52 weken duurzaam

Elke week een nieuwe groene uitdaging: ‘Wij laten mensen zien hoe het wél kan’

null Beeld Idris van Heffen
Beeld Idris van Heffen

In het tijdperk van challenges op sociale media, mogen ook groene uitdagingen niet ontbreken. Maak je eigen schoonmaakmiddel, douche eens koud, laat de auto staan. Dankzij drie energieke initiatiefnemers en hun filmpjes wagen Nederlanders zich elke week aan een nieuwe proef.

Maarten Van Gestel

Een selfie van een kale vijftiger in zijn badkamer met een duim omhoog en een nat hoofd, omdat hij net een ijskoude douche heeft genomen. Een plaatje van de vrijwel lege vriezer van een jonge vrouw, die trots schrijft dat ze haar hele voedselvoorraad heeft opgemaakt, daardoor nauwelijks boodschappen hoefde te doen, en nu ook deze extra vriezer gaat wegdoen om stroom te besparen. Een foto van een fiets met erop een volle krat Leffe Blond, geplaatst door een moeder die haar zoon heeft kunnen overtuigen voortaan met de fiets boodschappen te doen, ‘ook als daar een kratje bier bij zit’. Nergens vind je deze januarimaand meer groene voornemens bij elkaar dan in de besloten Facebookgroep van het initiatief 52 Weken Duurzaam.

Wat begon als een plan van drie vrienden om een clubje Nederlanders te inspireren duurzamer te gaan leven, is na dik een jaar uitgegroeid tot een heuse movement van ‘milieupositivisten’. Meer dan twintigduizend Nederlanders ontvangen sinds begin dit jaar elke maandagochtend een nieuwe 52 Weken Duurzaam-uitdaging in hun mailbox, zoals ‘Ga koud(er) douchen’, ‘maak je kastjes leeg’ of ‘loop in plaats van met de auto te gaan’. De vierduizend fanatiekste deelnemers zijn in de bovengenoemde digitale groep verenigd, waar ze tips en ervaringen uitwisselen. Of trotse foto’s delen na een koude douche.

Dat het platform van de Utrechters Serge Calon (48), Ivo de Boer (50) en Caroline Buiskool (59) zo’n grote aanhang zou krijgen, hadden ze niet verwacht. Als zelfstandig ondernemer maakte Calon al langer campagnes over duurzaamheid – voor IVN Natuureducatie lanceerde hij tiny forests, in Utrecht zette hij de Groene Loperpaden op. 52 Weken Duurzaam begon vorig jaar als een passieproject, zonder verdienmodel, maar werd voor elk van de drie een soort tweede baan. Na een succesvol eerste jaar hopen de drie er in 2022 meer mee te kunnen gaan doen, met name door tegen betaling uitdagingen te gaan maken voor bedrijven en scholen. Klaverblad Verzekeringen is het eerste bedrijf dat voor zijn personeel een uitdagingenpakket heeft besteld.

Initiatiefnemers Calon (midden), Buiskool (links) en De Boer (rechts) wippen tegels om de biodiversiteit in hun tuin te bevorderen. Beeld 52 Weken Duurzaam
Initiatiefnemers Calon (midden), Buiskool (links) en De Boer (rechts) wippen tegels om de biodiversiteit in hun tuin te bevorderen.Beeld 52 Weken Duurzaam

‘We gaan het gewoon doen’

Initiatiefnemers Calon, De Boer en Buiskool begonnen het platform als vrienden, maar kennen elkaar pas een jaar. Als zelfstandig ondernemers zaten ze tijdens de coronacrisis in een intervisiegroep in Utrecht om elkaar scherp te houden. Calon: “Als zelfstandig ondernemer heb je geen collega’s om dagelijks mee te sparren. Het doel van de groep was om met elkaar te onderzoeken wat je drijft in je werk, en hoe je je passie daarin meer kan laten floreren.” Bij de vraag ‘waar doe je het nou precies voor?’ bleek dat zowel Calon als de andere twee graag een duurzame impact wilden maken met hun werk, zeker nu de wereld tijdens de pandemie op een scharnierpunt leek te staan. Zelf had Calon net het boek The Happiness Project gelezen, waarin de schrijfster vertelt hoe zij elke week een nieuwe positieve uitdaging aangaat, om blijer door het leven te gaan. Het idee was geboren voor 52 Weken Duurzaam, met elke week een nieuwe positieve uitdaging voor een duurzamer leven voor iedereen die mee wil doen.

Het platform van de drie haalde vorig jaar al De Duurzame 100 en kenmerkt zich door de frisse, kleurrijke website en de energieke filmpjes die elke week worden gemaakt. Onder het mom ‘We gaan het gewoon doen’ prikkelen de initiatiefnemers hun volgers elke week om een nieuwe duurzame uitdaging te proberen. In hun filmpje over koud(er) douchen springen de drie zelf onder de ijskoude stralen, leggen ze de energie- en gezondheidsvoordelen uit, en komt zelfs de dochter van ‘Iceman’ Wim Hof voorbij, die zegt mee te gaan doen aan de wekelijkse uitdagingen.

“Als je kan laten zien dat iets duurzamer is en je er ook gelukkiger van wordt”, zegt Calon, “inspireert dat tot gedragsverandering”. Vorig jaar waren het uiteindelijk 17.000 Nederlanders die wekelijks een nieuwe uitdaging in hun mailbox ontvingen, dit jaar zijn dat er bijna 21.000. Die nieuwe deelnemers sloten met name deze januarimaand aan. “Mensen willen met goede voornemens aan het nieuwe jaar beginnen. Wij gaan ze helpen om die voornemens vast te houden.”

Liever positief dan negatief

Het is niet zo dat zelfverklaard ‘milieupositivist’ Calon iets tegen milieuactivisten heeft. Integendeel: de Utrechter vindt milieuactivisme ‘heel erg nodig’, zeker om een duurzame schokgolf in het bedrijfsleven en de politiek teweeg te brengen. Maar zelf voelde Calon eerder al dat het niet bij hem past om met een wijzend vingertje en ‘wij zijn boos’-roepend de straat op te gaan. “Mijn energie wordt meer aangewakkerd door het positieve.” Mensen inspireren om duurzamer te leven ziet hij meer als de opvoeding van kinderen: eerder door het goede voorbeeld te geven dan door kwaad te worden. Het klinkt als een cliché, zegt hij zelf, maar als je kan laten zien dat een duurzamer leven mensen gelukkiger kan maken, bereik je daarmee waarschijnlijk meer dan wanneer je benadrukt wat ze allemaal níét mogen doen. Je kan beter een heerlijke vegan barbecue organiseren dan mensen verbieden om vlees te eten.

Drie uitdagingen die 52 Weken Duurzaam-deelnemers dit jaar nog te wachten staan

Week 12: Doe de voorjaarsschoonmaak

Welke schoonmaakmiddelen gebruik je eigenlijk bij je jaarlijkse voorjaarsschoonmaak? Aan het begin van de lente, dagen de initiatiefnemers van 52 Weken Duurzaam hun deelnemers uit om de keukenkastje goed onder de loep te nemen. Wie een kleine duurzame stap wil zetten, krijgt de uitdaging zijn of haar schoonmaakmiddelen te scannen met de app Beat the microbeat, en vanaf nu alleen nog milieuvriendelijke middelen in huis te halen. Wie een grote stap wil zetten, krijgt een lijst recepten om zelf duurzame schoonmaakmiddelen te produceren. “Goedkoop en milieuvriendelijk”, aldus Calon.

Week 34: Bingo

Ben jij ook opgegroeid met de schijf van vijf? Hopeloos verouderd, aldus de initiatiefnemers achter 52 Weken Duurzaam. Zij roepen hun deelnemers deze week op om ‘gezondheidsbingo’ te spelen, met tien gezonde voedingsmiddelen die men volgens hen te weinig eet, zoals boekweit, gierst, pastinaak en linzen. “Met lekkere recepten compenseer je heel gemakkelijk je vleesbehoefte”, zegt Calon. Wie een kleine stap wil zetten roept één keer in de week ‘bingo’ en maakt een van de vleesloze gerechten. Wie een grote stap wil zetten doet dat elke dag.

Week 47: Green Friday

‘Reclames op de radio, folders in de bus, tv-spotjes… De verleiding is overal. Kopen, kopen en nog eens kopen. Goedkoper, sneller en steeds meer. Met als climax Black Friday’, beginnen de initiatiefnemers hun eindejaarsuitdaging. Als werkuitdaging roepen ze deelnemers op om duurzaam cadeaus te kopen of maken, om sinterklaas en kerst ‘weer leuk én duurzaam te maken’. Wie een kleine stap wil zetten, wordt uitgedaagd om ten minste één duurzaam cadeau te bedenken en weg te geven. Wie een grote stap wil zetten, wordt uitgedaagd om deze feestdagen helemaal geen nieuwe spullen te kopen. “Je kunt eigen spullen een nieuw leven geven, tweedehands cadeautjes kopen, of ervaringen weggeven. Veel leuker toch?”

Toch stonden Calon, De Boer en Buiskool afgelopen jaar elk bijna op het punt om de handdoek in de ring te gooien. “Het was voor ons een dubbele baan”, zegt Calon. Om dat ook nog met een gezinsleven in coronatijd te combineren, “was gewoon zwaar”. Via de donatieknop op de site kwamen er wel sympathieke bijdragen binnen, “maar die stonden niet in verhouding met de hoeveelheid werk die we erin staken”.

‘Wij laten zien hoe het wél kan’

Maar het eerste jaar kostte niet alleen energie, zegt Calon. Het gáf ook heel veel energie. Een voorbeeld. In december was het weekdoel ‘Geef’, en wilden de drie een groot bedrag ophalen voor 3FM Serious Request, bedoeld om het regenwoud in Zuid-Amerika te beschermen. Met de kenmerkende luchtige insteek wilden ze André Hazes Jr. vragen een variatie op zijn hit Leef te zingen, met ‘Geef’ in plaats van ‘Leef’. Hij paste helaas, ‘want hij zat overspannen thuis’. Maar samen met het studentenkoor Dekoor maakten ze desondanks een videoclip, waardoor de deelnemers van 52 Weken Duurzaam bij elkaar 13.000 euro doneerden. Voor Calon opnieuw een blijk van de unieke positieve energie die ze bij hun deelnemers weten op te wekken.

Dit jaar mag 52 Weken Duurzaam van de initiatiefnemers nog wel wat meer gaan opbrengen, zodat het initiatief vaste prik voor groen Nederland wordt en een gezonde toekomst tegemoet kan zien, met elk jaar meer deelnemers. Ze willen tegen betaling duurzame uitdagingen gaan ontwikkelen voor bedrijven, en ook samen gaan werken met scholen die van duurzaamheid een speerpunt willen maken, vanuit hun pas gelanceerde spel 52 Groene Avonturen. Ook hopen ze natuurorganisaties zoals Natuurmonumenten bij hun uitdagingen te betrekken, en indien mogelijk een kleine subsidie te krijgen, zeker nu het nieuwe kabinet extra geld voor het klimaat heeft uitgetrokken. “Wij laten mensen zien hoe het wél kan, met hele concrete uitdagingen. Zoals deze week tips om van je tuin een paradijsje voor vogels te maken, zodat ze de winter kunnen overleven.”

Instapniveau doet er niet toe

Ook dachten de drie er al eens over om een app te lanceren waarbij deelnemers hun voortgang in de uitdagingen bij konden houden, en waarin ze punten zouden krijgen wanneer ze bijvoorbeeld de thermostaat laag zetten of minder vlees eten. Maar van zo’n competitief systeem willen de drie vooralsnog wegblijven. “Bij ons doen zowel mensen mee die al heel groen zijn, als mensen die nog een groentje zijn. Wij vinden vooral de relatieve stap belangrijk: dat je begint met je leven wat anders in te willen richten.” Zo’n puntensysteem zou afschrikwekkend kunnen zijn voor de duurzame ‘groentjes’, vreest Calon, wanneer mensen het gevoel krijgen dat ze in een strijd met de meest duurzame fanatiekelingen verwikkeld zijn. “Het is juist ons doel om iedereen aan duurzaamheid te laten ruiken. Los van het instapniveau waarmee je begint.”

Lees ook:

De Duurzame 100 van 2021.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden