Schapenboer Jos Verhulst had zeker drie keer te maken met doodgebeten schapen door een wolf.

Wolvenoverlast

Een wolvenhek in Friesland? Hans Wiegel slaat binnenkort de eerste paal

Schapenboer Jos Verhulst had zeker drie keer te maken met doodgebeten schapen door een wolf.Beeld Hollandse Hoogte/ Koen Verheijden

Hans Wiegel slaat op 29 juni de eerste paal voor een wolvenhek in Friesland. De oud-commissaris van de Koningin schaarde zich onlangs in een column achter het idee, dat ook veel kritiek krijgt.

Staat een wolf voor een hek, kijkt links en rechts waar hij heen kan. Allebei oké, maar het dier kan niet naar het Friese weidegebied áchter het gaas. Zo ziet Jehan Bouma van stichting Wolvenhek Fryslân het voor zich. “Wij zijn niet tegen de wolf, maar in het weidegebied richt-ie een slachting aan. Dat willen we voorkomen.”

Ergens op de grens tussen Nationaal Park Drents-Friese Wold en het weidegebied laat de stichting deze zomer een proefhek plaatsen. De precieze locatie is nog niet duidelijk, Bouma overlegt nog met gemeentes en boeren. “Er zijn nog een paar opties.” De afrastering van twee tot drie kilometer lang, met een hoogte van 1,5 meter en een stroomdraad aan de bovenkant, moet laten zien dat het kan, wolven weren. Mazen van 20 bij 20 centimeter bieden klein wild als haas en konijn een doorgang, herten en reeën springen er overheen. Maar de wolf blijft in het natuurgebied, die komt, als de proef slaagt, het boerenland niet op. “We hebben het hek zo ontworpen, dat een wolf er zeer moeilijk ín kan, maar zeer gemakkelijk er weer uit”, zegt Bouma. “Dus mocht een wolf onverhoopt toch in het weidegebied komen, is hij ook niet opgesloten.”

Hans Wiegel slaat op 29 juni symbolisch de eerste paal. De VVD-coryfee, voormalig commissaris van de Koningin in Friesland, schaarde zich in een column in het Fries Journaal achter de boeren die bang zijn dat hun 150.000 schapen en 300.000 koeien worden aangevallen.

Relatief weinig wolvenschade in Nederland

De twaalf provincies betaalden in 2020 samen 31,6 miljoen euro aan tegemoetkomingen voor faunaschade. Dit is 6 miljoen meer dan in 2019. Voor schade door wolven is 73.878 euro uitgekeerd, dat is 0,2 procent van het totaal. Om in aanmerking te komen moeten boeren aantonen dat ze genoeg hebben gedaan om schade te voorkomen. Uitvoeringsorganisatie BIJ12 registreert de schade en handelt de meldingen af.

Wolven komen in de toptien van schadeveroorzakers niet voor. Alleen in Drenthe en Noord-Brabant staan ze in de topvijf, beide keren op plaats vier, met schadebedragen van 31.000 en 23.500 euro. Schapen en lammeren halen als schadepost wel de toptien, als enige diersoort staan ze op plaats acht tussen gewassen en fruit.

Ganzen veroorzaakten veruit het grootste deel (ruim 90 procent) van de schade, door graslanden kaal te vreten. Vier soorten bezetten de eerste vier plaatsen, daarna volgt verrassend genoeg de mees, die peren en appels aanvreet.

De stichting kijkt naar de groeiende wolvenpopulatie in Duitsland en schat op basis daarvan in dat het aantal wolven in Nederland over vijf jaar tussen vijftig en honderdvijftig zal liggen. Nu zijn het er hooguit vijftien, maar ook kenner Leo Linnartz van ARK Natuurontwikkeling verwacht dat het aantal zal oplopen; hij schat in dat er in Nederland ruimte is voor veertien roedels. Wolvenhek wil Friesland het liefst wolvenvrij houden en plant daarom de bouw van 150 kilometer hek.

Bouma, zelf boer, verwijst naar schapendrama’s in Brabant en Limburg. In het Vlaamse Oudsbergen zou een wolf eind mei zelfs een jonge koe hebben doodgebeten. Ook in Friesland zijn tientallen schapen ten prooi gevallen, zegt hij. “Schapenhouders doen hun dieren weg, want dit is niet vol te houden. Financieel, maar ook psychisch niet.”

In strijd met de richtlijnen: een wolf mag zich ook vrij bewegen

Wolvenhek Fryslân trekt zich niks aan van de kritiek van rechtswetenschapper Arie Trouwborst van de Universiteit Tilburg, die zegt dat een hek rond Friesland in strijd is met de Europese Habitatrichtlijn en het verdrag van Bern. De wolf is sinds 1982 een beschermde soort, die zich vrij mag bewegen.

Je mag de openbare ruimte niet voor dit dier afsluiten, zegt Glenn Lelieveld van het Wolvenmeldpunt van de Zoogdiervereniging. “Op perceelniveau mag dat wel en dat is ook effectief”, legt hij uit. “Op de Veluwe, waar de wolf sinds 2018 weer voorkomt, zijn goede maatregelen getroffen. Sindsdien is het aantal schadegevallen op één hand te tellen.”

Lelieveld wijst erop dat een wolf maar één lek in het hek nodig heeft om er doorheen te komen. Een groot gebied afsluiten, is lastiger dan een gerichte oplossing waar het probleem zich voordoet, zegt hij. “Ook Friesland heeft een behoorlijke wegdichtheid. je zult dan behoorlijk wat sluizen moeten maken waar geen wolf, maar wel een auto doorheen kan.”

De wolf is een opportunist, zegt Lelieveld. “Zijn dieet bestaat voor 95 procent uit wilde hoefdieren: ree, edelhert, wild zwijn, maar als schapen op een presenteerblaadje klaarstaan, laat hij die kans niet liggen. Dus moet je de schapen beschermen en de wolf afschrikken. Daarin heeft iedereen hetzelfde belang. Ik begrijp reacties als ‘ik wil hem hier niet’, maar hij ís hier. En hij laat zelf zien of jouw beschermingsmaterialen goed staan.”

Enkele provincies geven subsidie aan boeren die hun vee willen beschermen met een gerichte afrastering. Bouma noemt dat een schijnoplossing. “Aanschaf van die netten is niet het probleem, dat is de arbeid. Ik zou dagelijks twee personeelsleden moeten inhuren om mijn schapen telkens in een afrastering te zetten, die elke vier weken moet worden verplaatst. Bij de Zoogdiervereniging zeggen ze dat een stroomdraad en een paar waakhonden de wolven afschrikken. Ze weten niet waarover ze praten. Ik had vorig jaar dertig koppels, dan heb je dus zestig honden nodig. Op werkbezoek in Duitsland hebben we gezien hoe de hekken die boeren hadden geplaatst door wilde zwijnen omver werden getrokken en de wolven tussen de schapen liepen. Dan heb je als boer nog maar één oplossing: koeien en schapen naar binnen, maar dat willen we niet in Friesland.”

Lees ook:

Friese boeren willen een hek rond de provincie tegen de wolf

Een groep Friese veehouders wil een hek rond de provincie plaatsen om wolven buiten de deur te houden. De boeren, verenigd in de stichting Wolvenhek Fryslân, zijn bang dat koeien en schapen binnen tien jaar uit de wei zullen verdwijnen door ‘de snelle en ongelimiteerde uitbreiding van de wolf’.

Weer wolvenwelpen op de Noord-Veluwe: zoek ze niet op, waarschuwt de Zoogdiervereniging

Voor het derde jaar op rij zijn er jonge wolven in het leefgebied op de Noord-Veluwe. Drie welpen zijn afgelopen weekeinde gezien en gemeld bij het Wolvenmeldpunt van de Zoogdiervereniging.

De wolf verovert Nederland en hij gaat niet meer weg

De eerste wolf die Zeeland bereikte, was na een dag alweer verdwenen. Maar dat de wolf doordringt in heel Nederland is onvermijdelijk. En hij gaat niet meer weg.

Boeren boos dat ze zelf de wolf moeten weren: ‘omgekeerde wereld’

Boerenorganisatie ZLTO wil actie tegen de wolf. Maar voor wolfwerende netten is weinig animo.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden