ColumnEsther Bijlo

Een eerlijke prijs voor vliegen en vlees? Even geduld aub

Wat is een prikkie? Die vraag komt op nu de sociaal-liberalen een voorstel doen onder het motto ‘Niet meer vliegen voor een prikkie’. Volgens D66 is alles onder de 35 euro een prikkie. Wie tickets onder die prijs aanbiedt, doet aan dumping. Het verkwanselen van kaartjes dreigt nu de luchtvaart weer op gang komt en maatschappijen hun toestellen willen vullen. Die 35 euro is minimaal nodig om alle kosten en heffingen te dekken, rekent de partij voor.

Een ‘marxistisch voorstel’, reageerde de directeur van reiskoepel ANVR met gevoel voor humor. Je zou eens een piepklein ingreepje doen in de zogenaamde vrije markt. Zonder ruim een halve eeuw overheidssteun op allerlei manieren zou de luchtvaartsector helemaal niet bestaan, maar het was niet grappig bedoeld. ‘Een individueel proefballonnetje’, riep de reisdirecteur nog:  Maak liever een breder plan om de luchtvaart te verduurzamen.

Daar heeft hij een punt, net als Easyjet en Transavia die constateerden dat het plannetje van D66 (ook ChristenUnie doet mee) weinig tot geen CO2 zal besparen. Dat klopt. Daarvoor is de grens van het prikkie veel te laag. D66 weet dat eigenlijk ook wel en noemt de 35 euro ‘de bodem van een eerlijke ticketprijs’. Wat precies eerlijk is, staat er niet bij, maar wel: ‘De minimumprijs voor vervuilende en lawaaiige vliegtuigen ligt hoger’.

Een flinke heffing in plaats van een luchtig bodemprijsje

Ja, veel hoger. De term ‘eerlijke prijs’ staat voor een bedrag waarin ook de schade aan milieu, klimaat en gezondheid zijn meegenomen, de zogeheten externe effecten waaraan geen prijskaartje hangt. Milieuorganisatie Natuur & Milieu liet eerder berekenen hoe duur een vliegtuigstoel zou zijn als die schade in de prijs zit en de sector normaal btw en accijns op brandstof zou betalen. Een gemiddeld ticket vanaf een Nederlandse luchthaven kost dan 63 procent meer, niet 195, maar 318 euro. Dat zet zoden aan de dijk, een flinke heffing invoeren dus in plaats van een luchtig bodemprijsje, een degelijk plan, daar zal de reis- en vliegbranche wel voor te porren zijn.

Hat zal alleen nog even gaan duren want de vorderingen op het gebied van eerlijke beprijzing gaan tergend langzaam. Dat is te zien bij een andere grote vervuiler: vlees. Talloze onderzoeken zijn er gedaan naar de negatieve effecten van de massaproductie van vlees op het klimaat, de natuur, de biodiversiteit, het landschap en de gezondheid. Als antwoord zijn er vele pleidooien gehouden voor een vleestaks om tenminste een deel van die schade in de prijs te vertalen en de productie en consumptie van vlees te verminderen.

De Nederlandse True Animal Protein Price Coalition (Tapp) heeft een paar jaar geleden een gedetailleerd plan gemaakt voor een meerprijs met vele gunstige effecten die boeren ook nog eens meer inkomenszekerheid geeft. Het komt vooral neer op draaien aan belastingknoppen – bijvoorbeeld de btw op vlees verhogen naar 21 procent en groenten en fruit goedkoper maken – en minister Hoekstra van financiën ziet er wel wat in, liet hij begin dit jaar weten. Vanaf 2023 zou het plan eventueel in kunnen gaan. Vorige week overhandigde de Tapp Coalitie een petitie met 50.000 handtekeningen aan minister Schouten van Landbouw om de boel een beetje te versnellen.

Wie weet lukt dat. “Het kabinet heeft al een werkgroep ingesteld over true cost pricing”, klonk het hoopvol. D66 en ChristenUnie hadden de vleestaks in 2012 in hun verkiezingsprogramma’s staan, in 2016 niet meer. De Partij voor de Dieren maakte eerder een wetsvoorstel voor een vleestaks. Dat was in 2011, nu negen jaar geleden.

Redacteur Duurzaamheid & Natuur Esther Bijlo schrijft elke twee weken een column. Eerdere afleveringen vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden