Een bosje duurzame bloemen a.u.b.

Beeld anp

De bloemist is nog allesbehalve groen. Duurzame bloemisten willen de markt opporren. Maar er is gemor. 'We worden tegengewerkt', klinkt het bij de initiatiefnemers.

De coöperatie van bloemist Erwin Westerman heeft 35 leden. Maar wie dat zijn blijft geheim. Bloemverkopers die willen verduurzamen kunnen beter zwijgen over hun betrokkenheid bij de Duurzame Bloemisten Groep. Ze moeten wel, zegt Westerman. Als hun lidmaatschap van de coöperatie bekend wordt bij bloemenverzender Fleurop, verspelen ze opdrachten van de marktleider. Dan volgt royement.

We worden tegengewerkt, zegt Westerman, eigenaar van een bloembinderij in Zoetermeer. We, dat is de Duurzame Bloemisten Groep, die hij vorig jaar oprichtte met collega Annelies Koch. "We zagen overal dat het bedrijfsleven aan het verduurzamen was. Bovendien komt de overheid dit najaar met een plan van aanpak voor duurzaam inkopen. Ook het bedrijfsleven stelt steeds meer eisen aan de herkomst en teelt van sierbloemen. Er is dus een markt. En er is al een tijdje een officieel keurmerk voor de sector, de Barometer Duurzame Bloemist. We willen een netwerk van bloemisten mét dat keurmerk", aldus Westerman.

Directe concurrent
Zo ontstond de Duurzame Bloemisten Groep, met Koch als directeur. Maar echt voor de wind is het sindsdien niet gegaan. Koch: "We zijn gaan praten met de grote organisaties die in Nederland de boeketten laat bezorgen, Fleurop, Topbloemen en Euroflorist."

Spoedig bleek dat de nieuwe club niet op onvoorwaardelijke steun kan rekenen. Eerder het omgekeerde. "Ze zagen ons als directe concurrent. Leden van Fleurop konden niet gelijktijdig lid worden van onze organisatie. Dan zouden ze worden geroyeerd, aldus Fleurop. Ook Topbloemen vraagt leden, uit loyaliteit, geen lid van onze organisatie te worden. Euroflorist steunt ons initiatief wel."

Pats! In één klap was de coöperatieve vereniging van Westerman en Koch ten dode opgeschreven. Maar ze laten het er niet bij zitten. Ze vinden dat de sector qua duurzaamheid in het slop zit en daar willen ze wat aan doen. Ze willen met hun coöperatie de branche vergroenen, de hele keten, niet alleen de bloemisten, maar ook de bloemenkwekers.

Volgens Westerman en Koch zal een duurzamere sierbloemensector in Nederland uiteindelijk ook leiden tot betere omstandigheden bij buitenlandse bloemenkwekerijen. Bloemen die op Nederlandse veilingen worden verhandeld komen in toenemende mate uit het buitenland. Dat percentage ligt inmiddels op 40.

Veel sierbloemen die op de Nederlandse markt komen, worden gekweekt in de Oost-Afrikaanse bloemenindustrie. Daar worden veelal vrouwen ingezet, zij werken vaak onder slechte omstandigheden. Hun arbeidsrechten worden geschonden, seksueel misbruik komt op grote schaal voor en er worden volop bestrijdingsmiddelen gebruikt, ook insecticiden die in Nederland allang verboden zijn. De Nederlandse ontwikkelingsorganisatie Hivos voert al jaren campagne tegen de slechte omstandigheden in de Afrikaanse bloementeelt.

Royement
"Wij denken dat als de sector in Nederland duurzamer wordt en voor certificering gaat, de omstandigheden in het buitenland ook verbeteren omdat de vraag naar bloemen met een keurmerk zal toenemen", zeggen Koch en Westerman. Ze hebben afgelopen jaar bijeenkomsten georganiseerd door het hele land om collega's warm te krijgen voor hun Duurzame Bloemisten Groep. Er waren 55 bloemisten die lid wilde worden, maar 20 zijn er afgehaakt, toen bleek dat een lidmaatschap hen een royement zou opleveren.

"Bloemisten zijn steeds afhankelijker geworden van de grote verzendbedrijven", zegt Westerman. "De druk wordt steeds groter. Fleurop roomt bij elk boeket 23 procent van de omzet van een bloemist af, de website topbloemen.nl zelfs rond de 40 procent. De marges worden steeds kleiner, waardoor de mooiere bloemen uit de binnenlandse markt verdwijnen, omdat de bloemist de kosten moet drukken. Bloemisten halen 10 tot 30 procent van hun omzet uit Fleurop of Topbloemen. Die omzet kun je dus niet makkelijk missen, ook al worden de marges almaar kleiner."

De grote verzendorganisaties bewegen zich de laatste jaren steeds meer op de markt van overheid en grote bedrijven, die 260 miljoen euro waard is (waarvan ongeveer een kwart overheid). Het accent verlegt zich van de individuele consument naar grotere klanten. Het is een markt waarop ook de Duurzame Bloemisten Groep wil gaan inzetten. Niet op het bezorgen van boeketten bij individuele klanten, maar op het leveren aan bedrijven en overheidsdiensten.

En dat is precies waar de schoen wringt voor Fleurop c.s. "Wij zijn ook een coöperatie", zegt de commerciële man van Fleurop in Veenendaal, Tom Wilbrink. "Onze 1150 leden hebben een tijd geleden bepaald dat een bloemist geen lid kan zijn van meerdere organisaties. En dus ja, het klopt: iemand die bij Fleurop is aangesloten kan zich niet bij de club van Westerman aansluiten. Dan wordt dat bedrijf geroyeerd."

Marges verbeteren
Westerman spreekt tegen dat zijn club dezelfde doelstelling heeft. "De grote jongens zijn verzendorganisaties. Dat doen wij niet. Wij verwerken orders en zetten die direct door naar onze leden. Onderling orderverkeer is in onze coöperatie uitgesloten. Maar we hebben dan wel een landelijke dekking van bloemisten nodig. Wat wij willen is de marges en de arbeidsomstandigheden van bloemisten én kwekers verbeteren en verduurzamen, zonder een winstdoelstelling. De afdracht van onze leden aan de coöperatie zal in de beginfase 15 procent zijn, maar we willen uitkomen op maximaal 7,5 procent."

Zes jaar geleden werd in Nederland het onafhankelijke keurmerk Barometer Duurzame Bloemist ingevoerd. Tot dusver hebben niet meer dan 23 bloemisten (Nederland telt er ruim 3000, inclusief kiosken) een certificaat gehaald. Het keurmerk omvat niet alleen regels voor duurzame inkoop, maar de bloemisten moeten ook hun bedrijfsvoering vergroenen: afvalscheiding, toepassing van duurzame energie, milieuvriendelijke schoonmaak, duurzaam vervoer.

Wassen neus
Volgens Westerman en Koch laat de rijksoverheid steken vallen bij het duurzame inkoopbeleid. Op dit moment is dat een streven, overheidsdiensten moeten zo veel mogelijk duurzaam inkopen. "Eigenlijk is het een wassen neus als ik naar onze sector kijk. De criteria die de overheid hanteert, zijn verouderd. De inkoopeisen moeten veel strenger worden: er is nu een keurmerk voor de duurzame bloemist, dát certificaat zou het uitgangspunt moeten zijn bij het inkoopbeleid."

Staatssecretaris Wilma Mansveld (milieu) deelde de Tweede Kamer afgelopen maand mee dat ze komend najaar met een plan van aanpak komt voor de duurzame inkoop bij de overheid.

Slechts 23 bloemisten met groen keurmerk

Van de drieduizend Nederlandse bloemisten hebben er op dit moment 23 het keurmerk Barometer Duurzame Bloemist. Is dat niet weinig?

"Het zullen er snel meer worden", voorspelt Anton Kool, projectleider bij stichting Milieukeur SMK. Dit SMK ontwikkelt, beheert en toetst criteria voor duurzame keumerken. Hij denkt dat er begin volgend jaar honderd keurmerk-bloemisten zijn. "Het certificaat vraagt een behoorlijke inspanning van een ondernemer, zowel op inkoop als op bedrijfsvoering. Het moet ook aantoonbaar zijn, want bloemisten worden door onafhankelijke controleurs bezocht. Het is nu nog een kleine, selecte groep die hier op heeft ingezet, maar je merkt dat de sector er flink mee bezig is."

Fleurop: Ook wij zijn duurzaam, hoor
Ook Fleurop werkt aan verduurzaming, zegt Tom Wilbrink, commercieel manager van de Veenendaalse bloemenverzender.

Wilbrink: "Van de 23 bloemisten die het keurmerk Barometer Duurzame Bloemist hebben, zijn er dertien lid van Fleurop. Wat duurzaamheid betreft zitten we op één lijn met de Duurzame Bloemisten Groep. Maar ik vind het flauw dat ze beweren door ons te worden tegengewerkt. Onze leden hebben jaren geleden al besloten dat je geen lid kunt zijn van twee gelijksoortige organisaties. Uit de praktijk blijkt dat dit leidt tot grote verwarring bij de consument. Dus als je als bloemist aangesloten bent bij Fleurop, kun je niet bij de Duurzame Bloemisten Groep zitten. Zij willen net als wij orders uit de markt halen en daarmee zijn ze onze concurrent. Zo simpel is dat. Ze willen inschrijven op aanbestedingen en hebben een winstdoelstelling."

Tot dusver is er nog geen één Fleurop-lid geroyeerd, zegt Wilbrink.

Steeds meer bloemen die in Nederland worden verkocht komen uit het buitenland, vooral uit Oost-Afrika. De werkomstandigheden in die landen zijn vaak slecht. De bloemist op deze foto komt niet in het verhaal voor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden