Jelle's weekdier

Een valk waarvan mijn kille paleontologenhart sneller gaat kloppen

Beeld HH

Majorca, waar ik momenteel vertoef, is behalve voor zonzoekende strandgasten ook interessant voor vogelaars. De zon is rond dit jaargetijde een wat onzekere factor die regelmatig verscholen gaat achter grijze wolken, maar vogels zijn er volop. 

Nu ben ik een slechte vogelaar die een tjiftjaf niet van een fitis kan onderscheiden wanneer ze hun mond houden, maar op Majorca zie ik af en toe vogels die mijn kille paleontologenhart sneller doen kloppen. Hoppen, bijeneters, rode wouwen, bruine kiekendieven.

Wanneer ik de oude en zéér kronkelige pasweg rijd die van Sóller naar Palma leidt, ontwaar ik, eenmaal boven op de pas, hoog in de lucht bijna altijd de rondcirkelende gestalte van een monniksgier. Terzijde: met deze kronkelpas vermijd je een drie kilometer lange rit door een donkere tunnel, waarvoor bovendien tol moet worden betaald - hoeveel fijner is het niet om geheel gratis een mooie bergrit te maken die bovendien monniksgiergarantie verschaft.

Die monniksgieren zitten daar trouwens dankzij een herintroductieprogramma waaraan ooit de Rotterdamse Diergaarde Blijdorp heeft meegewerkt. Dat was enkele tientallen jaren geleden. Sindsdien cirkelen de enorme vogels weer op de thermiek boven het ruige berglandschap.

Maar de ware kick geeft het waarnemen van een roofvogel waarvoor je echt naar het zonnige zuiden moet: Eleonora's valk, Falco eleonorae. Deze mooie en elegante roofvogel broedt in de late zomer en het vroege najaar op eilanden in de Middellandse Zee. Deze ogenschijnlijk ietwat vreemde broedperiode, want niet het gebruikelijke voorjaar, schijnt te maken te hebben met het feit dat de nazomer de periode is dat veel kleine trekvogeltjes vanuit Europa naar Afrika trekken en juist dan kunnen worden verschalkt om aan de jongen te worden gevoerd. Verder worden ook grote insecten zoals libellen gegeten.

Middeleeuwse heerseres 

De naam Eleonora is een eerbetoon aan een middeleeuwse heerseres op Sardinië, Eleonora van Arborea, die in 1392 een lijvig wetboek publiceerde waarin onder andere de bescherming van roofvogelnesten werd geregeld. Sommige mensen zijn hun tijd ver vooruit.

Een goede plek om een (kleine) kans te hebben de zeldzame roofvogel te spotten is de lange noordwestelijke kust van het eiland, een uiterst ruige kust met hoge kliffen en hier en daar een uitzichtpunt. Ga daar staan en kijk omlaag. Een aantal keren heb ik op die manier de valk gezien, een chocoladebruine vogel waar je vanuit zo'n gezichtspunt bovenop kijkt, wat natuurlijk een bijzondere manier is om een vogel te bekijken. Zeilend op de thermiek speuren de valken er naar iets eetbaars, wellicht een even op doortocht uitrustende tjiftjaf of fitis, waarbij ze zich over het soortonderscheid tussen deze zangvogeltjes geen zorgen maken.

Na het late broedseizoen trekken de Eleonora's naar hun overwinteringsgebied op Madagaskar, via de Sahara en over de Afrikaanse regenwouden, een afstand van zo'n negenduizend kilometer enkele reis. In Nederland komen ze niet, hoewel er in 2011 een exemplaar schijnt te zijn gespot in de Oostvaardersplassen; daarvan staan wat vage foto's op waarneming.nl. Wat zocht dat dier daar in de Flevopolder? Over smaak valt natuurlijk niet te twisten, maar geef mij dan maar Majorca.

Vind hier het archief van al Jelle's weekdieren. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden