Ed Nijpels: ‘Ik heb nooit beweerd dat het appeltje-eitje zou worden. Het is een gevoelig en ingewikkeld traject.’

Biomassa

Ed Nijpels: ‘Het klimaatakkoord is geen supermarkt waar je selectief uit kunt winkelen’

Ed Nijpels: ‘Ik heb nooit beweerd dat het appeltje-eitje zou worden. Het is een gevoelig en ingewikkeld traject.’Beeld Werry Crone

Ed Nijpels heeft zich gestoord aan de manier waarop de Tweede Kamer onlangs bijstook van biomassa taboe verklaarde. “Als je een maatregel niet wilt, dan moet je ook met een alternatief komen.”

Ed Nijpels, kroonlid van de Sociaal-Economische Raad (Ser), waarschuwt de Tweede Kamer: het klimaatakkoord bevat pijnlijke maatregelen en de politiek moet durven uitleggen dat de energietransitie moeilijk is. Hij heeft zich gestoord aan de manier waarop de Kamer recent biomassasubsidies taboe verklaarde. “Ik heb nooit beweerd dat het appeltje-eitje zou worden. Het is een gevoelig en ingewikkeld traject.”

Biologische grondstoffen, vooral houtsnippers die in energiecentrales worden bijgestookt, liggen onder vuur, terwijl het een belangrijk middel is om de in het klimaatakkoord afgesproken CO2-reductie van 49 procent te halen. Behalve dat er ook CO2 vrijkomt bij het verbranden van biomassa, zijn luchtvervuiling en stikstofuitstoot belangrijke bezwaren. De Tweede Kamer nam onlangs een motie aan om subsidies voor elektriciteit- en warmteopwekking met biomassa af te schaffen. Ook het woensdag gepresenteerde Ser-rapport over biomassa, dat onder leiding van Nijpels tot stand kwam, roept op de toepassing van biomassa voor stroomopwekking af te bouwen.

Het was lastig om het rapport tot stand te brengen, zei Ser-voorzitter Mariëtte Hamer. Waarom?

“We hebben stevige discussies gevoerd. Net als bij het klimaatakkoord zaten groepen met verschillende uitgangspunten aan tafel: werkgevers, milieuclubs, vakbonden. De werkgevers vinden biomassa noodzakelijk, milieuclubs hebben meer bezwaren. Wel was iedereen overtuigd dat we af moeten van laagwaardige toepassingen, zoals het verbranden van houtsnippers, en dat de beschikbaarheid van alternatieven cruciaal is. De werkgevers willen geen hapsnapbeleid. Daar moeten we van af.”

De coalitiepartijen stemden vorige week voor het schrappen van biomassasubsidies.
Is dat ook ‘hapsnapbeleid’?

“Ik snap het niet. Ook de coalitiepartijen hebben het klimaatakkoord ondertekend. Veel van de bezwaren staan daarin al heel nauwkeurig benoemd. Ook ons biomassa-onderzoek staat in het akkoord aangekondigd. De coalitiepartijen komen dwars door de discussie heen zeilen met een motie. Ik zou graag wat respect zien voor de procedures die zijn afgesproken in het klimaatakkoord. Over biomassa is een ad-hocdiscussie ontstaan naar aanleiding van maatschappelijke onrust. Je moet als Tweede Kamer de moed kunnen opbrengen om te zeggen: we begrijpen uw zorgen, maar we hebben nu ook een traject bij de Ser lopen. Daarna zullen we u volledig antwoorden.”

De motie riep op om subsidies voor elektriciteitsopwekking met biomassa af te bouwen, terwijl dat al beleid is.

“Ja, wat dat betreft was de motie overbodig. Het tweede deel ging over warmteopwekking met biomassa en vraagt om een snelle reactie van de minister. Ik kan me voorstellen dat die niet staat te juichen. Het kabinet moet nu beslissen. In mijn tijd was het zo dat het kabinet niet per definitie moties van de Kamer uitvoert.”

Los van biomassa; vrijwel geen duurzame maatregel is onomstreden. Veel mensen willen geen windmolens of zonneweides. Grondboringen voor geothermie zullen weerstand opwekken, net als ondergrondse CO2-opslag.

“Langs de route van het klimaatakkoord zullen niet alleen maar orkesten en juichende mensen staan. Er wachten pijnlijke ingrepen, dat wisten alle partijen die hieraan begonnen. Daarom waarschuw ik: het klimaatakkoord is geen supermarkt. Je kunt er niet selectief uit winkelen. Als de Tweede Kamer een maatregel niet wil, dan is dat prima. Maar dan moet ze ook met een alternatief komen. Niet alleen de leuke boodschap voor de kiezers, je moet ook de pijn uitleggen. Wat dat betreft worden de komende maanden naar de verkiezingen interessant.”

Wordt het klimaatakkoord duurder zonder biomassa?

“Dat hangt ervan af wat de alternatieven zijn. Hier ligt niet mijn voornaamste zorg, houtige biomassa is maar een klein deel van het totaal. Van sommige energiebronnen, zoals wind op zee of zonnecellen, gaan de kosten snel omlaag.”

U pleit ervoor biomassa voortaan biogrondstoffen te noemen, om van de negatieve connotatie af te komen. Zou het helpen? Ooit werd ‘buitenlander’ vervangen door ‘allochtoon’, tot ook dat woord in onbruik raakte.

“Los van die negatieve connotatie drukt ‘biogrondstoffen’ veel preciezer uit wat het is. Voor voedselresten is het woord ‘massa’ ongelukkig. En er valt nog veel meer onder: plantenresten, gewassen, frituurvet, algen.”

Ser: ‘Bouw biomassa voor elektriciteits- en warmteopwekking af

Biomassa moet veel meer worden gebruikt voor ‘hoogwaardige toepassingen’, zoals de chemie of bioplastics. Het verbranden van houtsnippers in biomassacentrales voor stroom- of warmteopwekking moet worden afgebouwd, adviseert de Ser het kabinet in een woensdag gepubliceerd rapport.

Het kabinet moet daarbij oog hebben voor de werkgelegenheid en het bedrijfsleven. Investeringen die energieproducenten al gedaan hebben voor biomassa, moeten daarom vergoed worden.

Voor sommige sectoren geldt biobrandstof als een ‘overbruggingsoplossing’. Voor zee- en luchtvaart kunnen, in afwachting van synthetische brandstoffen, biobrandstoffen een relatief duurzaam alternatief zijn.

Het kabinet reageert na de zomer op het rapport. In een motie riep de Tweede Kamer de regering al op om subsidies op biomassa voor energie- en warmteopwekking af te bouwen.

Lees ook:
Zonder biomassa wordt het halen van de klimaatdoelen nog moeilijker

De coalitie wil af van biomassa. Daarmee bemoeilijkt ze het halen van het klimaatakkoord.

Hoe biomassa van belofte een bedreiging werd

Energie uit biomassa staat steeds meer ter discussie. Maar ooit leek het een goed idee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden