Dierenwelzijn

Duitse haantjes hoeven niet meer in de hakselaar

Haantjes worden vaak al op de eerste dag van hun leven gedood. Beeld Colourbox
Haantjes worden vaak al op de eerste dag van hun leven gedood.Beeld Colourbox

Duitsland verbiedt volgend jaar het doden en versnipperen van jonge haantjes. Maar het verbod gaat lang niet iedereen ver genoeg.

Het kost een aantal pogingen om Ludger Breloh (63) te pakken te krijgen voor een interview. Vaak zit hij in de auto naar een klant of in een videoconferentie. Zelfs op zaterdagen is hij aan het werk. “Alles is in stroomversnelling gekomen”, zegt hij gehaast aan de telefoon. “Ik werk op dit moment dag en nacht, zeven dagen per week.”

Geen economische waarde

Zijn bedrijf Seleggt, nu nog achttien werknemers groot, maakt een zeer sterke ontwikkeling door, zegt Breloh. Het bedrijf is ontzettend gewild nu de Duitse overheid heeft besloten om vanaf 2022 het doden van jonge haantjes te verbieden. Deze haantjes worden nu nog, vaak al op de eerste dag van hun leven, gedood. Ze hebben immers geen ‘economische waarde’. Haantjes kunnen geen eieren leggen en zijn niet interessant voor de vleesindustrie, daarvoor groeien ze te traag. Brelohs bedrijf kan met zijn technologie op de negende broeddag van het ei bepalen wat het geslacht van de embryo is. Is het kuiken in wording een haantje, dan kan dat dus in een vroeg stadium uit de broedmachine worden gevist.

In Duitsland is al jarenlang discussie over de huidige praktijk waarbij jaarlijks 45 miljoen jonge haantjes, vers uit het ei, vergast en versnipperd worden. De dierenbeschermingswet van 2008 verbiedt dat dieren in het land gedood worden zonder goede reden. Dieren uit hun lijden verlossen, of dieren slachten voor consumptie zien de meeste Duitsers wel als goede redenen. Maar het doden van mannelijke kuikens, is dat wel een legitieme reden?

Technologisch alternatief

Na een decennium van juridisch getouwtrek oordeelde de rechtbank van Leipzig in 2019 dat het doden van een dier, louter om het gebrek van economisch nut, niet legitiem is. Dat haalde een streep door de bestaande praktijk van de pluimvee-industrie. Maar met ingang van welke datum, was onduidelijk. De rechtbank oordeelde namelijk ook dat het versnipperen van jonge haantjes pas verboden werd, wanneer er een technologisch alternatief voorhanden is.

Toen verscheen Ludger Breloh op het toneel. Breloh komt uit een boerengezin uit het Duitse Rijnland, werd opgeleid tot boer, maar maakte uiteindelijk, als vijfde zoon, geen kans op overname van de boerderij. In plaats daarvan hield hij zich bezig met ontwikkelingsprojecten en werd hij managementconsultant. Zo bestudeerde hij voor supermarktketen Rewe de vraag hoe deze keten aan meer duurzamer en diervriendelijke producten kon komen.

Een laser maakt een gaatje van 0,3 millimeter in de eierschaal Beeld  Seleggt
Een laser maakt een gaatje van 0,3 millimeter in de eierschaalBeeld Seleggt

Zo ging Breloh in 2014 op zoek naar een methode om jonge eendagshaantjes te behoeden voor de versnipperaar. In zijn zoektocht kwam hij uit bij de Universiteit van Leipzig, waar professor Almuth Einspanier een manier had gevonden om wat vloeistof uit een ei te halen om het geslacht van de embryo te bepalen. Een jaar later vond hij in het Veenendaalse bedrijf Hatchtech een partner om de techniek te ontwikkelen waarmee de broedeieren op grote schaal geanalyseerd konden worden.

Voor de Duitse eierbroederijen is het nu niet moeilijk meer om bijtijds kuikenvriendelijker te worden. Zij hoeven namelijk zelf niet de techniek aan te schaffen, maar brengen hun eieren naar Respeggt, het dochterbedrijf van Seleggt, dat vestigingen heeft in het hele land. Respeggt bepaalt daar het geslacht, waarna de eieren die de keuring hebben doorstaan weer terug gaan naar de pluimveehouders. Afgekeurde eieren gaan naar de diervoerindustrie. Het zijn uiteindelijk de supermarktketens die hiervoor betalen, want zo kunnen zij een product met meer waarde aan hun klanten verkopen.

Supermarktketens

Volgens Breloh spelen de Duitse supermarktketens dan ook de hoofdrol in het uitbannen van de ‘haantjesmoord’. Supermarkten als Rewe, Lidl, Aldi en Edeka willen vanaf 2022 geen eieren meer in de schappen waar een luchtje aan hangt. Dat is een belangrijk stap, omdat organisaties als de ZFG, de vereniging van de Duitse pluimvee-industrie, bang waren dat de Duitse eierproductie naar het buitenland zou verdwijnen. Het seksen van kippeneieren is in buurlanden als Nederland en Polen namelijk niet verplicht.

Desondanks heeft de Duitse aanpak ook gevolgen voor de Nederlandse eierenindustrie. Duitsland importeert bijna dertig procent van alle eieren die het nodig heeft en Nederland is grootleverancier. Breloh signaleert dan ook een groeiende interesse van Nederlandse bedrijven voor zijn product. Diverse Nederlandse supermarktketens zijn inmiddels ook overgestapt op eieren die door de techniek van Seleggt zijn geselecteerd. 

“Toch bestaat in Nederland en in andere landen in Europa niet zo’n discussie als in Duitsland”, zegt hij. “Veel Duitsers zijn op de hoogte van de omstreden praktijk van het doden van jonge haantjes, het onderwerp stond hier al lang op de politieke agenda.” Maar het tij lijkt te keren. Breloh was in januari bij de vergadering waar de landbouwministers van Frankrijk en Duitsland besloten een einde te maken aan het versnipperen van eendagshaantjes. “Maar in Duitsland is het nu een verkiezingsjaar, terwijl het onderwerp in Frankrijk vast is komen te zitten in een parlementair proces.”

Moord in het ei

Het vroegtijdig seksen van eieren lijkt een mooi succes voor de Duitse dierenwelzijnsorganisaties, maar gevierd wordt het nauwelijks gevierd, want ze zien het als tussenoplossing; er is nog teveel kippenleed in Duitsland dat schreeuwt om een oplossing. Demeter, de vereniging die biologische producten promoot, ziet bijvoorbeeld liever dat Duitsland switcht naar kippenrassen die zowel in de leg- als in de vleesindustrie gebruikt kunnen worden, zoals tot in de jaren vijftig gebruikelijk was. Haantjes kunnen dan blijven leven, zegt voorzitter Alexander Gerber, die het selecteren van eieren niets minder dan ‘moord in het ei’ noemt.

Ook proberen dierenorganisaties aan te tonen dat embryo’s op de negende dag al pijn voelen.

Onder die druk heeft de Duitse regering al aangekondigd dat vanaf 2024 het naar sekse selecteren van eieren vóór de zesde dag van de broedperiode plaats moet vinden. Dat is met de huidige techniek, waarbij vloeistof uit het ei gehaald wordt, niet mogelijk. Het gebruik van lasers zou dat kunnen veranderen.

Ludger Breloh maakt ondertussen zijn onderzoeksafdeling klaar voor nieuwe uitdagingen. In Duitsland voorziet hij de komende jaren veel verandering. “Hier vind je nu de belangrijkste discussies over dierenwelzijn”, zegt hij. “Het staat hoog op de agenda. We kunnen echt een koploper worden in Europa en in de wereld.”

Lees ook: 

Voor dit supermarkt-ei hoeven geen haantjes door de shredder

Het is een kleine stap die volgens dierenwelzijnsorganisaties een groot compliment verdient: supermarkt Lidl gaat vlees verkopen van haantjes uit de eierindustrie. Het is de eerste supermarkt die dit heeft besloten. Dit najaar moet het eerste vlees in de winkel liggen. De eieren komen ook bij Lidl in de schappen.

De strijd om het meest verantwoorde ei is losgebarsten

Na Lidl legt nu ook Albert Heijn een nieuw en duurzamer ei in de schappen. Is de strijd om het meest verantwoorde ei losgebarsten?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden