Groene ClaimRobin van Wechem

Een schoenendoos met statiegeld, hoe groen is dat?

Schoenenverkoper Omoda heeft een herbruikbare doos ontwikkeld die minstens vijftig keer mee kan. Is dat duurzamer dan eenmalig karton?

Het is uitverkoop, dus draaien de inpakafdelingen van webwinkels overuren. Al die bestellingen gaan in dozen, vaak veel te groot, en vervolgens in vrachtwagens, vaak halfvol. Als de maat of kleur of het model toch niet bevalt, gaat het proces de omgekeerde volgorde in. En als het wel bevalt, vult het verpakkingsmateriaal van een avondje online shoppen meteen de papierbak.

Dat kan anders, vond Jan Baan, directeur van schoenenwinkel Omoda. In samenwerking met verpakkingsbedrijf Paardekoper liet hij een herbruikbare schoenendoos ontwerpen. Als klanten een paar schoenen bestellen, kunnen ze dat voor 4,95 euro laten bezorgen in een Ecobox. Als ze de schoenen houden, is de doos op te vouwen tot een plak pakket dat in de brievenbus kan. Een retourbestelling mag ook in de Ecobox. Na ontvangst van de verpakking bij Omoda wordt het statiegeld teruggestort.

Karton is na één vouw onbruikbaar

De Ecobox is gemaakt van een nylonachtig materiaal, dat Baan vergelijkt met de stof van Eastpak-rugzakken. De schotjes die de doos zijn stevigheid geven, zijn van kunststof. “We hebben er geen karton in gedaan. Als daar een vouw in komt, is de doos meteen onbruikbaar.” In juli zijn de eerste dozen getest. Daarbij bleek dat ze vijftig retourzendingen meegaan. Baan denkt dat dat wel langer kan. “Na vijftig keer zijn de eerste tekenen van slijtage zichtbaar, zoals vlekken, vervaagde letters in de opdruk, of losrakende draadjes.”

Omoda-directeur Jan Baan.

Nog niet elk type schoen past in de Ecobox, zegt Baan. “Het is een afweging tussen het beperken van de hoeveelheid lucht in een verpakking of een herbruikbare verpakking gebruiken. Laarzen passen niet in de Ecobox, bestellingen met drie paar schoenen ook niet.”  

Experts zijn overwegend positief over de Ecobox. Jacqueline Bloemhof, emeritus hoogleraar Operationele Research en Logistiek aan de Wageningen Universiteit, verwacht dat de statiegeldconstructie nodig is om dozen terug te krijgen. “Uit eerder onderzoek, bijvoorbeeld naar het retourneren van printercartridges, bleek dat er zonder prijsprikkel veel minder wordt teruggestuurd. Statiegeld op petflessen werkt ook heel goed. De stelregel is dat het terugsturen voor de consument zo makkelijk mogelijk moet zijn. Invullen van formulieren op internet is vaak al teveel moeite.”

Walther Ploos van Amstel, lector stadslogistiek aan de Hogeschool van Amsterdam, vindt statiegeld een prima keuze. Hij is wel benieuwd of mensen snel een Ecobox bestellen als ze ook de optie hebben om dat niet te doen. Bloemhof denkt dat de levensduur van vijftig zendingen realistisch is. “Toen er nog hervulbare flessen bestonden, bleek uit onderzoek van Coca Cola dat die veertig keer meegingen. De Ecobox is een kunststof verpakking die alleen voor transport en opslag wordt gebruikt. Ik zou niet weten waarom die niet vijftig keer mee zou kunnen gaan.”

Vallen en gooien

Roland ten Klooster, hoogleraar verpakkingsontwerp en management aan de Universiteit Twente, is het daarmee eens. “Het hangt wel af van de kwaliteit van de box en de manier waarop ermee wordt omgegaan. Transporteurs werken op basis van efficiëntie en houden doorgaans weinig rekening met de inhoud van een pakket. Verpakkingen moeten bestand zijn tegen vallen en gooien over meerdere meters.”

Om pakketten met zo min mogelijk lucht te vullen, gebruikt Omoda sinds vorig jaar een inpakmachine, waarin kartonnen dozen op maat worden gemaakt. Dat scheelt volgens het bedrijf 46 procent lucht per verpakking, zodat er 25 procent meer lading in vrachtwagens past. Daarmee schijnt op jaarbasis 130,6 ton CO2-uitstoot te worden bespaard.

Vrachtwagenlading

Over de impact van de inpakmachine op de CO2-uitstoot van de bezorging van een paar schoenen zijn de meningen verdeelder. Ploos van Amstel vindt het een heel goed initiatief. Bloemhof verwacht dat een pakket met minder lucht wel iets uitmaakt, al hangt dat af van de grootte en het type van de vrachtwagen. “Als buiten de stad met lange vrachtwagens wordt gereden en binnen de stad met elektrisch vervoer, is het verschil kleiner dan als er met een niet-zuinige vrachtwagen wordt gereden.”

Compacte verpakkingen schelen vooral als een vrachtwagen helemaal gevuld is, zegt ze. “Zo kunnen er meer dozen in de vrachtwagen. In Nederland is de gemiddelde ladingsgraad echter rond de 40 procent. Dan voegt het effect van een inpakmachine minder toe.”

Voor Baan is de Ecobox een ‘taaie business case’. “Dat zit niet zozeer in de productiekosten, die zijn niet zoveel hoger dan van een kartonnen doos, maar in de portokosten van de retourzendingen. Toch vinden we het belangrijk deze duurzame optie aan te bieden.” Ten Klooster denkt dat de Ecobox inderdaad duurzamer is dan een eenmalig gebruikte kartonnen doos, zolang er voor het retourproces van de dozen geen extra kilometers gereden hoeven worden.

In de serie Groene Claim worden als duurzaam aangeprezen producten kritisch bekeken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden