Analyse Stikstofvonnis

Drie grote projecten lamgelegd: het stikstofvonnis krijgt steeds meer gevolgen

Protest van de actiegroep Vrienden van Amelisweerd tegen de verbreding van de A27. Beeld ANP

Geen bredere A27, geen industrieterrein op vliegbasis Twente, geen windmolens in Delfzijl: het ‘stikstofvonnis’ van de Raad van State krijgt steeds meer gevolgen.

Drie uitspraken van de Raad van State, woensdag, maken duidelijk hoe dringend Nederland behoefte heeft aan een nieuwe aanpak van de schadelijke gevolgen van stikstof voor de natuur.

Omwille van de natuur heeft de hoogste bestuursrechter bepaald dat de snelweg A27 bij Utrecht voorlopig niet mag worden verbreed. Op de voormalige vliegbasis Twente mogen geen recreatiepark en bedrijven komen, en in het zeehaven- en industriegebied van Delfzijl kunnen voorlopig geen windturbines worden geplaatst. In alle drie de zaken is niet bewezen dat de activiteit beschermde natuurgebieden niet schaden met extra stikstof. Om diezelfde reden, zo bleek eerder al, gaat vliegveld Lelystad voorlopig niet open en kunnen meer dan honderd boeren hun veestallen niet uitbreiden.

Natuur onvoldoende beschermd

Al deze besluiten zijn een rechtstreeks gevolg van het ‘stikstofvonnis’ van de Raad van State, dit voorjaar. Net als het Europese Hof eerder al, concludeerde de Raad dat Nederland de natuur onvoldoende beschermt tegen schadelijk stikstof. De overheid hanteerde sinds 2015 het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Dat maakte het mogelijk om in de buurt van natuurgebieden te bouwen, mits er in de toekomst herstel van de natuur zou zijn. Maar, omdat het onbewezen is of die herstelmaatregelen wel effect hebben, is het PAS in strijd met Europese regels. Dit oordeel maakt het onmogelijk om nog nieuwe natuurvergunningen te verlenen die zijn gebaseerd op het PAS, zoals nu blijkt in Utrecht, Twente en Delfzijl.

De gevolgen van het stikstofvonnis zijn ‘inhoudelijk en bestuurlijk complex’, liet minister Schouten van landbouw en natuur vorige week aan de Tweede Kamer weten. Zij heeft een commissie van wetenschappers en bestuurders opdracht gegeven uit te zoeken hoe het nu verder moet: kan Nederland nog snelwegen en woonwijken bouwen zonder de natuur te schaden? Kunnen bedrijven en boerderijen in de buurt van natuurgebieden wel uitbreiden? De commissie, waarvan oud-minister Remkes de voorzitter is, moet binnen twee maanden met een advies voor de korte termijn komen. Tot die tijd liggen bouwprojecten stil. De Raad van State moet zich nog uitspreken over nog zo’n twintig aangevochten infrastructuurprojecten, waaronder de snelweg A9 in Noord-Holland en de Sloecentrale, een elektriciteitscentrale bij Vlissingen. Te verwachten is dat ook deze plannen zullen sneuvelen.

Geluidsscherm bij de A27. Beeld Maarten Hartman

Daarnaast wil minister Schouten een advies voor de lange termijn, dat ook rekening houdt met het klimaatakkoord en met de overgang naar een circulaire landbouw in Nederland.

Tegen de uitbreiding van de snelweg bij Utrecht, ten koste van landgoed Amelisweerd, is bezwaar gemaakt door meer dan 30 partijen. De gemeente Utrecht heeft volgens wethouder Lot van Hooijdonk (Mobiliteit) geen moeite met de beslissing van de Raad van State. “Stikstof heeft grote impact op de bodem en natuur. Het is goed dat de rechter vanuit deze invalshoek naar geplande projecten kijkt.” Het ministerie van infrastructuur en waterstaat reageert juist teleurgesteld. Minister Cora van Nieuwenhuizen noemt het besluit een “zware tegenvaller”. De verbreding van de snelweg zou volgens de minister de natuur niet aantasten.

Waddenzee

Tegen industriële uitbreiding in Delfzijl, en de mogelijke komst van windturbines, is onder meer protest aangetekend door de Duitse vereniging Burgerinitiative Saubere Luft Ostfriesland, die vreest voor de gevolgen voor de Waddenzee.

Lonnekermeer

Op vliegbasis Twente zouden bedrijven komen, evenementen worden georganiseerd en agrarische activiteiten komen. De gemeente Enschede moet eerst onomstotelijk aantonen dat hierdoor geen toename van stikstof ontstaat bij het nabijgelegen Lonnekermeer. Het bezwaar tegen de Twentse plannen kwam van de Natuur en Milieuraad Enschede en de Stichting Lonnekerberg. De stichting is “blij dat belang van natuur en leefomgeving met deze uitspraak weer op de agenda staan”, laat ze weten.

Lees ook:
Vreugde en verbazing na stikstofoordeel: ‘Een uitspraak met zulke grote gevolgen vergt politieke moed’
Juristen zijn verrast, milieuorganisaties verrukt: de Nederlandse aanpak van stikstof blijkt in strijd met de wet.

De koe loopt na stikstofuitspraak illegaal in de wei
Paniek onder boeren: ook voor het weiden van vee bij een natuurgebied hebben zij volgens de Raad van State een vergunning nodig. Minister Schouten speurt nu naarstig naar een manier om de koe in de wei te legaliseren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden