null Beeld

Groene GidsCompost maken

Een bak met wormen eet al snel het keukenafval van een klein gezin op

Schillen, klokhuizen, groentestronkjes en eierschalen apart inzamelen is al heel gewoon. Daar is compost van te maken. Dat kun je ook zelf, maar hoe eenvoudig is dat?

Waarschuwing: wie één keer de website van het wormenkrukje heeft aangeklikt, ziet de boodschap daarna geregeld op het beeldscherm verschijnen. Achter het olijke ontwerp van de Oostenrijker David Witzeneder zit een gelikte campagne, die ervoor moet zorgen dat het krukje na Oostenrijk en Duitsland ook Nederland verovert.

‘Heb je een date? Zet de persoon op de kruk en laat hem/haar raden wat er in zit. Degene zal jou en je wormenvrienden nooit meer vergeten’, voorspelt de Nederlandse website.

De vraag is of zo’n houten bak op wieltjes, met een beginnerszakje compostwormen (Eisenia fetida, ook wel mestworm of tijgerworm genoemd) voor veel geld uit Oostenrijk moet komen. Er zijn meer leveranciers van wormenbakken en wormen zijn ook in Nederland te koop. Peter Jan Brouwer van het Wormenhotel begon ooit met een plastic bak in de meterkast, zo vertelde hij in twee jaar geleden in Trouw, en dat bleek de aanzet tot zijn burgerinitiatief om stadsbewoners zonder tuin te helpen hun eigen gft-afval te composteren.

Wormenhotel

Het Wormenhotel (in 2019 de verrassende nummer 3 in de Duurzame 100, vorig jaar nummer 83) staat op straat en wordt gedeeld met de buurt. Een eigen bak, of oké, een krukje, maakt het mogelijk zelf compost te maken, ook als je geen ruimte hebt voor een hoop in de tuin. Gewoon op het balkon of in de keuken.

Of dat beter is dan de volle gft-bak laten ophalen door de reinigingsdienst voor grootschalige compostering is niet bekend, meldt voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal. “Thuis composteren kan een milieuvriendelijke optie zijn, mits dit op de goede manier gebeurt”, legt Linda Nijenhuis van Milieu Centraal uit. Ze noemt drie punten van zorg: goede doorluchting, voldoende vochtigheid en variatie. Bij een composthoop versnelt het regelmatig omzetten (keren) van het materiaal het proces. In een wormenbak is dat niet nodig, omdat de wormen zelf voor de beluchting zorgen.

De geur van bosgrond

Maar ook wormen vragen aandacht, zeker als de bak binnenshuis staat. Als alles goed gaat, geeft de bak hooguit een geur af van bosgrond. Maar bij gebrek aan zuurstof kunnen schillen en groenteresten gaan rotten, waardoor methaan en lachgas kunnen ontstaan, de bak gaat stinken en er vliegen op afkomen. Bij hitte of extreme droogte kunnen de wormen ontsnappen. Of, als de bak gesloten is, juist doodgaan.

De website van het wormenkrukje geeft praktische tips als het bevochtigen van de inhoud van de wormenbak met de plantenspuit of juist het toevoegen van een mineralenmengsel (te koop in de webshop), tuinkalk of fijngemalen eierschalen.

Gesloten systeem

“Een wormenbak is een gesloten systeem, dat bestaat uit één of meerdere (plastic) bakken waarin boven een startlaag van luchtig materiaal keukenafval wordt gecomposteerd door wormen”, legt Nijenhuis uit. “Aangezien het hier gaat over een vrij klein systeem, is het belangrijk het van nabij te volgen en aandacht te besteden aan de leefomstandigheden van de wormen. Temperatuurstijgingen buiten de wormenbak zijn snel voelbaar binnenin.”

Een goed beheerde wormenbak kan zonder hinder te veroorzaken het keukenafval van een klein gezin verwerken, zegt Nijenhuis. “Behalve compost oogst de eigenaar ook percolaat, dat is een voedselrijke vloeistof die verdund met flink wat water aan de kamerplanten kan worden gegeven.”

Zeker zo belangrijk als zorg voor de wormen is uitkijken wat er ín de compostbak gaat, waarschuwt Nijenhuis. Niet geschikt zijn brood, botjes en graten, gekookte etensresten, kaaskorsten, koffiepads, theezakjes, kattenbakkorrels, houtskool, vet, en papier. Ook composteerbare zakjes doen het niet goed in de wormenbak of composthoop. Een uitvoerige lijst is te vinden op de website van Milieu Centraal.

Lees ook:

Deze koffiecups zijn composteerbaar, maar mogen niet in de biobak. Hoe zit dat?

Composteerbare koffiecups lijken een uitkomst: in de biobak en klaar. Zo simpel is het niet.

Hoe wilder de tuin, hoe diverser de natuur

In de tuin en op het balkon kunnen we zelf de natuur een handje helpen. Hoe meer bomen, planten en vijvers, hoe beter voor vogels, vlinders en bijen. Op het biodiversiteitsdashboard houdt Intratuin de score bij, met steun van Naturalis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden