Zwerfafval

Een container vol blik, dopjes en plastic

Dirk Groot met een deel van zijn bijeengeraapte zwerfafval. Beeld Zwerfinator

Hij heeft een container te leen gekregen van de gemeente Purmerend. Die zit inmiddels aardig vol met straattroep. Dirk Groot raapte in zijn stad in honderd dagen vrijwillig bijna 27.000 stuks zwerfafval.

Dirk Groot, zwerfvuilman van Purmerend, liep in 100 dagen 110 kilometer door zijn stad. Met grijper en afvalmand. Iedere dag een andere route. Iedere dag raapte hij minimaal 200 stuks zwerfvuil. Van elk blikje, flesje, dopje, stukje plastic maakte hij met zijn mobieltje een foto en registreerde hij soort en vindplaats.

Groot maakt op de valreep van 2016 de balans op: per strekkende kilometer ligt er 2,6 kilo straatafval in Purmerend. Veel troep van McDonald's, maar in de top-10 scoren ook verpakkingen van Red Bull en Heineken en van het sigarettenmerk Marlboro hoog.

Ruim 286 kilo raapte Groot op sinds 5 september, de helft daarvan waren drankverpakkingen, plastic flesjes en blikjes. Groot constateert in zijn analyse dat het meeste zwerfvuil bestaat uit verpakkingen van Heineken, gevolgd door McDonald's en Coca-Cola.

De inhoud van de container waarin Groot het afval heeft opgeslagen wordt komend voorjaar in Purmerend tentoongesteld. Wethouder Mario Hegger (milieu) wil zijn burgers laten zien wat zij weggooien.

Type afval
Snoep 2477
Rookwaren 1435
Bier 1286
Frisdrank 1084

Top-5 flesjes
AA
Coca-Cola
Spa
Dalphin
Romy

Top-5 blikjes
Red Bull
Heineken
Slammers
Amstel
Coca-Cola

Grondstof
61 procent plastic
15 procent papier
14 procent metaal
5 procent karton
5 procent overig

Top-5 merken
McDonald's
Red Bull
Heineken
Marlboro
Slammers

Zeventien categorieën

Groot is niet de enige die Purmerend schoonhoudt, net als in veel gemeenten zijn er ook hier volop vrijwilligers die zwerfvuil rapen. Er zijn er in Purmerend zo'n 150 geregistreerd, die geregeld door hun omgeving scharrelen om rotzooi van anderen op te ruimen.

Hegger zegt dat de activiteiten van Groot anderen aanzetten tot het rapen van zwerfafval. "Hij stimuleert anderen om de omgeving schoon te houden. Je kunt stellen dat het in Purmerend qua zwerfvuil stukken beter is dan jaren geleden, mede door Dirk Groot."

Groot legt zwerfvuil nauwgezet vast op zijn mobieltje. Hij fotografeert iedere vondst en scheidt het afval in zeventien categorieën. Met zijn gegevens kan hij tot in detail bepalen waar veel zwerfvuil ligt en wat de aard en herkomst is van de straattroep. Bij winkelcentra en scholen ligt meer en in de ruime omtrek van McDonald's en Kentucky Fried Chicken aan de drukke N235, ten zuiden van de stad ligt erg veel troep.

Omdat afval van fastfoodketens makkelijk tot de bron is te herleiden wordt duidelijk dat de verpakkingen van McDonald's in heel Purmerend op straat liggen met de Jaagweg, de route richting centrum, als belangrijke verspreidingsroute.

Wethouder Hegger is blij met de gegevens die Groot verzamelde. "Wij gaan daar mee aan de gang. Je kunt op basis van zijn bevindingen overleggen met winkelcentra, met scholen, met fastfoodketens."

Tekst loopt door onder afbeelding.

Beeld Zwerfinator
Beeld Zwerfinator

McDonald's

Hegger wil ook met McDonald's om tafel. "Zij geven aan hun klanten al die verpakkingsmaterialen mee, die in de hele stad in het leefmilieu terechtkomen. Dan kun je de directe omgeving wel schoonhouden, maar de vraag is of dat genoeg is. Misschien moet McDonald's eens gaan nadenken over volledig biologisch afbreekbare verpakkingen."

Dirk Groot noemt zichzelf 'een kruimeldief', hij is immers de enige niet die in zijn woonplaats zwerfafval raapt. "Het gaat om kruimels, om wat er overblijft ondanks de inspanningen van gemeente en bewoners. We zijn goed bezig. Maar het is niet genoeg. Het zou mooi zijn als we ook geholpen werden door overheden en bedrijfsleven met doeltreffender maatregelen om zwerfafval te voorkomen."

Volgens Groot zou het al veel helpen als er statiegeld kwam op blikjes en weggooiflesjes. Door zijn zwerfvuil zorgvuldig te documenteren, hoopt hij beleidsmakers en het bedrijfsleven inzicht te geven in de werkelijke omvang van het probleem. Zijn conclusie: "Zwerfafval is overal en dat betekent dat maatregelen ook overal effectief moeten zijn. Niet alleen op specifieke plekken zoals scholen, sportclubs en winkelcentra."

Tekst loopt door onder afbeelding.

McDonald's schrikt en gaat extra rapen

McDonald’s in Purmerend is geschrokken van de kaart waarop te zien is hoe het afval van de fastfoodketen door de hele stad is verspreid. Werknemers van het bedrijf ruimen meerdere keren per dag de carpoolplaats aan de N235 op, ook de rommel van het naastgelegen Kentucky Fried Chicken, zegt woordvoerster Eunice Koekkoek. Maar op basis van het onderzoek van Dirk Groot heeft de vestiging in Purmerend besloten voortaan wekelijks ook zwerfvuil te gaan verzamelen op de rondweg N235 en de Jaagweg. “

We nemen onze rol in zwerfafval serieus”, aldus Koekkoek. “We doen er alles aan om onze gasten te helpen bij het opruimen van het afval. En bij het maken en verwerken van verpakkingen gaan we continu mee met de tijd. Zo zijn we al jaren geleden volledig afgestapt van kunststof voor de burgers.” Ook werkt de keten naar eigen zeggen mee aan studies om afvalstromen beter in de hand te krijgen.

Dirk Groot Beeld Patrick Post

Zwerfinator krijgt zijn stad aan het rapen

Dirk Groot werkte in de informatietechnologie, maar hij raakte eind 2015 zijn baan kwijt. De 47-jarige inwoner van Purmerend ergerde zich al jaren aan het zwerfafval in de stad.

"Ik ben begonnen foto's van de troep te maken en zette die op sociale media. Ik mopperde erover en gaf iedereen de schuld. Ik vond dat de gemeente de troep moest opruimen. Maar ik kreeg ook reacties van: waarom raap je die troep niet zelf op, zoals zo veel mensen doen?"

Groot besloot actief te gaan opruimen met als motto: als één op de vier mensen iedere dag één stukje zwerfafval oprapen, zijn we in Nederland van het probleem af.

Toen hij werkloos werd besloot Groot van het opruimen van zwerfafval een eenmanszaak te maken. Hij professionaliseerde de inzameling. Met hulp van de app Litterati fotografeert hij met zijn mobieltje alle troep die hij opraapt. De vondsten worden geregistreerd op soort, merk en exacte vindplaats.

Groot geeft inmiddels veel lezingen en gastlessen over zijn werk.

Hij bedacht zijn twitternaam @zwerfinator, variant op 'The Terminator', een serie speelfilms rond acteur Arnold Schwarzenegger. "Je moet het een beetje met humor doen, met klagen krijg je de mensen niet mee."

Zijn rondjes door Purmerend zijn hem dierbaar geworden. "Ik vind het ontspannend. Een ander gaat hardlopen. Ik ga op pad met mijn grijper en mand. Mensen maken een praatje, het geeft voldoening."

In het begin werd hij nog weleens achterdochtig bekeken. "Alsof ik een veroordeelde was met een taakstraf." Maar inmiddels kennen zijn stadgenoten hem. "Er zijn nu ook veel meer mensen die zwerfafval rapen: in Purmerend zijn het er inmiddels zeker 150."

In het nieuws omdat...

Hij in 100 dagen 26.837 stukken zwerfafval in Purmerend opraapte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden