Beeld Trouw

Column Patrick Jansen

Eindelijk verbreken natuurorganisaties hun oorverdovende stilte over de stikstofcrisis

U mag best weten dat ik de afgelopen tijd knarsetandend het nieuws over de stikstofcrisis heb gevolgd. Die heet niet alleen crisis omdat bouwprojecten stilliggen, maar ook omdat veel Nederlandse natuurgebieden in een abominabele staat verkeren. Het is draconisch dat beheerders nu gemalen gesteente uitstrooien om te voorkomen dat eikenbossen afsterven door mineralengebrek, een gevolg van te veel ammoniak.

Mijn grootste ergernis waren de pogingen om de wal die het schip keert – want dat is de crisis – op te blazen met bombardementen van onzin. ‘Het gaat uitstekend met de natuur’, ‘stikstof is juist goed voor planten’, ‘het RIVM meet verkeerd’, ‘de rekenmodellen deugen niet’, ‘het RIVM is corrupt’, ‘de normen zijn absurd hoog’ en ‘de aanwijzing van Natura2000-gebieden is een complot’. Het was haast niet bij te houden.

Goede nummer twee was het Landbouw Collectief, het eenstemmige front dat vanuit de veelstemmige landbouwsector opdook. Met koning agrobusiness als voorman, gesponsord door de veevoederindustrie. Die presenteerde als oplossing voor ‘het gecreëerde stikstofprobleem’, dat beslist niet te wijten is aan de landbouw, stug doorgaan op de weg van technologische verbetering en schaalvergroting. Bovendien onder de voorwaarde van een forse extra subsidie en opheffing van de meest hinderlijke natuurreservaten.

Extra storend is het zwaard van Damocles dat erboven wordt gehangen. Farmers Defense Force dreigde met grote machines zonder nummerborden het hele land plat te leggen als de regering niet gehoorzaamt. De grofheid is ontstellend. Het is niet de bedoeling dat een landbouwminister een eigen koers vaart.

Mijn derde ergernis was de oorverdovende stilte van de zijde van de natuurorganisaties. Waarom vormden die niet ook een collectief? Waar bleef hun plan om de natuur uit het slop te helpen? Waarom mobiliseren zij niet de miljoenen Nederlanders – producenten én consumenten – die de natuur een warm hart toedragen?

Nu is er de Boerenraad

Maar afgelopen week waren er eindelijk optimistische initiatieven. Op sociale media lieten natuurliefhebbers van zich horen door foto’s van natuur te delen onder de hashtag mijnnatuurblijft. Onder hen opvallend veel boeren die proberen ruimte te bieden aan biodiversiteit op hun bedrijf.

En maandag werd de Boerenraad gelanceerd, een groep boeren die wél een andere koers wil varen. Zij willen meedenken over nieuwe vormen van landbouw, meer in lijn met het idee van kringlooplandbouw. Dit zijn voorlopers van een schone landbouw die voedselproductie met natuur, landschap en recreatie wil combineren.

En tenslotte was daar toch opeens een soort natuurcollectief, de Groene 11. Deze natuurorganisaties overhandigden woensdag tijdens een diner in het Catshuis een groot natuurplan aan minister Schouten en premier RutteDie namen zich ter plekke voor om ook een gesprek te organiseren met welwillende voorlopers vanuit bouw, landbouw en natuurbescherming. Ik zat erbij – als één van drie genodigde wetenschappers – en ik vond het mooi.

Sommige commentaren op de sociale media waren nog zuurder dan de bodem. Een vijfgangendiner op kosten van de belastingbetaler, schamperde de één – het was een lichte tweegangenmaaltijd. Vast niet vegetarisch, spotte de ander. Het debat is gepolariseerd als nooit tevoren. Maar ik ben weer een beetje hoopvol.

Patrick Jansen is ecoloog en universitair hoofddocent in Wageningen en schrijft voor Trouw om de week een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden