Reportage

Een kopje urinethee en een patatje meelwormen: welkom op het Innofest

Een innovatieve plantenbak, die saamhorigheid moet stimuleren. Onder: drinkbeker van bioplastic voor warme en koude dranken en boxershorts gemaakt van oude overhemden. Beeld reyer boxem
Een innovatieve plantenbak, die saamhorigheid moet stimuleren. Onder: drinkbeker van bioplastic voor warme en koude dranken en boxershorts gemaakt van oude overhemden.Beeld reyer boxem

Elk jaar daalt een team van Innofest neer op verschillende festivals in Nederland. Niet om er iets te verkopen of om muziek te maken, maar om uitvindingen te testen.

Charlot Verlouw

Het ziet er wat maf uit: terwijl op de achtergrond muziek klinkt uit de verschillende tenten op het Friese festival Welcome to the Village, bezoekers ontspannen over het zonovergoten terrein slenteren en er hier en daar een dansje wordt gemaakt, loopt een groep van tegen de honderd mensen met koptelefoons op achter Anna van Nunen aan. Die vertelt in haar microfoon over algencrackers, compostmachines en een groene batterij.

Van Nunen is bedenker en directeur van Innofest. Je zou het een festival in een festival kunnen noemen: Innofest selecteert jaarlijks zo'n dertig ondernemers die hun vinding mogen testen op een festival. Die vindingen moeten bijdragen aan een betere wereld in de breedste zin van het woord, meer dan de helft van de pilots die worden uitgevoerd, heeft te maken met duurzaamheid of circulariteit.

Maar waarom zou je dat op een festival doen? "Een festival is eigenlijk een klein dorp, dat kun je gebruiken om je nieuwe product te testen", legt Van Nunen uit. Onder de volgers van de rondleiding ondernemers, festivaldirecteuren en zakenrelaties. "Het festival dient als proeftuin, een levend laboratorium. We gebruiken niet alleen de mensen maar ook de infrastructuur van een festival."

Wat voor tests krijg je dan? Bijvoorbeeld: hoeveel organisch afval kan een compostmachine in een uur verwerken, willen bezoekers crackers eten gemaakt van algen en kan een groene batterij de piekmomenten in het stroomverbruik opvangen? De geteste innovatie moet niet specifiek voor een festival zijn, maar juist toepasbaar in het 'normale leven'.

Gezuiverde urine

Zo bedacht ondernemer Peter Scheer de Semilla Sanitation Hub, een container met toiletten die menselijke uitwerpselen omzet in schoon water en kunstmest. Maar voordat de container zijn nut kan bewijzen in een vluchtelingenkamp, waar hij voor bedoeld is, was de vuurdoop in januari op popfestival Eurosonic Noorderslag. "We ontdekten dat er te weinig urine was om het proces op gang te krijgen. Bovendien duurde ons proces te lang: tegen de tijd dat het festival werd afgebroken, was onze machine nog niet klaar met verwerken."

null Beeld reyer boxem
Beeld reyer boxem

Ook acceptatie door de mensenmassa wordt getest. De festivalbezoekers kregen een kopje verse muntthee aangeboden, zogenaamd gemaakt van water uit de futuristische machine. Stiekem was het toch gezet van kraanwater - Scheer en zijn collega's hebben de benodigde vergunningen nog niet om de gezuiverde urine als drinkwater te verkopen - maar dat wisten de bezoekers niet. "Tachtig procent zei ja tegen zo'n kopje thee." Scheer mocht via Innofest ook een presentatie doen op een conferentie, wat weer waardevol was voor zijn netwerk. "Als ik Innofest niet had gehad, dan waren we echt niet zo ver gekomen. We hebben nu een nieuwe, snellere methode bedacht, die we hopelijk binnenkort kunnen testen."

De bezoekers van festivals vormen nou niet per se een afspiegeling van de samenleving. Zeker op festivals als Welcome to the Village lopen misschien wel de meest progressieve, ruimdenkende, jonge mensen rond. Klopt, zegt Van Nunen. "Daarom zijn we blij dat het TT Festival in Assen en Oerol meedoen, dat is een heel ander publiek. We merkten het verschil bijvoorbeeld bij Weestand, een vrouwenurinoir. Bij jong vrouwelijk publiek deed die het goed. Vrouwen op festival Oerol daarentegen, gemiddeld iets ouder, accepteerden dat urinoir veel minder snel."

Frietjes van meelwormen

Ook de vrijwilligers, artiesten en medewerkers backstage worden onderworpen aan een test: zij drinken uit bekers gemaakt van bioplastic. Pas als ze een paar slokken hebben genomen komt Eileen Blackmore, bedenker van de beker, op ze af om te vragen of ze de beker fijn vinden drinken.

Maar dat er achter het hoofdpodium een enorme groene batterij staat om het festival ook op de piekmomenten van stroom te voorzien, heeft niemand in de gaten. Zelfs bij de kraam die frietjes van meelwormen verkoopt op Welcome to The Village staat niet in koeienletters 'testproduct' op het affiche. De vriendinnen Diede Vonk en Cecilia Hoezen (beiden 26) eten samen zo'n frietje. Ze hadden geen idee dat ze onderdeel zijn van een experiment, de naam Innofest zegt hen niets. "Eigenlijk is het wel goed dat je een soort mini-maatschappij gebruikt om dingen te testen", zegt Diede. Het moet ook wel, vinden de vriendinnen, "want we moeten in de toekomst toch heel anders met onze energie en materialen omgaan." Het frietje vinden ze 'niet vies'. "Maar zijn dit de oogjes?" zegt Cecilia wijzend op de zwarte puntjes in het frietje. Ze griezelt even, maar zegt dan toch: "Ik zou ze zo weer kopen, hoor."

Vooralsnog doen acht festivals mee, allemaal in Noord-Nederland. Innofest begon tweeënhalf jaar geleden met Welcome to The Village, Eurosonic Noorderslag en het Vlielandse festival Into the Great Wide Open. "Die zijn sowieso al wat duurzamer, dus dat was makkelijker om mee te beginnen." Grote festivals als Lowlands en Pinkpop ontbreken nog. Van Nunen: "Onderhandelen is bij de grote festivals soms lastig. Ze hebben bijna nooit een duurzaamheidsmanager of een afdeling die over duurzaamheid gaat. Er zitten vaak grote bedrijven achter die contracten hebben met grote leveranciers. Dat conflicteert dan al snel."

Lange weg naar winkelschappen

Ook op Welcome to The Village speelt dat probleem. Een van de ondernemers had maar wat graag met zijn experimentele algencrackers op het festivalterrein gestaan, maar moest vanwege concurrerende foodtrucks zijn stand backstage opbouwen.

Lang niet alle pilots komen kant en klaar voor de markt het festivalterrein af. Soms wordt het product aangepast, zoals bij de sanitation hub, soms begint de lange weg naar de winkelschappen. Daarbij is Innofest, behalve met misschien wat netwerktips, niet meer betrokken.

En wat heeft Innofest na 2,5 jaar testen en uitproberen opgeleverd? Best wel wat, vindt Van Nunen. "De kartent bijvoorbeeld, een recyclebare tent van karton, wordt over de hele wereld gebruikt." De composteermachine backstage was ook ooit onderdeel van een pilot en wordt inmiddels door ziekenhuizen en hotels gebruikt. Het apparaat kan binnen 24 uur honderden kilo's organisch materiaal composteren, inclusief bioplastic. Ondernemer Scheer van de circulaire container met toiletten is weliswaar nog bezig met ontwikkelen, maar zegt binnen twee maanden zijn container op te kunnen zetten in een vluchtelingenkamp, zijn uiteindelijke doel.

En die meelwormfrietjes? De snackbareigenaar is druk aan het bakken, her en der worden de gekrulde, beige snacks met zwarte stipjes in de mayonaise gedipt. Bij dit publiek vallen ze in ieder geval in de smaak.

Innofest staat deze zomer nog op Paradigm (10 t/m 13 augustus) en Noorderzon (23 augustus t/m 2 september), beide in Groningen, en begin september Into the Great Wide Open, Vlieland.

Lees ook:

Misvormd fruit maakt nog een prima chutney, weet dit Nederlandse bedrijf

Fruit en groente met een plekje: meestal betekent dat einde verhaal en de afvalcontainer in, want de consument blieft het niet. Dat zat Charlotte Heine en Joep Weerts niet lekker.

Een Ikea-bank huren, waarom niet?

Onze klanten vinden duurzaamheid reuze belangrijk, maar ze leven er niet naar, zeggen bedrijven. Onder leiding van Ikea presenteren ze vandaag een lijstje prikkels om de burger een duwtje in de goede richting te geven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden