Evolutie

Dino kroop pas laat uit zijn ei

T-rex Trix in Naturalis. Beeld ANP

Uit onderzoek blijkt dat dino's een zeer lange broedperiode hadden. Dat maakte deze dieren kwetsbaar.

Dinosauriërs waren trage broeders; het duurde drie tot zes maanden voor hun eieren uitkwamen. Veel langer dan bij vogels, die toch hun nazaten zijn. Die lange incubatietijd heeft de dino mogelijk parten gespeeld toen een meteorietsinslag zijn leefomstandigheden verstoorde.

Dat concludeert een team van Amerikaanse en Canadese onderzoekers in een artikel in vakblad PNAS. Een opmerkelijk artikel, omdat er over de groei en ontwikkeling van dino's inmiddels wel veel bekend is, maar niet over hun embryonale ontwikkeling. Goed bewaarde dino-embryo's zijn nu eenmaal schaars.

De onderzoekers maakten microscopische opnamen van twee gave embryo's, behorend tot twee verschillende dinosoorten: Protoceratops, een dino met de afmetingen van een varken, en de veel grotere Hypacrosaurus, een eendenbek-dinosaurus van acht meter lang. Met hun microscopische techniek konden de onderzoekers, en dat is voor het eerst, gedetailleerde opnamen maken van de tanden van beide embryo's.

Daarin zijn, net als bij zoogdieren en de mens, groeilijnen te zien. En zoals de ringen in een boomstam geven die lijnen aan hoe lang de tanden al groeiende zijn. Telling ervan leverde voor de beide dino's incubatieperioden op die tweemaal zo lang waren als bij vogels met vergelijkbare eiergrootte. Een broedperiode van drie tot zes maanden komt bij vogels nauwelijks voor; die zien na enkele weken het ei wel uitkomen.

De dinosauriërs lijken in dit opzicht meer op reptielen, die ook maanden zorgzaam moeten wachten tot het jong uit zijn ei komt. En dat terwijl reptielen, anders dan vogels, niet van de dinosaurussen afstammen. Overeenkomst tussen reptielen en dinosaurussen is wel dat ze beide tanden hebben. Vogels hebben die in de loop van de evolutie verloren. En een gebit vormen kost het jong tijd.

Als de dinosaurussen er inderdaad maanden over deden om uit het ei te komen, en daarna nog eens minstens een jaar om geslachtsrijp te worden, heeft hen dat kwetsbaar gemaakt, zeggen de onderzoekers. De dinosauriërs waren heer en meester op aarde, maar stierven in korte tijd uit na een meteorietinslag, 66 miljoen jaar geleden, die de aarde grotendeels onleefbaar maakte. Op die ecologisch ramp konden de dino's niet snel genoeg reageren, waarna de zoogdieren, tot dan ondergeschoven soorten, de heerschappij overnamen. Mogelijk heeft de lange incubatietijd van dino's eieren hem verhinderd snel te verhuizen naar gebieden die na die inslag nog wél leefbaar waren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden