Stikstofbeleid

Ecologen: Zonder stikstofreductie geen natuurherstel

Vroegbloeiende heide afgelopen zomer in natuurgebied de Meinweg bij Ospel. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Vroegbloeiende heide afgelopen zomer in natuurgebied de Meinweg bij Ospel.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Maatregelen voor natuurherstel hebben meestal geen zin als de neerslag van stikstof nog niet ver is teruggebracht, stellen elf ecologen in een advies aan het kabinet.

De maatregelen van het kabinet om natuur te herstellen hebben nauwelijks zin, stellen elf ecologische experts in een advies aan het kabinet dat donderdag is gepresenteerd. De kans is zelfs groot dat door goedbedoelde herstelwerkzaamheden de natuur verder verschraalt. Om herstel mogelijk te maken moet in de meeste natuurgebieden eerst de hoeveelheid stikstof die daar neerslaat fors omlaag.

Het kabinet investeert de komende jaren 5 miljard euro in stikstofbeleid. Een groot deel van dat geld is bestemd voor natuurherstel. Het kabinet zegt nadrukkelijk dat het beleid rust op twee pijlers: terugdringen van de emissies van stikstof en herstelmaatregelen.

In het advies ‘Onderzoek naar een ecologisch noodzakelijke reductiedoelstelling van stikstof’ schrijven de wetenschappers dat herstelmaatregelen in droge gebieden geen soelaas bieden. Ze nemen de oorzaak van de verontreiniging met ammoniak en stikstofdioxide niet weg. En bij het afplaggen van de heide bijvoorbeeld, wordt de organische bovenlaag van de bodem verwijderd, met niet alleen stikstof maar ook andere mineralen, zoals fosfor en calcium.

In de natte gebieden meer mogelijkheden voor natuurherstel

Frank Berendse, emeritus hoogleraar natuurbeheer en plantenecologie, één van de auteurs: “Fosfor, calcium, kalium en andere mineralen komen daarna maar heel langzaam terug, terwijl de stikstof overvloedig blijft neerdalen. Zo wordt de verhouding tussen stikstof en andere mineralen steeds schever, wat vergaande negatieve gevolgen heeft voor veel plantensoorten, maar ook voor vogels en insecten.” In de natte gebieden zijn meer mogelijkheden voor natuurherstel. Berendse: “Daar kun je de kwelstroom soms beïnvloeden zodat kalkrijk grondwater verzuring van de bodem kan tegengaan.”

Het rapport is een ecologische aanvulling op het vorige zomer gepresenteerde advies van de commissie-Remkes. Dat was vooral gericht op het weer vlottrekken van woningmarkt en wegenbouw, oordeelden opdrachtgevers WWF en Natuurmonumenten. Zij vinden dat de natuur het uitgangspunt moet zijn. Om die er bovenop te helpen moet de emissie van stikstof zo snel mogelijk met minimaal 70 procent omlaag, zeggen de ecologen. De 50 procent die minister Schouten nu wettelijk heeft vastgelegd is ‘onverantwoord’.

“Hoe langer je wacht, hoe meer soorten je kwijtraakt”, zo licht hoogleraar Berendse toe.“Wij laten zien wat er gebeurt als je te lang wacht met het terugbrengen van de uitstoot tot onder de kritische waarden.” Door te veel stikstof zijn ‘gedegenereerde’ landschappen en leefgebieden ontstaan, staat in het rapport. De opstellers hopen met de vaststelling van ecologische randvoorwaarden de afweging van belangen tussen natuur en economie te vereenvoudigen.

Schoutens inzet niet toereikend

Opnieuw krijgt minister Schouten te horen dat haar inzet in de stikstofcrisis niet toereikend is. In de wet die onlangs werd aangenomen door de Tweede en Eerste Kamer staat de verplichting om de stikstofuitstoot met 26 procent te reduceren in 2030 en met 50 procent in 2035. De commissie Remkes adviseerde vorig jaar al om de lat hoger te leggen. In 2030 moeten de emissies dalen met 50 procent en in 2035 met 70 procent. Daarna kwam een groep topambtenaren met dezelfde conclusie en nu volgen de ecologen.

Lees ook:

Stikstofreductie gaat te langzaam en is te weinig, vinden wetenschappers: Hoe langer je wacht, hoe meer natuur je verliest

De neerslag van stikstof moet zo snel mogelijk zo veel mogelijk omlaag, zegt emeritus hoogleraar Frank Berendse, mede-opsteller van een nieuw rapport over de ecologische noodzaak van stikstofreductie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden