Kringloopjeans

Dragen we straks alleen nog circulaire spijkerbroeken? Dit Nederlandse bedrijf hoopt van wel

Beeld Patrick Post

Wat als de twee miljard spijkerbroeken die jaarlijks wereldwijd over de toonbank gaan, stuk voor stuk gerecyled kunnen worden? Het Nederlandse MUD Jeans is al hard aan het werk.

Vijf slanke perspex pilaren vertellen het verhaReportageal van de circulaire jeans. De meest linkse is gevuld met spijkerbroeken, dan een met kleine reepjes stof in ­allerlei tinten blauw, vervolgens een pilaar met blauwe wattenbolletjes, daarna garen en de laatste bevat nieuw geweven stof. Klaar om weer een nieuwe spijkerbroek te worden.

De pilaren staan in een klein winkeltje, van ongeveer twintig vierkante meter, aan de rand van de hei tussen Laren en Bussum. Het is het eerste eigen verkooppunt van MUD Jeans, in duurzame verzamelplaats De Groene Afslag, vlak bij de A1. Bij binnenkomst in het gebouw – van de voormalige kazerne Crailo – wordt de bezoeker begroet door een levensgrote mens van afval in kippengaas.

Milieuvriendelijke verf, geen leer

De winkel is er sinds een paar maanden, het aantal klanten is boven verwachting hoog, vertelt Danique Gunning, mede-eigenaar. Het bedrijf is in 2012 opgericht door Bert van Son en houdt ook kantoor in De Groene Afslag. “We wilden een plek waar mensen alle modellen kunnen passen. We verkopen onze broeken vooral via jeanswinkels, boutiques en conceptstores, en online. Maar klanten weten ons hier ook te vinden, zo blijkt.”

De vier pilaren geven het, in principe simpele, idee achter MUD Jeans weer: katoen recyclen. De grondstof bestaat uit zo zuiver mogelijke (minstens 96 procent) katoenen stof, zonder polyester, niet met schadelijke stoffen behandeld, met hooguit een paar procent elastaan. Die is te verwerken tot nieuwe vezels. Omdat die korter zijn dan nieuwe katoenen vezels kan een nieuwe broek hooguit 40 procent gerecyclede stof bevatten. De rest is biologische nieuwe katoen. Verder gebruikt het bedrijf drie soorten garen, milieuvriendelijke verf, geen leren labels en één soort materiaal voor de knopen. De broeken zijn te koop maar online ook te ‘leasen’: voor een lidmaatschap van 29 euro en 7,50 per maand gedurende een jaar, inclusief reparatieservice. Daarna is de broek bezit of in te ruilen voor een andere. Het is daarnaast het enige bedrijf dat gedragen kleding actief inzamelt met een statiegeldsysteem van 10 euro per jeans.

Beeld Patrick Post

Het gegeven mag dan eenvoudig zijn, de uitwerking is dat niet. MUD Jeans wil dat alle stappen in het proces verantwoord zijn. Van de opnieuw ­gebruikte denim, tot de verf en de lonen van de werknemers in fabrieken in Spanje en Tunesië waar het bedrijf mee samenwerkt. Dat kost veel tijd en geld. MUD Jeans groeit gestaag, de circa tien medewerkers uit allerlei landen nemen genoegen met bescheiden salarissen.

2 miljard spijkerbroeken

Sinds 2015 is het bedrijf officieel een zogeheten benefit corporation, een onderneming die maatschappelijke doelen boven winst stelt. Dat deed MUD Jeans daarvoor ook, maar zo’n certificaat opent vooral in het buitenland weer deuren. Zoals op de belangrijkste beurs voor duurzame kleding, jaarlijks in Berlijn. En vorige week nog op een groot duurzaamheidsevenement in ­Parijs waar de Franse milieuminister over de broeken een enthousiaste tweet stuurde. De jeans – en ook spijkerjacks en rokjes – liggen in 300 winkels, verspreid over 29 landen. Vooral in Duitsland zit de groei erin, maar ook in Zwitserland en Oostenrijk. De Nederlandse markt blijft daarbij wat achter.

Het maatschappelijke doel van MUD (genoemd naar modder, ultiem circulair en voor het ecosysteem belangrijk) is vooral een voorbeeld stellen. “De vraag naar kleding in de wereld groeit hard. We kunnen niet anders dan besparen op grondstoffen, de goede stoffen uit de natuur zoveel mogelijk hergebruiken”, constateert Gunning. “De spijkerbroek is het meest verkochte kledingstuk ter wereld, 2 miljard stuks per jaar. Het ­maken van een gewone spijkerbroek kost 8000 liter water per jaar. Als je kunt laten zien dat die veel duurzamer gemaakt kan worden, kun je echt een verschil maken. Dat is onze missie, maar daar willen we ook andere ondernemers mee inspireren.”

Zachte dotjes lichtblauwe vezel

Dat het een stuk duurzamer kan, ­laten harde cijfers zien. De resultaten van de ‘levenscyclus-analyse’ zijn net binnen, een berekening van alle effecten van fabricage die bedrijven door onafhankelijke bureaus kunnen laten uitvoeren. “Als je onze productie afmeet aan de industriële standaard, stoot een MUD-spijkerbroek 69 procent minder CO2 uit en verbruikt hij 92 procent minder water. Er zijn weinig bedrijven die zo’n berekening laten doen. Het zou goed zijn als het wel gebeurt. Het haalt de feiten boven tafel en maakt het productieproces transparant. Wij willen de industrie daartoe uitdagen.”

Beeld Patrick Post

Met deze prestaties neemt MUD Jeans nog geen genoegen. Het bedrijf wil de eerste volledige circulaire spijkerbroek maken. Om dat mogelijk te maken is er onlangs ruim een miljoen euro binnengehaald van DOEN Participaties en het Participatiefonds Duurzame Economie Noord-Holland. Een deel van dat geld gaat naar het ontwikkelen van een chemisch recycle-proces, ­samen met Saxion Hogeschool en Circle Economy. Van gebruikte katoen wordt een pulp gemaakt die weer tot garen wordt verwerkt. “Vorige week zijn de eerste spinproeven gedaan”, vertelt Gunning. Ze laat een zakje zien met daarin zachte dotjes lichtblauw weefsel. “Het is sterk genoeg en heeft de juiste eigenschappen. Hiermee ­hopen we binnenkort een volledig gerecyclede spijkerbroek te kunnen maken. De vezels uit dit product zijn namelijk wel lang, in tegenstelling tot de vezels uit mechanische recycling. Als het lukt, kun je katoen oneindig recyclen.”

Creatief met kleine budgetten

Het woord ‘chemisch’ leidt nog wel eens tot misverstanden. Het is een chemisch proces, maar wel met natuurlijke stoffen, legt Gunning uit. Daarom noemt het bedrijf het ook wel ‘moleculair recyclen’. Zo moet een consument zich andersom ook niet laten misleiden door het woord ‘gerecycled’ bij kleding van andere merken. “Dan gaat het vaak om kleding met polyester, met materiaal van PET-flessen erin, of plastic uit de oceaan. Dat klinkt wel goed maar die stof is niet oneindig opnieuw te gebruiken.”

Echt circulair ondernemen stuit nog wel op hindernissen, merkt het bedrijf. Je moet een verzamelsysteem hebben voor de oude kleding. Nieuwe katoen is goedkoper dan gerecycled materiaal. Over het opnieuw gebruikte materiaal moet bovendien steeds opnieuw btw betaald worden. “Aantoonbaar duurzame producten zouden onder een ander tarief moeten vallen”, vindt Gunning. Ook de lease-constructie is een uitdaging. De inkomsten komen geleidelijk binnen, in plaats van in één keer. Ook is het lastig de huurbroek in de winkels waar MUD jeans in de rekken hangen, aan te bieden, leasen kan nu alleen online. Daar is bijna een oplossing voor, zegt Gunning. Er zijn inmiddels 5000 lease-contracten en de belangstelling hiervoor groeit.

Komend voorjaar en zomer komt het bedrijf met een ongekleurde spijkerbroek, zonder indigo. Er hangt al een exemplaar in De Groene Afslag, de stof is glad en lichtgrijs. Ook gekleurde exemplaren staan op stapel, zoals groen en een terra-tint, gekleurd met natuurlijke mineralen. Adverteren doet het bedrijf weinig, maar slim, aldus Gunning. “Daar hebben we geen geld voor, we moeten erg creatief zijn met kleine budgetten. We vertellen ons verhaal en we zoeken winkels en mensen die dat verhaal ook kunnen vertellen. We doen dit omdat we erin geloven.”

Lees ook:

Nog nooit verbruikte de mens zoveel grondstoffen: meer dan 100 miljard ton in één jaar

De circulaire economie moet de milieuschade beperken en grondstoffen besparen. Maar dat lukt nog niet zo, blijkt uit verschillende rapporten die de afgelopen dagen het licht zagen.

Genoeg van wegwerpmode? Zo maak je je kledingkast groen

Wie geen fast fashion wil kopen, moet diep in de buidel tasten. Of, nou ja, dat idee hebben veel mensen. Klopt dat ook? Hoe kun je de kledingkast verduurzamen?

Modebibliotheek Lena: Kijken, lenen, niet kopen

Lena is de eerste kleding¬bibliotheek van Nederland. De inloopkast voor milieu¬bewuste modeliefhebsters, die hier hun hele garderobe kunnen huren. Dit initiatief in hergebruik van drie zussen en een vriendin staat op nummer 11 in de Duurzame 100.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden