null Beeld
Beeld

Groene claimMaaltijdvervangers

Een nutriëntenreep in plaats van een bord eten, is dat nou duurzaam?

Een reep of een shake in plaats van een bord met een dampende maaltijd: echt gezellig is het niet, al claimt Jimmy Joy dat het net zo voedzaam is als traditioneel eten. Klopt die bewering? En is voedzaam eten ook automatisch duurzaam?

Op het eerste gezicht lijkt het weinig met eten te maken te hebben. De repen en shakes van Jimmy Joy gaan in een paar minuten vanuit de verpakking naar het maag-darmkanaal. Daarbij claimt het bedrijf dat de maaltijdvervangers alleen gezonde bestanddelen bevatten.

“In de Plenny Shake zitten bijvoorbeeld haver, soja, rijst, lijnzaad, cichoreiwortel en 26 verschillende vitamines en mineralen”, zegt oprichter Joey van Koningsbruggen. De producten zijn vooral bedoeld voor wie druk is en geen tijd of zin heeft om te koken. “Onze maaltijden kunnen nooit het sociale aspect vervangen van samen eten met vrienden of familie.”

In tegenstelling tot verschillende andere maaltijdvervangers bevatten de repen en shakes van Jimmy Joy geen dierlijke bestanddelen. Ze zijn volledig veganistisch, wat de milieuvoetafdruk behoorlijk verkleint. Als de repen en shakes een vers bereide maaltijd met vlees vervangen, scoren ze vanuit milieuoogpunt waarschijnlijk daarom al snel beter.

Uitstoot compenseren

Tot medio vorig jaar compenseerde Jimmy Joy een deel van de CO2-uitstoot (16,5 ton) via organisatie Trees for All. Aangezien de logistieke partners dat ook deden, besloot Van Koningsbruggen in plaats daarvan de Amerikaanse Chestnut Foundation te steunen. Deze organisatie houdt zich bezig met het redden van de genetische variëteiten van planten die dreigen te verdwijnen.

Ondanks de duurzame insteek heeft Jimmy Joy geen keurmerken. Biologisch is volgens Van Koningsbruggen te duur, én er is meer land voor nodig dan voor conventionele teelt. Hij vindt het belangrijk om de prijs van zijn producten laag te houden, zodat mensen ze makkelijker kopen. Fairtrade­certificering is niet van toepassing. “Wij ­beperken ons tot leveranciers uit landen waar de wetgeving sociale duurzaamheid garandeert.”

 Plenny-producten  van Jimmy Joy Beeld
Plenny-producten van Jimmy JoyBeeld

Los van de – al dan niet duurzame – herkomst van de ingrediënten zou je kunnen beredeneren dat de repen en shakes voedselverspilling tegengaan: de porties zijn ­immers goed af te meten. Paulien van der Geest, woordvoerster van voorlichtings­organisatie Milieu Centraal, is daar niet op voorhand zeker van. “Het hangt erg van het scenario af. Als je anders een stapel boterhammen zou maken waarvan je de helft weggooit, is er misschien winst te behalen.” Peter Voshol, onderzoeker voeding en gezondheid van het Louis Bolk Instituut, voegt eraan toe dat het niet duidelijk is of houdbaarheid daadwerkelijk bijdraagt aan minder voedselverspilling.

Als de repen en shakes eerder gemakkelijk zijn dan duurzaam, rest de vraag of ze dan in ieder geval gezond zijn. Experts verwachten van niet. “Mijn belangrijkste kritiek is dat er wordt gedacht in termen van voedingsstoffen in plaats van complete voedingsmiddelen”, zegt Tiny van Boekel, hoogleraar levensmiddelentechnologie aan de Wageningen Universiteit. “Bij gezonde voeding gaat het om de combinatie van voedingsmiddelen, die in het lichaam op elkaar inwerken op manieren die we nog niet volledig kennen. Ook mis je het kauwen, dat een effect heeft op verzadiging.”

Sterk bewerkte producten zijn niet gezond 

Volgens Voshol bewerkt Jimmy Joy geïsoleerde ingrediënten tot een product. “Het wordt steeds duidelijker dat sterk bewerkte producten niet gezond zijn, wat de bron ook is. Drinkbare maaltijden kunnen nooit een echte maaltijd vervangen, hooguit als tijdelijke dieetoplossing.”

Voor de samenstelling van de producten verwijst Jimmy Joy naar richtlijnen voor ­gezonde voeding van de Wereldgezondheidsorganisatie en EFSA, de Europese voedselautoriteit. Volgens het Voedings­centrum zijn dit gemiddelde normen voor populaties over een langere tijd. “Ze geven dus niet precies aan wat individuen elke dag zouden moeten eten”, zegt woordvoerder Anne Lutgerink.

Guido Camps, onderzoeker humane voeding en gezondheid aan de Wageningen Universiteit, noemt de Jimmy Joy-producten totaalvoer voor volwassenen. “De samenstelling is gebaseerd op bekende kennis, maar neemt niet mee wat we nog niet weten. Er zijn duizenden soorten vezels, die in verschillende samenstellingen in verschillende voedingsmiddelen zitten en die we nog niet eens allemaal kennen.”

Hij betwijfelt of de aanpak van Jimmy Joy zinvol is. “Richtlijnen voor voeding zijn gebaseerd op wat mensen dagelijks eten, maar dan wel op basis van gevarieerde en verse producten. Dat terugbrengen tot macronutriënten die je in een product stopt, lijkt me de omgekeerde wereld. Je kunt aardbeien vriesdrogen, tot poeder vermalen en in een reep stoppen, of gewoon vers fruit eten.”

Pieter van ’t Veer, hoogleraar voeding, publieke gezondheid en duurzaamheid aan de Wageningen Universiteit, vraagt zich af waarom je überhaupt maaltijdvervangers zou willen. “Samen eten is op zichzelf heel waardevol.” Lutgerink weet niet of de gunstige voedingsstoffen in maaltijdrepen of -shakes hetzelfde effect hebben als in een verse maaltijd. “Voeding is meer dan een aantal nutriënten in een zakje.”

In de serie Groene Claim worden als duurzaam aangeprezen producten kritisch bekeken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden