Duurzame 100 Restjes

Duurzaam met restjes: eten, materiaal én mensen

Bob Richter en zijn koks. Beeld Patrick Post

Alles benutten, of het nu voedsel, spullen of mensen zijn. Dat is de filosofie van Hotspot Hutspot in Rotterdam, een levendig voorbeeld van sociale duurzaamheid. Het project van initiatiefnemer Bob Richters bereikt nummer 9 in de Duurzame 100.

In de koelruimte staan kratten vol citroenen. Te klein om te kunnen verkopen. Normaal zouden ze in de afvalbak verdwijnen, maar restaurant Hotspot Hutspot in Rotterdam verwerkt ze in het eten. De vriesruimte ligt vol met vlees aan de datum van Albert Heijn. Elders liggen zakken met de pastasoort orzo, waar per ongeluk een paar elleboogjes macaroni in zitten, ook onverkoopbaar.

Zo maakt Hotspot Hutspot van dinsdag tot en met vrijdag voor buurtbewoners een culinair driegangenmenuutje voor 9 euro, voornamelijk gemaakt van reststromen. Maar vooral ook: mét Rotterdammers. Want Hotspot Hutspot is een duurzaam project, maar bovenal een sociale expeditie. “Wat wij hier doen is sociale duurzaamheid”, zegt initiatiefnemer Bob Richters. “Koken en eten als middel om te verbinden en mensen verder te helpen in hun leven.” Het is dus die week een menu van kipstoof met citroen en toe een citroendessert geworden.

Het project huist in het voormalige restaurant van wat eens een verzorgingshuis voor ouderen was, een flat in de naoorlogse wijk Lombardijen, ten zuiden van de Maas. Nu zijn er seniorenwoningen en enkele verdiepingen bieden inmiddels huisvesting aan begeleid en beschermd wonen-projecten. “Een allegaartje aan mensen, over het algemeen laag opgeleid, deels mensen die nauwelijks meer buiten komen”, vertelt Richters. “Toen het verzorgingshuis sloot, kwam het restaurant leeg te staan. Wij zaten elders in de wijk en konden hierheen. Wij benutten de restjes van de wijk.”

Tieners uit de wijk

Dat is ook, oneerbiedig gezegd, de filosofie van de stichting Hotspot Hutspot: alle restjes benutten, of het nu eten is, ruimte, sloophout voor de tafels of mensen. Bij de organisatie – er is ook een locatie elders in de stad, in Crooswijk – draaien wekelijks zo’n tachtig vrijwilligers mee. Een belangrijke groep zijn de tieners uit de wijk, die na schooltijd kunnen langskomen en helpen met koken en uitserveren. “Die komen binnen, willen van de straat af. We werven ze niet actief, gaan wel af en toe bij basisscholen langs, maar het zingt zich voort.”

Onder de vrijwilligers zijn mensen die wel wat steun kunnen gebruiken. “Zo hadden we hier twee Somalische dames, de kinderen het huis uit, die vrijwilligerswerk deden als tegenprestatie voor de uitkering. We vragen aan iedereen, of je 10 of 60 bent: wat wil je worden als je later groot bent? Dan gaan we kijken of we daarbij kunnen helpen. Pas nu komen deze vrouwen echt toe aan inburgeren, ze moeten hier op de vloer ook Nederlands praten. Ze wilden nog een mbo2-opleiding gaan volgen. Dat is nog niet gelukt.”

Het mbo, vooral het instapniveau 1, is een andere belangrijke doelgroep voor Richters. “Scholieren in de horeca-opleiding daar, komen heel moeilijk aan een stage. De commerciële restaurants zijn nog een brug te ver voor ze. Ze moeten nog leren op tijd te zijn, niet op badslippers aan te komen. Hier kunnen ze wel terecht, wij kneden ze en leren ze te werken.”

‘Eten werkt verbindend’

Hotspot Hutspot helpt ook anderen op weg, zo praktisch mogelijk. “Zoals het voorfinancieren van het rijbewijs van een Syrische jongen met uitkering. De sociale dienst doet dat niet. Maar twee weken nadat hij het had gehaald, had hij een baan bij PostNL. Zo helpen we mensen zelfredzaam te worden.” Of de jonge vrouw die leed aan depressies, ontdekte goed te zijn in bakken en nu de bakkerij gaat doen in de volgend jaar nieuw te openen locatie in Schiedam. Of de voorheen extreem-rechtse jongen die met statushouders ging werken en inmiddels de kratten voedsel van allerlei bedrijven ophaalt. “Eten werkt verbindend. Tijdens het komkommer snijden maak je een praatje. Je bent zinvol bezig. We geven structuur.”

Beeld Patrick Post

Afgelopen anderhalf jaar stroomden achttien mensen door naar betaald werk. “Dat bespaart een hoop geld aan uitkeringen, maar dat is niet de manier waarop de gemeente rekent als die kijkt naar de waarde van projecten zoals dit”, constateert Richters.

De stichting krijgt 70.000 euro van de gemeente en draait voor de rest op eigen inkomsten, donaties van bedrijven en giften van fondsen als de Stichting Doen en Kansfonds. Het is een continue strijd om de begroting rond te krijgen, zegt Richters. Er zijn vier betaalde krachten voor de twee locaties. Per dag zijn er gemiddeld twintig eters, soms komen grotere groepen voor het menu langs. De eters zijn de bewoners van de flat, die meestal voor de daghap van 5 euro gaan, en mensen uit de wijk of elders uit de stad die voor het culinaire menuutje komen. Gratis eten kan ook als je het even niet kan betalen. Een ‘uitgesteld etentje’ heet dat dan, soms bekostigd door mensen die 9 euro te weinig vinden en meer betalen.

Op het verkeerde been zetten

Richters heeft kunstacademie gedaan, als docent gewerkt en veel in de horeca gewerkt. “Ik had ook nog een kunstzinnig cateringbedrijf, tot de crisis uitbrak. Daarna is Hotspot Hutspot ontstaan.” Die kunstachtergrond komt af en toe tot uiting, als het eten wordt uitgeserveerd op witte grote badkamertegels bijvoorbeeld, of als de soep in een Ikea-hondenbakje wordt geserveerd. “Dat vindt niet iedereen leuk. Maar ik wil ook een beetje prikkelen. Mensen op het verkeerde been zetten.” Een gezond menu van niveau maken van al het restvoedsel, is ook de uitdaging, vindt Richters. Kok Chanel Schriever (24), die een roerige jeugd had en middels een koksopleiding nu een van de vier betaalde krachten is, laat de dressing proeven voor de avocadosalade in een envelopje van komkommer op toast. Te zout, oordeelt Richters, iets te veel Japanse sojasaus. Straks gaan de koks uitproberen of appeltaart, gebakken in een kopje, een toetje kan worden.

De avocado’s komen, net als de citroenen, van biologisch handelsbedrijf Eosta. Het brood in de vriezer, voor croutons en tosti’s, komt van bakkerij Roodenrijs. Bedrijven weten Hotspot Hutspot wel te vinden, als ze spullen over hebben. Apparatuur komt bijvoorbeeld van de veiling, zoals een oven voor de nieuwe bakkerij die in april opengaat in Schiedam. “Voor 1800 euro, een nieuwe kost 30.000.” De schorten en sloven zijn door Talentfabriek010 gemaakt van oude stoffen etalagebanners.

Het lapje grond naast de flat doet dienst als moestuin en er staat een kippenren voor vijf kippen. “Een bedrijf schenkt ons een groter verblijf, dan kunnen we rond de achttien kippen houden en zijn we wat betreft eieren zelfvoorzienend. De fruitbomen die we vorig jaar hadden geplant, zijn helaas niet aangeslagen. En er is nog ruimte om meer groenten en fruit te verbouwen, dat gaan we nog doen.”

Die verantwoorde bedrijfsvoering is niet per se wat eters, vrijwilligers, tieners en stagiairs naar Hotspot Hutspot lokt. “We werken hier met mensen voor wie duurzaamheid helemaal geen topic is. Ze zijn veel meer bezig met hun eigen leven op orde te krijgen. Maar het gebeurt gewoon.” 

Lees alles over de Duurzame 100 op Trouw.nl/Duurzame100

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden