ColumnPatrick Jansen

Energie die je niet verspilt, hoef je ook niet op te wekken

null Beeld
Beeld

Dezer dagen verschijnen één voor één de Regionale Energie Strategieën. Hierin beschrijven dertig energieregio’s onder meer hoe en waar ze de komende jaren energie willen opwekken via zon en wind.

En omdat vrijwel niemand een windmolen of zonneveld in de buurt wil, gebeurt wat je kon zien aankomen. Veel energiewinning wordt rondom of zelfs in beschermde natuurgebieden gepland. Daar wonen immers minder mensen die zich verzetten.

Nu al worden vier op de tien nieuwe windmolens in of pal naast beschermd natuurgebied gebouwd, onthulde Trouw. Dat gebeurde ondanks te verwachten negatieve gevolgen voor de ­natuur, en ondanks de grote betekenis van stilte en natuur voor de gezondheid van mensen.

De natuur is er zelf ook bij ­gebaat dat klimaatverandering wordt beteugeld, is een vergoelijking die ik al te vaak hoor. Dat is een beetje alsof je een slachtoffer laat meebetalen aan zijn eigen schadeloosstelling. “Het land kannibaliseren om het te redden”, noemt de Britse schrijver/denker Paul Kings­worth dat.

Klimaatverandering is een door mensen veroorzaakt probleem. Het is niet oké om dat op de weinig overgebleven natuur af te wentelen. Waar klimaatbeleid ten koste gaat van de natuur, gaat er iets mis.

De meeste lampen zijn nu led, maar ze staan nog altijd overvloedig aan

Wat me nog extra stoort, is dat er ondertussen verbazingwekkend weinig lijkt te gebeuren ­tegen energieverspilling. Ja, de meeste lampen zijn nu led, maar ze staan nog altijd overvloedig aan. Overal baden wegen, parkeerterreinen, winkels, bedrijfsgebouwen in overvloedig licht. Huizen en tuinen met lichttierelantijnen, oprukkende aircondi­tioning, het is alsof het niet op kan en alsof het niets kost.

Daar komen straks miljoenen stekkerauto’s en gigantische ­datacenters bij. De industrie die ons bitcoins, internet, waterstof en spullen levert gaat nóg meer stroom verbruiken dan verwacht, werd deze week bekendgemaakt.

De belofte dat stroom straks goedkoper zal zijn, geeft weinig hoop. Wat goedkoop is, is immers niets waard en wordt verspild. Dat vlees goedkoop werd, leidde ertoe dat mensen massaal dagelijks vlees gingen eten. Dat drinkwater goedkoop uit de kraan kwam, leidde ertoe dat het in dit land normaal is om met drinkwater de tuin te sproeien, de wc door te spoelen, de auto te wassen en dagelijks lang te douchen.

Waarom zou je energie ­besparen als je het je kunt veroorloven?

Als stroom goedkoper wordt, zal dat leiden tot nog meer energieverspilling aan van alles en nog wat. Waarom zou je energie ­besparen als je het je kunt veroorloven? En als energie bovendien ‘groen’ heet?

Ik denk dat het tegengaan van verspilling essentieel is, willen we nog wat natuur en landschap overhouden. Wat mij ­betreft wordt energie daarom juist duurder. Bijvoorbeeld door energiebelasting die hoger is naarmate energie natuuronvriendelijker is.

De belastingopbrengst kun je gebruiken voor besparingsmaatregelen en om belasting op arbeid te verlagen. Of om een basisinkomen in te stellen, zodat niemand door hogere stroomprijzen in de problemen komt.

Veel zuiniger met energie, dat kan best. Dan hebben we misschien geen windmolens en zonnevelden in en bij natuurgebieden nodig. Energie die je niet ­verspilt, hoef je ook niet op te wekken.

Patrick Jansen is ecoloog en universitair hoofddocent in Wageningen en schrijft voor Trouw om de week een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden