Boekrecensies

Duurzaam beleggen voor groentjes en het belang van de bij

Een dode bij op het asfalt. Beeld ANP

Bij uitgevers zijn boeken over bijen zeer populair, ongetwijfeld omdat deze insecten veel in het nieuws zijn. Hieronder recensies van twee recente bijenboeken. Daarnaast een bespreking van een boek over hoe je kunt beleggen in duurzame bedrijven.

Wie geld heeft om te beleggen en daarmee de samenleving duurzamer wil maken, heeft het niet gemakkelijk. Genoeg fondsen en bedrijven die zichzelf als groen en duurzaam omschrijven. Maar pas op, waarschuwde de Autoriteit Financiële Markten (AFM) onlangs, daar zitten ook greenwashers onder die geld willen binnenhalen, maar helemaal zo groen niet zijn. Iedereen kan het woord ‘duurzaam’ een eigen betekenis geven, constateerde de AFM, en er bestaan nog weinig betrouwbare stempels voor groene doelen.

Het kan dus geen kwaad om wat informatie te vergaren alvorens het geld weg te zetten. Dat kan met de gids ‘Duurzaam beleggen voor dummies’.  Die is zowel gericht op beginners als op mensen die al langer ervaring hebben met beleggen. De schrijvers leggen helder uit en behandelen, vergezeld van handige icoontjes, allerlei begrippen rond duurzaamheid en beleggen. Trends komen ook voorbij, zoals het terugtrekken van geld uit de fossiele industrie, wat een aantal grotere investeerders inmiddels heeft gedaan. De gids geeft, gelukkig, geen direct beleggingsadvies. Kiezen moeten de geldbezitter zelf doen. Wel wordt de dummie goed bijgepraat over de ontwikkelingen die gaande zijn.

Duurzaamheid zal, alleen al onder druk van politiek en toezichthouders, steeds belangrijker worden voor banken en vermogensbeheerders, constateert de gids. Zo gaat de Europese Unie financiële aanbieders verplicht stellen rekening te houden met duurzaamheid en te rapporteren over de impact van beleggingsportefeuilles. De Nederlandsche Bank wil dat de financiële wereld klimaatrisico’s in beeld brengt. “Door al deze ontwikkelingen verwachten wij dat het niet lang zal duren voordat duurzaam beleggen de standaard is”, stelt de gids.

Geldstromen

Wat ‘duurzaam’ is, zal daarom steeds veranderen. Criteria om bedrijven uit te sluiten zullen strenger worden. Nu geldt dat vooral bedrijven die sigaretten produceren, of wapens, of de mensenrechten schenden. Dat zal verschuiven naar andere gebieden zoals olie- en gasbedrijven, maar ook naar producenten van fastfood, vlees en suikerrijke spullen. Daarnaast zal de belegger zelf, maar ook de financiële instelling zich vaker gaan afvragen wat het positieve effect is van geldstromen. Oftewel: hoe kunnen die gericht bijdragen aan een duurzamere wereld?

De geïnteresseerde belegger doet in de gids en passant aardig wat kennis op over allerlei praktische aspecten van duurzaamheid, zoals afval en plastic. Daarnaast helpen de schrijvers een hardnekkig misverstand uit de wereld: duurzaam beleggen levert niet minder rendement op dan ‘gewoon’ beleggen. Het resultaat is hetzelfde of beter hebben inmiddels vele onderzoeken aangetoond.

Duurzaam beleggen voor dummies. Jochen Harkema en Peter Tros, BBNC Uitgevers, 239 blz. € 19,99.

Beeld -

Over de bijen

Weinig onderwerpen in de groene boekensector zijn zo populair als publicaties over bijen. Bijna maandelijks verschijnt er wel een nieuw boek. Zoals de ‘Basisgids wilde bijen’ en het ‘Zakboek voor de bijentuin’. Het nijvere, zoemende diertje, waarvan er in Nederland nog altijd 359 verschillende soorten rondvliegen is hét beeldmerk geworden van het verlies aan biodiversiteit. Reden voor grote bezorgdheid is er zeker.

Vorig jaar publiceerde de Staatscourant de nieuwe Rode Lijst van de Nederlandse bijen. Het aantal bedreigde, kwetsbare en ernstig bedreigde soorten is sinds de vorige editie van zeven jaar geleden, met 23 soorten toegenomen tot 181.

Rode Lijst 

Van de bijensoorten die al op de Rode Lijst stonden zijn er 26 naar een zwaardere categorie gegaan. Het aantal  verdwenen soorten is gelijk gebleven: 46. Er zijn ook wat lichtpuntjes: veertien soorten staan niet meer in de Rode Lijst en 21 zijn naar een lichtere categorie gegaan. Enkele verdwenen soorten zijn intussen ook weer aangetroffen in Nederland. Ze worden pas uit de Rode Lijst geschrapt als ze zich in minstens tien aaneengesloten jaren hebben voortgeplant.

De schaalvergroting in de landbouw en de veranderingen die dit in het landschap heeft veroorzaakt, wordt algemeen gezien als de belangrijkste oorzaak van het verlies aan bijen en hommels. Door verkavelingen van de landbouwgrond verdwenen erfafscheidingen, ‘overhoekjes’, houtwallen, heggen, zomen, singels, struwelen en greppels – stuk voor stuk plekken waar wilde bijen graag nestelen. Vermesting, afname van bloemen, het gebruik van bestrijdingsmiddelen en klimaatverandering deden de rest. Bijendeskundige Pieter van Breugel maakt zich in zijn Basisgids wilde bijen zorgen over het verlies aan nestelkansen voor bijen. “Als we niet oppassen blijft er maar een klein aantal generalisten over”, waarschuwt hij.

In de gids beschrijft Van Breugel 133 soorten bijen uit Nederland. Het zijn de meest voorkomende soorten en een enkele herkenbare zeldzame soort. Hij zette er 750 foto’s bij, maar Van Breugel is eerlijk: van niet alle gefotografeerde soorten kan hij garanderen dat de afbeelding accuraat is. Want het is buitengewoon moeilijk om bijen vanaf foto’s te determineren. Eigenlijk moet je ze vangen en doodmaken om ze goed te kunnen bekijken. Dat is niet de werkwijze die hij heeft gevolgd.

Van Breugel geeft in zijn gids ook veel algemene informatie over de bij, over het grote belang van waardeplanten (waarin de larve leeft) en drachtplanten (waarin bijen stuifmeel en nectar verzamelen).

Voor de hobbytuinier die de bij bloemrijk welkom wil heten in de eigen tuin verscheen het ‘Zakboek voor de bijentuin’, geschreven door drie Vlaamse bijenvrienden. Dat zijn Bart VandePoele en Bruno Remaut en de Belgische tuinjournalist Marc Verachtert. Vandepoele en Remaut zijn beiden nauw betrokken bij de Week van de Bij, die jaarlijks in Vlaanderen wordt gehouden. Komend jaar is in de zevende editie in de eerste week van juni. Op allerlei manieren wordt dan aandacht gevraagd door de bij. Een ‘prikkelweek‘ heet dat in goed Vlaams.

De drie beschrijven in hun zeer gevarieerde boek hoe je je eigen tuin, balkon, gevel of zelfs het openbaar groen in de omgeving bij-vriendelijk maakt. Het boek geeft ook tips hoe je met ruime bloemenranden ook bijen in het landelijke gebied kunt helpen. In hun boek worden bijen geregeld ‘honingbijen’ genoemd, waar eigenlijk wilde bijen had moeten staan. Dat is wat verwarrend, maar op andere plekken  in het boek wordt het onderscheid wel gemaakt. Zowel in Vlaanderen als in Nederland leeft er maar één soort honingbij in het wild. De honingbij wordt wel op grote schaal als vee gehouden door imkers. 

Basisgids wilde bijen. Pieter van Breugel, KNVV Uitgeverij, 176 blz., € 22,95. 

Zakboek voor de bijentuin. Bart Vandepoele, Bruno Remaut en Marc Verachtert, Uitgeverij Lannoo, 176 blz., € 18,99.

Lees ook:
Twee mannen hopen dit jaar 7500 dieren en planten te vinden - en ze zijn al aardig op weg

Insecten, grassen, mossen, planten, vogels, dieren: wat leeft er allemaal in de Nederlandse duinen? Waarnemers knielen, graven, turen en wachten: op naar de 7500!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden