Interview Duurzame 100

Een ander, kleurrijk geluid voor de groene beweging

Drie ambassadeurs van Kleurrijk Groen: van links naar rechts Abobakr Rassa , Mary Ezra Goma, Qader Shafiq. Beeld Patrick Post

Nummer 35. De Nijmeegse netwerkorganisatie Kleurrijk Groen wil het thema duurzaamheid uit de ‘witte bubbel’ halen. Drie ambassadeurs laten een ander geluid horen. 

Kleurrijk Groen wil de groene wereld verbreden en mensen met verschillende achtergronden bereiken. Elf ambassadeurs verspreiden kennis over milieubewust leven in diverse culturele gemeenschappen. Ze organiseren natuurexcursies en informatiebijeenkomsten om het gebruik van plastic terug te dringen. Ook brengen ze huisbezoeken, waarbij bewoners tips krijgen over het besparen van energie.

De groene ranglijst stap voor stap

De ontknoping van de elfde Trouw Duurzame 100 nadert. Vandaag de nummers 50 tot en met 26, waarvan er een is uitgelicht. Korte beschrijvingen van alle 25 zijn te lezen op www.trouw.nl/duurzame100. Morgenavond volgt in Pakhuis de Zwijger de onthulling van de top 25. Vrijdag worden zij gepresenteerd in een speciale bijlage bij de krant en op de website. Aanmelden voor het festival ter gelegenheid van de elfde editie van de Duurzame 100 op 10 oktober kan nog via www.dezwijger.nl.

Abobakr Rassa (39)

“In Afghanistan ben ik opgegroeid met groen om me heen.  Ons huis had een enorme tuin met een grasveld, een moestuintje en een boomgaard. Vanuit ons huis kon ik de bergen en sneeuwtoppen zien. Dat waren mooie jaren, vóór de oorlog. Ik veranker natuur in mijn hoofd met wat goed is: nostalgie. Mijn lot is bepaald door geopolitieke en energieoorlogen, waarbij het te doen was om natuurlijke bronnen. Mensen doden elkaar om schaarse goederen, terwijl, dat geloof ik echt, de natuur iedereen kan voorzien.

“Toen wij hier naartoe kwamen gingen we steeds meer vlees eten. Mensen met een migratieachtergrond nemen de eetcultuur en vleesconsumptie van mensen in het Westen over. Omdat het goedkoop is, en voorhanden. Terwijl de Afghaanse keuken veel rijker is dan alleen maar vlees: linzen, bonen, peulvruchten, rijst. Ik weet van Marokkaanse vrouwen met wie ik werk dat harira, hun geliefde soep, oorspronkelijk ook haast vegetarisch was, met slechts een tikje vlees als smaakmaker. Dat is ook geëvolueerd naar steeds meer vlees.

“Duurzaamheid zit heel diep in verschillende culturen en levensbeschouwingen. Alleen moet je dat aspect weer naar boven zien te halen en opnieuw waarderen en belichten.

“De Fatima’s en Ahmeds doen ook verschrikkelijk mooie dingen. Bij Kleurrijk Groen is een dame met een Turkse achtergrond bezig met een nieuw centrum voor haar vereniging. Dat wil ze graag neerzetten in een pand dat aan duurzaamheidsnormen voldoet en waar ze bijvoorbeeld ook zonnepanelen kan plaatsen. Maar waar te beginnen? Het trof dat ik in de energiesector werk. Ik wist precies wie ze moest bellen. Maar voor vele anderen is die informatie niet voorhanden. Mensen met een migratieachtergrond ontbreekt het vaak aan een goed netwerk om hun weg te vinden.

“Ik werk al lange tijd in de energiesector. Een sector van witte oudere academici. Slim, ja. Alleen kan het je er soms van weerhouden open te staan voor nieuwe impulsen, omdat je denkt te weten hoe alles zit. Als ik, iemand met een Afghaanse achtergrond, daar met mijn hand op tafel sla en zeg: ‘Het kan ook anders’, dan is dat lastig, ongemakkelijk.

“De groene beweging moet worden wakker geschud. Het is geen geheim dat die wereld als een cluppie denkt: een groep van gelijkgestemden die een echt ‘cultuurtje’ vormen. Hoe past een totaal andere persoon vanuit een heel andere cultuur, die ook wat toe te voegen heeft, daartussen? Om dat te doorbreken heb je verbinders nodig. Echt openstaan voor radicale vernieuwing en verandering vraagt om gedragsverandering op een dieper niveau. Je angsten opzij zetten – dat zijn we niet gewend.”

Mary Ezra Goma (42)

“Ik groeide op in Zuid-Soedan, waar de natuur altijd heel dichtbij was. Als we wilden spelen, gingen we de bossen in. We konden mango’s, guave’s uit de bomen pakken en eten. Vroeger besefte ik niet goed wat dat voor me betekende. De natuur was zo’n vanzelfsprekend onderdeel van mij, dat ik het niet doorhad.

“Toen ik in 2011 terugging, zag ik wat een slagveld het was geworden. Alle begroeiing, al het groen was weg. Het klimaat is veranderd: het was nog warmer, nog droger dan voorheen. Ik voelde het diep vanbinnen, hoe lelijk mijn eigen plek was geworden. Al die mooie herinneringen waren weggevaagd. Het heeft me pijn gedaan.

“Ik merk ook dat het de mensen zelf verandert. Mensen worden harder. Kun je nagaan hoe belangrijk groen is voor ons. Na die reis kwam mijn liefde voor de natuur weer naar boven en bedacht ik me: wat kan ik doen om mensen bewust te maken van de natuur en ons klimaat? En het belang ervan? Ik wilde meer doen, er meer over leren ook. Natuur zorgt voor ons leven. Laten we dan ook voor haar zorgen.

“Toen ik in 1997 in Nederland aankwam miste ik ook de kennis om het juiste te doen. Nieuwkomers worden vaak aan hun lot overgelaten en blijven ongeïnformeerd als het gaat om duurzaamheidsonderwerpen. Ik dacht: wat is er beter dan het bij iemand thuis zelf te gaan uitleggen?

“Daar begint de gedragsverandering. Met mijn project maken we mensen met een migratieachtergrond bewust van het milieu. Veel nieuwkomers komen uit warme landen en houden bijvoorbeeld de verwarming dag en nacht aan, douchen lang en heel warm, of laten de lampen continu aan.

“Daarom gaan we huis aan huis uitleggen, demonstreren hoe ze energiezuinig bezig kunnen zijn en waarom dat belangrijk is. Je kijkt naar de energierekening en kijkt hoe ze hun afval het best kunnen scheiden. En wat voor voordelen heeft dat voor jouzelf?”

Qader Shafiq (50)

“Als vluchteling uit Kaboel heb ik gezien wat oorlog met een land doet. Bossen verdwijnen, de luchtkwaliteit gaat sterk achteruit. In dat opzicht lijken veel landen op Afghanistan. Grondstoffen zijn de kiem van veel conflicten. De gevolgen zijn verwoestend. Urbanisatie, armoede, werkloosheid, alcoholisme, dorpen die verdwijnen. Met als gevolg dat de sociale verhoudingen worden verscheurd.

“Elke cultuur geeft een andere invulling aan het begrip duurzaamheid. Consumptie- en eetgedrag is bijvoorbeeld anders. Als kind at ik bijna dagelijks uit mijn tuin. Sporadisch aten we vlees. Lang niet zo veel als hier. In Nederland streven we naar een circulaire economie, maar dat hebben mensen met een migratieachtergrond al jaren.

“Denk maar aan ruil. Alleen draagt het niet het etiket circulair. In die zin spreken ze een andere taal, en dat is al een deel van het verhaal waarom de groene bewegingen zo wit blijven. Ze bereiken deze groepen niet omdat de communicatie niet klopt. Veel duurzame projecten van vandaag de dag zijn gericht op wijken die het beter hebben. Daarom moeten groene organisaties meer samenwerken met mensen buiten hun eigen wereld. Dat is dus wat wij doen, mensen samen brengen.

“De zogeheten milieubewuste burger is doorgaans in staat zich goed te informeren over de invloed van de vleesconsumptie of boskappen en energieverbruik. Maar mensen met een moeilijkere sociaal-economische positie hebben andere zorgen. Ze kampen vaker met gezondheidsproblemen. En ze draaien elke euro om. Uiteraard komen ze dan sneller bij de kiloknallers terecht, bij de halalslachterij en goedkopere milieuvervuilende producten.

“Ook natuurconsumptie is voor mensen met een migratieachtergrond iets heel anders. Ze gaan niet in het bos wandelen bijvoorbeeld, ze blijven meer in de wijk waar ze wonen, in hun vertrouwde omgeving. Ik denk dat je dit kunt doorbreken door burgerschap aan te wakkeren, mensen het gevoel geven dat ze bruggen kunnen zijn in deze samenleving.

“Zelf ben ik religieus opgevoed. Er zijn genoeg passages te vinden in de Bijbel en de Koran om het duurzaamheidsverhaal aan mensen te vertellen. Onze natuur mogen we niet voor lief nemen. Het leven is ons geschonken en dus hebben we als mens de verantwoordelijkheid om een schoon plekje achter te laten.”

Meer lezen over de Duurzame 100? Kijk op trouw.nl/duurzame100. Bekijk de lijst, luister naar de podcast en lees meer verhalen.

Duurzame 100 2019

Zelf bomen en windmolens plaatsen scoort in de vernieuwde Duurzame 100

Lol en slapeloze nachten: zo wordt Wijnjewoude in 2025 energieneutraal

De wijk wordt 50 tinten groen: binnen en buiten

Lees ook:

Het witte gezicht van de groene beweging

De groene beweging is overwegend wit en dat is een probleem, vinden verschillende activisten. Zij willen een ander perspectief in het duurzaamheidsdebat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden