Groene GidsWijn

Een duurzaam glas wijn drinken? Dat is niet zo makkelijk

Welke wijn past bij een verantwoord kerstdiner? Of kan de duurzame consument beter bier drinken?

Nu de Sint het land weer uit is, gaan in menig huishouden de gedachten meteen door naar Kerst. Wat zullen we eten? En wat drinken we daarbij? Bij een feestmaal past goede wijn. Wie zich afvraagt welke wijn bij welk ­gerecht past, heeft dat in een paar muisklikken gevonden: Chablis bij het voorgerecht of bij vis, een fruitige Merlot of Sangiovese bij het hoofdgerecht met vlees en na het dessert nog een glaasje port om mee af te sluiten. Kortom, culinaire keuzehulp is er genoeg. Maar is er ook een richtsnoer voor de duurzame consument die vooral graag een verantwoorde wijn wil?

Ooit was er de ‘duurzame wijnwijzer’ van Question Mark, de organisatie die onderzoek doet naar milieuvriendelijkheid, arbeidsomstandigheden, dierenwelzijn en gezondheid van producten in de supermarkt. De wijnwijzer behoort tot het verleden, zegt woordvoerder Charlotte Linnebank van Question Mark. “Die beoordeling van wijn hebben we meer dan drie jaar geleden gemaakt. Omdat we de methode waarmee we wijn beoordeelden nu niet meer gebruiken, kunnen we deze beoordeling niet actualiseren. We vinden het ook niet verantwoord om beoordelingen van ouder dan drie jaar online te laten staan. Bij het ­beoordelen van producten volgens onze nieuwe methode is wijn nog niet aan bod gekomen en dit staat voorlopig ook niet gepland.”

Dit spoor loopt dus dood. Dan moet de duurzame wijndrinker misschien terugvallen op een algemener criterium als ‘voedselkilometers’, de afstand die ons eten (of drinken) aflegt van de plaats van productie tot aan ons bord of glas. Appels uit de Betuwe hebben veel minder voedselkilometers dan ­appels uit Nieuw-Zeeland, waardoor de Hollandse appel voor de Nederlandse consument een duurzamere keuze is. Zo bezien verdient wijn uit Frankrijk of Duitsland duidelijk de voorkeur boven een flesje uit Chili of Zuid-Afrika.

De wijnbouw is notoir vervuilend, maar nieuwe wijnlanden werken milieuvriendelijker dan de traditionele.Beeld ANP

Maar, zeggen critici dan weer: transport is maar een van de factoren die leiden tot milieuvervuiling. Voor het beoordelen van de duurzaamheid van een voedingsproduct moet je ook kijken naar bijvoorbeeld het gebruik van bestrijdingsmiddelen bij de teelt. Juist bij wijn is dat relevant, want de druiventeelt is notoir vervuilend.

Vergeet ook de fles niet

Johan Rippen, zelf wijnboer in Flevoland, weet er alles van. Zeker, zegt hij, qua afstand zou je moeten kiezen voor wijn uit Duitsland of Frankrijk. En gelet op bestrijdingsmiddelen kun je het best biologische wijn kopen. Maar nu komt de complicatie, zegt Rippen: “Biologische wijnboeren uit die landen werken in de wijngaarden vrijwel altijd met kopersulfaat om bladschimmel te bestrijden. Dat geeft een residu in de wijn, en het is ook erg slecht voor het bodemleven en het milieu. Het doodt niet alleen de schimmels die de druiven aantasten, maar óók de goede schimmels in de bodem.”

‘Jongere’ wijnlanden, zoals Zuid-Afrika, Australië en Nieuw-Zeeland gebruiken volgens Rippen veel minder koper. “Maar die liggen weer op enorme afstand, en daar kun je ook Chili en Argentinië bij noemen.” De stelregel is volgens Rippen: hoe nieuwer het wijngebied of de wijngaard, hoe schoner de bodem nog is en hoe minder de wijnranken bespoten zijn.

Trouwens, zegt Rippen, vergeet ook de fles niet. “De lichtste flessen zijn het meest duurzaam. Het omsmelten van glas vreet namelijk energie. Het is hoog tijd voor een andere, meer energiezuinige verpakking van wijn.”

Europees gestoei

Goed, en welke wijn wordt het dan voor het kerstdiner? “Nederlandse wijn”, zegt Rippen, niet geheel zonder eigenbelang. “Hier is de ­bodem nog bijna gifvrij, en koper mag in Nederland niet worden toegepast. Het mooiste is een biologische wijn. Of anders van een wijngaard die het dichtste bij ligt qua kilometers. En kies voor de nieuwere, robuuste en minder schimmelgevoelige druivensoorten.”

Mooi. Alleen, hoe herkent de goedwillende consument deze duurzame wijn? “Dat is een probleem”, geeft Rippen toe. “Je kunt niet aan het etiket zien hoe duurzaam er in de wijngaard en de wijnmakerij werd gewerkt. Op ­Europees niveau wordt hierover al jarenlang gestoeid, maar er zit nog weinig schot in. Met een groep van zeventien Nederlandse wijnmakers werken we dit winterseizoen aan een herkenbaar keurmerk om te laten zien dat wij verantwoord produceren.” Maar er zijn dan weer nauwelijks winkels die de Nederlandse biologische wijnen verkopen.

Liefhebbers van een verantwoord drankje die ontmoedigd zijn geraakt door het ingewikkelde verhaal van duurzame wijn, denken nu wellicht: dan maar een biertje. Los van de vraag of dat culinair aansluit bij het kerstmenu maakt het voor het milieu waarschijnlijk geen verschil. Fins wetenschappelijk onderzoek uit 2012 liet zien dat de productie van bier op het eerste gezicht een lagere milieudruk heeft dan wijnbouw. Maar de onzekerheden in het ­onderzoek bleken zó groot, dat de conclusie evengoed omgekeerd kan zijn.

Lees ook:

Waarom je volle fruitmand meer kwaad doet dan goed

Appels en eieren horen in de koelkast, komkommers juist erbuiten. Hoe houd je eten langer goed, zodat het niet in de prullenbak eindigt?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden