Een sneaker maken zonder CO2-afdruk is zo makkelijk nog niet

Klimaatneutrale Quicks gemaakt van een oude spijkerbroek. Beeld TRBEELD

Gympenmerk Q1905 wil van oude schoenen nieuwe maken. De route daarnaartoe gaat via een oude broek.

Quick is een oude bekende. Het bedrijf introduceerde voetbalschoenen in Nederland waar zelfs het nationale elftal op speelde. Eind jaren tachtig ging Quick failliet, maar sinds 2001 doet het onder de naam Q1905 weer mee op de gympen- en sportschoenenmarkt.

De nieuwste aanwinst in de collectie is de Leave No Footprint-sneaker. Als je een oude spijkerbroek opstuurt naar Q1905 krijg je hem terug in de vorm van schoenen. Gepersonaliseerder kan het haast niet. Bovendien zit er gerecycled rubber in de zool.

Een kwart van de broek belandt in de gymp, ter vervanging van de leren bovenkant. De rest van de broek wordt weer teruggestuurd, samen met de schoenen. Je kunt je afvragen of dat zo milieuvriendelijk is, maar de extra CO2-uitstoot van het transport laat Quick compenseren door de Climate Neutral Group, een organisatie die bedrijven helpt hun werkzaamheden klimaatneutraal te krijgen.

De CO2-uitstoot van de spijkerbroekschoen is 65 procent minder dan die van een standaardsneaker, claimt Q1905. Het bedrijf stuurt een certificaat op van Klimaatneutraal Gegarandeerd, inclusief een overzicht van de resultaten van een levenscyclusanalyse van verschillende gympen.

Doorgaans gaat een levenscyclusanalyse over de hele productketen, van de productie en verwerking van de grondstoffen tot en met de manieren waarop het product kan worden afgedankt. In dit geval is alleen gekeken naar het aandeel van Quick in dat proces. Het bedrijf heeft het ontwerp en het in elkaar zetten van de schoenen onder controle, zodat de rest van de keten buiten beschouwing blijft.

De Leave No Footprint-sneaker laat dus wel degelijk een CO2-voetafdruk achter, omdat Quick alleen de eigen CO2-uitstoot in het productieproces compenseert.

Drie schoenen

In het overzicht van de levenscyclusanalyse staan drie verschillende schoenen, uitgesplitst naar onderdeel. Er is een vergelijking gemaakt met een andere sportschoen, die uit verschillende soorten plastic bestaat. Deze schoen heeft een totaalscore van 7000 gram CO2-equivalent. De gewone Quick-schoen scoort een stuk lager, 2890 gram. Dat komt omdat Quicks lichter zijn en gemaakt van eenvoudiger materiaal. De productie van de CO2-neutrale schoen van Quick komt uit op 2540 gram CO2-equivalent.

De claim dat de CO2-neutrale schoen 65 procent CO2 bespaart ten opzichte van de vergelijkbare sportschoen klopt, maar de besparing van de CO2-neutrale schoen ten opzichte van de gewone Quick-schoen is met twaalf procent bescheiden. De winst van het gebruik van spijkerstof ten opzichte van leer is slechts vijf gram CO2-equivalent. Dat zou zomaar teniet kunnen worden gedaan door het dubbele transport van de broek naar de fabriek en terug, inclusief de schoenen.

Het aandeel van hergebruikt rubber in de besparing van de milieuvriendelijke schoen is met 345 gram CO2-equivalent veel groter. Om hoeveel procent hergebruikt rubber het in de klimaatneutrale schoen gaat, is onduidelijk. De woordvoerder weet het niet, maar in het overzicht van de levenscyclusanalyse staat 12 procent. Dat lijkt bescheiden.

In de rest van het productieproces van de CO2-neutrale sneaker is niets aangepast ten opzichte van de gewone Quicks, laat de woordvoerder weten. Dat betekent dat er waarschijnlijk nog veel lijm wordt gebruikt om de zool en de schoen aan elkaar te krijgen, wat recycling bemoeilijkt.

Veel materialen

Sowieso maakt de complexe samenstelling van sneakers - vaak een combinatie van leer, rubber, textiel, polymeren en metaal - het erg moeilijk om ze te recyclen. Wereldwijd wordt jaarlijks minder dan vijf procent van alle gympen hergebruikt. Erg weinig, en al helemaal als je bedenkt dat er in Europa jaarlijks 1,2 miljoen ton schoenen wordt afgedankt.

Het hergebruik van rubber gaat bijvoorbeeld niet zomaar. Als je een autoband of een schoenzool wilt hergebruiken, moet die eerst vermalen worden. Dan wordt er een soort lijm aan toegevoegd om de vermalen deeltjes van het materiaal weer bij elkaar te krijgen. Dan ontstaat een materiaal met een korrelstructuur, zegt Wilma Dierkes, universitair hoofddocent Elastomer Technology and Engineering aan de Universiteit Twente. Deze techniek wordt vaak gebruikt bij rubberen vloertegels, die aan elkaar worden gelijmd met nieuw polyuretheen. Dierkes verwacht dat het hergebruikte rubber in de schoenzolen op deze manier is verwerkt.

Conny Bakker, universitair hoofddocent Duurzaam Ontwerp aan de TU Delft, zegt dat rubber in sneakers niet gemakkelijk te hergebruiken is, omdat het om zo'n ingewikkeld product gaat. Hoewel ze de klimaatneutrale schoen een sympathiek initiatief vindt, wijst ze op het gat dat zo ontstaat met de rest van de collectie van het merk. Dat roept de vraag op waarom die dan niet klimaatneutraal is.

Bovendien is Klimaatneutraal Gegarandeerd geen Europees of wereldwijd keurmerk. Bedrijven die het label willen voeren, mogen zelf aantonen dat ze aan de eisen voldoen. Dat blijkt wel uit de ruime interpretatie van levenscyclusanalyse die Quick erop nahoudt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden