Eikelmuizen: schattige, slaperige boefjes

Beeld buitenbeeld

Voor de komst van de mens, zo'n vijfduizend jaar geleden, was Mallorca even ongerept als het Mauritius van de dodo's dat was voordat zeelieden er per ongeluk tegenaan voeren. Trouwens, alle eilanden in de Middellandse Zee waren zeker zo interessant als de Galápagos-eilanden dat waren toen Darwin ze bezocht. Op Mallorca leefden destijds, afgezien van wat vleermuizen, maar drie soorten zoogdieren. 

De kleine muisgeit waarover ik eerder schreef, een spitsmuis en een eikelmuis. Die drie soorten landzoogdieren zaten ongeveer vijf miljoen jaar opgesloten op hun eiland, dat soms bij een lage zeespiegel even aan Menorca vastzat, maar verder met de rest van de wereld geen enkele verbinding had. Het moet een paradijselijke toestand zijn geweest. Omdat er verder geen roofdieren waren, geen leeuwen, tijgers, wolven, vossen, bunzings of ander carnivoor gespuis, was iedere vorm van angst verdwenen. Dat is een van de redenen waarom eilandzoogdieren zo snel het loodje legden zodra de mens arriveerde en honden, katten en ratten meebracht. De argeloze dieren stonden vragend te kijken naar al die nieuwkomers, om vervolgens te ontdekken dat hun kop werd afgebeten.

De Mallorcaanse eikelmuis

De Mallorcaanse eikelmuis was een nauwe verwant van de gewone Europese eikelmuis. Beide zijn tegenwoordig door taxonomen in hetzelfde geslacht ondergebracht, Eliomys. Eikelmuizen behoren tot de familie van de slaapmuizen, kleine tot middelgrote knaagdieren die zich onder andere kenmerken doordat ze een winterslaap houden.

Ze leven in een beboste of struikrijke omgeving en zien er met hun leuke pluimstaartje uit als miniatuur-eekhoorntjes. De nog levende eikelmuis heet Eliomys quercinus. In deze soortnaam zit de latijnse naam van de eik verwerkt: Quercus.

Slaapverwekkend

De uitgestorven Mallorcaanse eikelmuis had oorspronkelijk de wel zeer slaapverwekkende naam Hypnomys morpheus, naar de Griekse goden Hypnos (god van de slaap) en Morpheus (god van de droom). En dat terwijl we ons kunnen afvragen of ze op Mallorca, waar het nooit echt wintert, überhaupt wel een winterslaap hielden. We komen het nooit helemaal zeker te weten. Sinds paleontologen hebben uitgevogeld dat de Mallorcaanse soort nauw verwant is aan die van het vasteland, gaat hij door het uitgestorven leven als Eliomys morpheus. Iets minder slaperig dus.

Eikelmuizen zien er schattig uit doordat ze een soort boevenmaskertje hebben, à la de zware jongens uit de Donald Duck. Dat rijmt aardig met hun bijnaam: fruitdiefjes. Ook door hun grote oren en een kek pluimstaartje zijn ze echt leuk om te zien.

Toch beleeft niet iedereen plezier aan eikelmuizen. Bezitters van een huisje in Frankrijk geraken soms tot grote woede vanwege de gewoonte van eikelmuizen om 's nachts op zolder of tussen de plafonddelen een hoop lawaai te maken en zo de nachtrust te verstoren. Af en toe komt het ook voor dat er een of twee slapend in de auto of de caravan worden meegenomen naar Nederland. Het gaat hier niet zo goed met onze eikelmuizen. Er leven er nog enkele in het wild, in het Savelsbos in Zuid-Limburg. Dit najaar zijn slechts vijf exemplaren geteld. De boefjes staan in ons land op uitsterven. Gelukkig is Nederland geen eiland, zoals Mallorca.

Vind hier het dossier van al Jelle's weekdieren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden