Jasper Baltus (links) bij een oude batterij uit een elektrische auto.

Reportage Recyclebare accu

Een oude accu is geen afval

Jasper Baltus (links) bij een oude batterij uit een elektrische auto. Beeld Patrick Post

Elektrische auto’s maken wegverkeer schoon. Maar wat te doen met hun giftige accu’s, als ze kapot gaan? Hergebruiken kan, bewijst een bedrijf in Zwaag.

 Alsof het walnoten zijn. Het openbreken van accu’s uit een stekkerauto moet soms met brute kracht. Een batterijpakket laat zich niet netjes uit elkaar schroeven. Daar zijn ze niet op ontworpen. Een knoeperd van een koevoet hangt daarom als standaard gereedschap aan de muur bij EcarACCU. Dikke brillen ook. “Slaan en breken hoort er bij hier”, zegt manager Jasper Baltus (24) van het bedrijf in Zwaag.

Achter een rood-wit afzetkoord is een technicus bezig een accupakket uit elkaar te sleutelen. Hij beweegt zich als een arts boven een operatietafel. Een grote afzuigkap filtert mogelijke vieze dampen uit de lucht. ‘Hoogspanning, levensgevaarlijk’, staat op een bordje. “Dat is een beetje voor de show”, zegt Baltus. Maar er kan wel degelijk elektrische spanning staan op de afgedankte accu’s die hier als afval binnenkomen.

Naburige bedrijven in Zwaag liggen er niet wakker van. “Die vinden het wel vet, wat wij voor duurzaamheid doen.” Op een andere, voormalige werkplaats had EcarACCU ooit een vuurtje toen een batterij ontbrandde. Maar serieuze gevaren kun je uitsluiten, zegt Baltus. Bij enige twijfel blijft een accu eerst, veilig opgesloten, drie dagen buiten liggen.

Losse onderdelen uit oude accu's gaan de hergebruik in. Beeld Patrick Post

Recycling gebeurt hier sinds 2006. “In de beginjaren kregen we één batterij per maand binnen”, vertelt Baltus. Die accu’s kwamen uit de eerste elektrische auto’s die in Nederland rondreden. De ‘Outlander’ vooral, van Mitsubishi. Ze hadden pech, of ongelukken. Zelfs als er maar een deukje inzat werden ze bij de sloop omgesmolten. “Hartstikke zonde”, zegt Baltus. Vanaf dat moment legt hij zich er met EcarACCU op toe om alle onderdelen uit accu’s te halen, om er nieuwe batterijproducten van te maken. Voor de opslag van zonne-energie in huizen, het maken van zelfvoorzienende lantaarnpalen of energiebuffers voor ziekenhuizen in Afrika. De productie van nieuwe batterijen gebeurt bij partnerbedrijven.

Even verderop, ook in Zwaag, zit er een: Expice . Hier zitten technici te schroeven en sleutelen. Medewerkers in witte jassen lopen rond in dit ‘lab’. Wat bij EcarACCU gesloopt is, zetten monteurs hier weer in elkaar, maar dan anders. Weggegooide lithiumbatterijen krijgen zo een nieuw leven. Ze zijn misschien te zwak om nog een auto aan te drijven, maar een thuisbatterij of elektrische boot kunnen ze prima van energie voorzien.

e-Power Tower

Bij Expice staat een stapel witte batterijblokken, zogenoemde ‘e-Power Towers’, gemaakt van oude accu’s. “Als autobatterij gaan ze hier met pensioen”, zegt directeur Peter Habbé in de loods. “Maar als batterij kun je er voor één dag zonnestroom in opslaan”, zegt hij. Al die Amsterdamse bootjes, daar verwacht hij veel nieuwe klanten van. De hoofdstad eist dat alle bootjes schoon en fluisterstil worden. Door er batterijdelen uit een auto in te zetten, kunnen ze een dag elektrisch rondvaren. Habbé: “Dat gaat groot worden. Als er genoeg laadpalen komen tenminste.”

De Johan Cruijff Arena is een van de bewijsstukken dat energieopslag in afgedankte auto-accu’s werkt. Bij het voetbalstadion is een batterij gebouwd om zonne-energie van de panelen op het dak te bewaren. Elektrische auto’s kunnen die opgeslagen stroom ‘tanken’. Ook op het eilandje Pampus bij Amsterdam kregen lithiumaccu’s een tweede leven als lokale energiebuffer, net als op een Arnhems bedrijfsterrein. Dit stemt stroomnetbeheerders vrolijk. Zij hoeven minder dikke, dure kabels in de grond aan te leggen, als grote batterijen elektriciteit klaar hebben voor huizen en bedrijven.

De E-PowerTower. Beeld Patrick Post

Dat het aantal stekkerauto’s op de weg toeneemt, is bij EcarACCU te merken. Er komen steeds meer oude accu’s binnen. De vier medewerkers zijn razend druk. Zeker als er terugroepacties zijn, of haperende software in accu’s. “Soms krijgen we veertig accu’s per week binnen”, zegt Baltus. Hij loopt door de loods en wijst op de lange, platte batterijpakketten. Ze wegen per stuk al snel 200 kilo. Het lijken net skiboxen, die je op het dak van een auto legt. De accu’s zitten juist helemaal onderin een auto weggewerkt, zegt Baltus. Twintig soorten, van allerlei automerken, krijgt hij binnen. “Ze zijn allemaal anders. Demonteren en recyclen is maatwerk.”

Snoeren en materialen verkoopt het bedrijf door. Waardevolle metalen inleveren is cashen. “In heb deze week 2400 kilo aluminium weggebracht”, zegt Baltus met een veelzeggende grijns. Maar voor andere materialen, zoals plastic, moet hij betalen als hij het afvoert. Dat is bedrijfsafval. Al met al wordt tot 98 procent van de accu’s hergebruikt, zegt hij. Een enkel Nederlands bedrijf probeert hetzelfde te doen, maar in Zwaag zijn ze koploper.

Omsmelten

“Het wordt voor ons een internationaal dingetje”, zegt Baltus. Vanuit België krijgt zijn bedrijf ook auto-accu’s binnen. Dat lijkt opmerkelijk, want in België staat een fabriek van Umicore. Dat bedrijf recyclet ook auto-accu’s. Maar het verschil is: Umicore wint de grondstoffen terug door een accu te demonteren en om te smelten. Bovendien vraagt Umicore zo’n 3 euro per kilo, dus snel 600 euro per accu. In Zwaag nemen ze batterijen gratis in, om te kijken of ze er een nieuw product van kunnen maken. Dat leidt ertoe dat ook Britse en Noorse accu’s bij het Noord-Hollandse bedrijf worden afgeleverd.

Het internationaal transport kan prima veilig, zegt accu-expert Hector Timmers van ARN. Wettelijke eisen waarborgen dat. Als ze afgedankt zijn mogen accu’s in een vrachtwagen de weg op. Als er twijfel bestaat over de veiligheid, moeten ze in een metalen kist met blusinstallatie zitten. De chauffeur heeft een speciale training nodig. Het afvoeren van een batterij kost vanwege het naleven van veiligheidsnormen gauw 1,50 tot 3 euro per kilo. Dat prijskaartje maakt dat het voor autobedrijven interessanter is om een accu gratis bij EcarACCU af te geven dan tegen betaling bij omsmelter Umicore, partner van Tesla. Zelfs als daar internationaal vrachtvervoer voor nodig is.

Failliet

In China is er al zo’n forse markt voor elektrisch vervoer. Wie daar zijn oude accu inlevert, krijgt geld, weet Timmers. Maar hij acht het ondenkbaar dat Europa daarom oude accu’s gaat verschepen naar China. “Europa zal een eigen markt opbouwen voor het verwerken van accu’s tot nieuwe batterijen.” De Europese commissie wil dat regelen, want lidstaten willen met de opkomst van de elektrische auto niet te sterk afhankelijk worden van China. Daarvan kan ellende komen. Kijk maar naar de Europese plastic-export, waarvoor China de deur heeft dichtgegooid. De toekomstige afvalstroom van auto-accu’s wil Europa zelf intern kunnen verwerken.

Dus de ondernemers in Zwaag zijn verzekerd van een gouden toekomst? “Mijn voorspelling: over vijf jaar zijn we failliet”, is het verrassende antwoord van manager Baltus. Dat zal volgens hem het gevolg zijn van de ontwikkeling van nieuwe auto-accu’s. “Straks worden ze zo gemaakt, dat je ze in kleine modules uit elkaar kunt halen.” Als een accu stuk is, vervangt de garage het defecte ‘blokje’. De rest blijft intact.

Maatwerk

En als de batterij helemaal is uitgerangeerd, dan moet hij alsnog de smeltoven in. “Het is daarom goed dat Umicore bestaat”, zegt hij gebroederlijk. Omdat ze in Zwaag kennis opbouwen van batterijen, kan EcarACCU daar op termijn iets anders mee gaan doen. “Zelf cellen maken, of leveren.”

Zolang het kan, gaat het bedrijf door met het maken van nieuwe producten van oude accu's. “Als we de batterijen hier maar aan de poort binnenkrijgen”, zegt Baltus. Voelt hij zich als een bakker die gratis meel krijgt om zijn brood mee te bakken? Hij fronst. “Nee, dat is geen eerlijke vergelijking. De bakker heeft een standaardrecept om zijn brood te bakken. Ons werk is innovatief, maatwerk. Wij weten nooit wat voor grondstof er binnenkomt.”

Lees ook:

Lessen in een elektrische auto: ‘De hele rij-ervaring is anders’

Automobilisten moeten massaal elektrisch gaan rijden, beoogt het Klimaatakkoord. Maar niet iedereen springt zómaar in de e-auto. Rijschooleigenaar Ernest Alvares wil het brede publiek klaarstomen, met twee elektrische lesauto’s en een ‘eco-rijopleiding’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden