Biodiversiteit

Dramatische terugloop van aantal haaien en roggen in de oceanen

Een mantarog in de Caraïbische zee. Beeld Getty Images
Een mantarog in de Caraïbische zee.Beeld Getty Images

Haaien en roggen zwommen vijftig jaar geleden nog volop in de wereldzeeën. Sindsdien is hun aanwezigheid echter met 71 procent afgenomen, schrijven onderzoekers woensdag in Nature.

Overbevissing is de hoofdoorzaak van de dramatische terugloop van het aantal haaien en roggen in de oceanen. Dat schrijven wetenschappers van onderzoeksinstituten wereldwijd woensdag in een artikel in het wetenschappelijk tijdschrift Nature.  Sinds 1970 is het aantal van deze kraakbeenvissen met 71 procent afgenomen.

In dezelfde periode is de druk van visserij achttien keer zo hoog  geworden, schrijven de onderzoekers. Uitputting van de oceanen vergroot volgens hen het risico op uitsterven van driekwart van de soorten haaien en roggen in de wereldzeeën. Daarbij plaatsen ze wel de kanttekening dat het risico op uitsterven van soorten niet eenvoudig is te meten.

De onderzoekers komen uit alle hoeken van de wereld: Canada, Australië, Nieuw-Zeeland, Brazilië, de VS, Italië, Frankrijk, Engeland, Taiwan, Sri Lanka, de Verenigde Arabische Emiraten en Zuid-Afrika. Ze keken naar de gegevens over 18 soorten haaien en roggen in de Living Planet Index van het Wereld Natuur Fonds (WWF), en die over 31 soorten in de databank van de Rode Lijst van de internationale unie voor natuurbehoud IUCN. De index geeft sinds 1997 een indicatie van de wereldwijde biodiversiteit, de rode lijst bestaat al sinds 1963.

Het ecosysteem is gehackt

Gijs van Zonneveld van ARK Natuurontwikkeling noemt de bevindingen ‘om te huilen’, maar hij waarschuwt niet nóg harder te gaan schreeuwen dat de vissers de boosdoener zijn. “Want de afgelopen eeuw heeft aangetoond dat die constatering weinig of niets verandert.”  

Van Zonneveld omschrijft het ecosysteem als een kaartenhuis. “Het is enorm robuust, het kan stormen en aardbevingen opvangen. Maar als de mens er steeds kaarten tussenuit trekt, gaat het een keer mis. Wij hebben het systeem gehackt, we halen er op onverantwoorde wijze te veel uit. We kunnen oogsten uit de zee, maar dan moeten we ook dingen terugdoen om de veerkracht overeind te houden.”

ARK werkt samen met het WWF aan projecten om het ecosysteem in de Noordzee te verbeteren, zoals het herstel van schelpdierriffen en het uitzetten van haaien en roggen die hier van nature voorkomen. Dat gebeurt zoveel mogelijk in samenspraak met vissers. “Een visverbod of quotering, zoals in de jaren tachtig voor de haringvangst, zorgt voor negatieve emotie bij de vissers. Ze mogen iets niet, het wordt van bovenaf opgelegd. We willen samen met hen en andere gebruikers van de zee kijken hoe we de kwaliteit kunnen verbeteren.”

null Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

Lees ook:

Lichtpuntjes in 2020: met deze dieren gaat het wél goed

2020 had het jaar van de biodiversiteit moeten worden. Maar de top in het Chinese Kunming werd verdaagd en het regende sombere rapporten over de crisis in de natuur. Toch was er ook opbeurend nieuws.

Een rog van 2 meter, wanneer zien we die terug in de Noordzee?

Door visserij zijn grote predatoren als haaien en roggen uit de Noordzee verdwenen. ARK Natuurontwikkeling en het WNF willen het tij keren. Komt ook de vleet terug? 

De haai dreigt uit te sterven in India, dat wil Divya Karnad (34) voorkomen

De haai dreigt uit te sterven in de Indiase kustwateren. Natuurbeschermster Divya Karnad probeert dit te voorkomen door bewustzijn te creëren bij vissers en koks. Daarvoor is ze nu bekroond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden