Vogelaar Adri de Groot maakt foto‘s voor zijn online vogeldagboeken.

Reportage Natuur

Een vogeldagboek tegen paniekstoornis: bij Adri de Groot doet de natuur wonderen

Vogelaar Adri de Groot maakt foto‘s voor zijn online vogeldagboeken. Beeld Phil Nijhuis

Vogelaar Adri de Groot maakt al twintig jaar lang zijn vogeldagboeken op internet. Een imposant oeuvre, dat uit wanhoop is geboren.

Langzaam loopt de blauwe reiger door het water. De ogen fel en loerend. De kop schiet onder, de snavel spietst en een Amerikaanse rivierkreeft is reddeloos verloren. KLIK.

Een uur later. Een groep smienten landt op het water en begint met een uitgebreid poetstritueel. KLIK. In de verte rept een haas door het veld. KLIK. Dan rest slechts stilte in polder De Wilck, tussen Zoeterwoude en Hazerswoude. De scherpschutter, een goedmoedige met een camera in plaats van een geweer, wacht. Wacht en wacht en wacht. “Als je probeert op te gaan in de natuur komt de natuur vanzelf naar je toe.”

Smienten. Beeld Adri de Groot

Hij is een bekend figuur onder vogel- en andere natuurliefhebbers. Bekend en toch een anonymus want Adri de Groot (72), maker van de vogeldagboeken die twee keer per week op internet (www.vogeldagboek.nl) en gratis per e-mail verschijnen, is eigenlijk een beetje mensenschuw. Zelden laat hij zich interviewen. Hij is gesloten én open. Wie zijn vogeldagboeken leest, herkent de mens.

De Groot begon twintig jaar geleden met zijn vogeldagboeken. Eerst nog uitsluitend teksten, inmiddels gelardeerd met en bijna gedomineerd door foto’s. Onvoorstelbare foto’s; opnamen waaruit een ijzeren geduld blijkt. Een ijsvogel precies op het moment dat deze de stekels van een stekelbaars slaat, een kleine karekiet die een monstrueus groot koekoeksjong voert met een langpootmug of een kievit die, na het draaien van een nestkuiltje, met een bemodderde kont weer opvliegt.

Plaatjes en ‘praatjes’ waar het natuurgenoegen vanaf spat. Toch ligt de oorsprong van de vogeldagboeken niet in genoeglijk buiten zijn maar in crisis, vertelt De Groot, zittend op zijn, naar eigen zeggen, onafscheidelijke driepoot. Hij lijdt aan het tweede-generatiesyndroom. Beide ouders zaten in het verzet, wat bij zijn vader tot een trauma en agressief gedrag leidde. Voor De Groot was de polder rond Oud-Alblas, waar de molen van zijn ouders stond, een veilig vluchtoord. “Daar hoefde niets, was het veilig en kon je zijn wie je bent.”

Zwarte Ibis met prooi. Beeld Adri de Groot

Dagenlang zwierf hij buiten, zichzelf bijscholend uit ‘Zien is kennen’, en ‘Eieren en nesten van vogels’, verzamelde eieren en skeletjes van gevonden dode dieren en slakkenhuisjes. Een tamme kauw – Kareltje – als trouwe maat. “Tot hij een lepeltje van mijn moeder stal. Toen moest hij weg.”

Rust en veiligheid

Zoals bij zovelen raakte de natuur tijdens de drukke jaren van werken en een gezin op de achtergrond. Tot de dagboekenman nu inmiddels meer dan twintig jaar geleden instortte; hij durfde jaren achtereen de deur niet uit. “De eerste stappen waren in de natuur. Daar vond ik rust en veiligheid. Ik praat echt niet met bomen, maar in de polder, zoals hier in De Wilck, voel je je aards; klopt het.” Een roodborst landt voor zijn voeten. KLIK.

Als voormalig journalist bij de Kwartetbladen, in 1975 opgegaan in Trouw, kan hij het niet laten te verhalen over zijn belevenissen buiten, voor 25.879 trouwe lezers én dagelijks dertig tot vijftig mails van zijn volgers. Mails die hij onmogelijk allemaal kan beantwoorden. “Op echte vragen en vooral op de berichten van zieke mensen – een opvallend hoog aantal – geef ik wel een reactie.”

Hoewel hij wars is van elke vorm van gepreek, heeft de fotograaf annex schrijver wel een missie. Een missie van leren kijken naar het gewone. “Een merel paraderend door het gras of een mus tjilpend op de dakrand is voor mij minstens even bijzonder als de Siberische boompieper waarvoor heel vogelend Nederland uitloopt. Oké, als zo’n dwaalgast hier om de hoek zit, zal ik echt wel even gaan kijken, maar om honderden kilometers te gaan rijden voor een plaatje en een kruisje op je soortenlijst vind ik echt buitensporig.”

Visdief met verse vangst. Beeld Adri de Groot

Sombermans

Hoewel alle natuur hem even lief is, heeft De Groot wel zo zijn favorieten. De roerdomp bijvoorbeeld. “Die vogel lijkt altijd een beetje sikkeneurig, loert naar je met die priemende ogen. Ik herken me wel in dat narrige, ben zelf ook niet direct een vrolijke frans.”

Een sombermans, zeker over de toekomst van de natuur. “Ik weet zo langzamerhand niet meer waar ik in mijn omgeving nog naartoe moet. Elk snippertje grond in de Randstad wordt volgebouwd. De natuur hier en elders wordt geminimaliseerd tot postzegelformaat. Altijd weer krijgt de economie voorrang. Begrijpt men dan niet dat de wereld zo naar de verdoemenis gaat?”

Fronsend kijkt De Groot in de verte, het gezicht strak en verwrongen. Tot boven hem een torenvalk solliciteert naar vereeuwiging. Met succes. KLIK.

Watersnip. Beeld Adri de Groot

Twintig jaar vogeldagboeken, tienduizenden lezers en duizenden mails op jaarbasis. Is dat niet beklemmend?  Nee, verzekert de buitenman. Hij hoopt de kwarteeuw vol te maken. En ook dan is het niet afgelopen; de Koninklijke Bibliotheek heeft aangegeven zijn dagboeken op te willen nemen in de collectie.

Na ruim twee uur stilzitten in de winderige polder begint de kou aardig door jas en muts heen te dringen. Niet voor De Groot. Volkomen in rust, bijna contemplatief blijft hij om zich heen kijken, de camera in de schoot. Tot opeens honderden smienten de lucht in gaan en een slechtvalk verschijnt. De roofvogel duikt, stort zich op een eendje en verdwijnt met zijn prooi. KLIK KLIK KLIK.

Velduil. Beeld Adri de Groot

Lees ook: 

Veel vogels kunnen de opwarming van de aarde niet bijbenen

De natuur reageert op de opwarming van de aarde, maar de meeste dieren kunnen het tempo van de klimaatverandering niet bijbenen. Sommige dieren belanden door hun aanpassingen zelfs van de regen in de drup.

Het klimaat staat op de agenda, nu de natuur nog

De boodschap is zo alarmerend dat menigeen de moed in de schoenen moet zijn gezonken. Een miljoen soorten dieren en planten worden met uitsterven bedreigd. Is het tij nog te keren?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden