null Beeld

ColumnPatrick Jansen

Een schoner en mooier landelijk gebied, voor maar 100 euro per jaar

Patrick Jansen

Het nieuwe kabinet heeft een Nationaal Programma Landelijk Gebied aangekondigd. Het kabinet wil nu echt de problemen die de intensieve veehouderij oplevert gaan oplossen. Hiermee lijkt een einde te komen aan decennialang pappen en nathouden.

Het mag wat kosten. Er is maar liefst 25 miljard euro gereserveerd voor een ‘transitiefonds’, een duizelingwekkend bedrag. “Een schoffering voor de mensen en ondernemers in Nederland als je kijkt wat voor de natuurindustrie uitgetrokken wordt” fulmineerde de BoerBurgerBeweging, die het bedrag afzette tegen het schamele rijksbudget voor armoedebestrijding.

Alles is relatief

Maar deel je die 25 miljard door de looptijd van 13 jaar en door het aantal inwoners, dan kom je op ruwweg 100 euro per hoofd van de bevolking per jaar. Dat valt best mee als je het afzet tegen – ik noem maar iets – de maatschappelijke kosten van de uitstoot van schadelijke stoffen door veehouderij, door het Planbureau voor de Leefomgeving geschat op 371 euro per persoon per jaar. Of tegen de rijksbijdrage aan het mobiliteitsfonds: 800 euro per persoon per jaar. Of tegen de maatschappelijke kosten van roken: 2000 euro per persoon per jaar. Alles is relatief, bedoel ik maar.

De juiste vraag is of we voor dat geld iets goeds terugkrijgen.

Van elke 100 euro in het transitiefonds zijn er 30 bestemd voor een warme sanering van de intensieve veehouderij. Daarmee worden bedrijven opgekocht die relatief veel vervuilen en wordt de veestapel ingekrompen, precies zoals de commissie Remkes adviseerde. Dat moet zorgen voor een forse daling van de ammoniakneerslag op beschermde natuurgebieden. Ook zal overproductie die de prijzen drukt wat afnemen.

Een paar tientjes

Nog eens 28 euro zijn bedoeld om boeren te compenseren voor een lager aantal koeien per hectare. Daardoor kan het veenweidegebied natter worden zodat de bodem minder inklinkt, en zullen uit het veen minder gassen vrijkomen die het broeikaseffect versterken. Ook kan Nederland hierdoor alsnog de Europese normen voor waterkwaliteit halen.

Dan zijn er nog een paar tientjes gereserveerd voor subsidie aan boeren om te innoveren en als vergoeding voor landschapsschoon en andere boerennatuur. Zo kunnen bijvoorbeeld houtwallen voor boeren een inkomstenbron worden in plaats van een lastpost. Dat zal het wonen en recreëren in boerenland aantrekkelijker maken.

Slechts 9 van de 100 euro zijn bedoeld om het natuurareaal uit te breiden.

De twijfelbrigade draait op volle toeren

Je zou zeggen dat de veehouderijsector met bijna 20 miljard euro uit het transitiefonds royaal wordt bediend. Toch is de lobby in rep in roer. De twijfelbrigade draait op volle toeren om het stikstofprobleem te ontkennen – “een ambtelijke gecreëerd schijnprobleem” – of te bagatelliseren – “Wat bramen plukken tijdens je wandeling, is dat echt zo erg?”. Het boekje met feiten over stikstof dat wetenschappers onlangs uitbrachten wordt breed genegeerd. Ook worden de plannen voorgesteld als een complot om alle boeren uit Nederland weg te krijgen.

In werkelijkheid is het transitiefonds een serieus begin om de landbouw in Nederland op een duurzamer koers te krijgen en boeren een betere toekomst te bieden. Als het kabinet nu ook nog de vervuiling door industrie en verkeer aanpakt, en zorgt voor fatsoenlijke bescherming van natuur en milieu buiten de Natura 2000 gebieden, dan kan het nog best wat worden.

Patrick Jansen is ecoloog en universitair hoofddocent in Wageningen en schrijft voor Trouw om de week een column. Eerdere afleveringen vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden