null Beeld

ColumnEsther Bijlo

Dilemma voor de consument: vegaworst van de boskappende vleesindustrie

Het was toch al niet te eten en nu al helemaal niet meer. Deze reactie ging afgelopen week rond op Twitter naar aanleiding van een opmerkelijke inlijving. Eén van de grootste vleesbedrijven ter wereld, het Braziliaanse JBS, koopt de Nederlandse producent van vegaworst en groenteschijven Vivera.

Over smaak valt te twisten – en dat gebeurde ook op Twitter – maar er dreigt toch een bijsmaak te ontstaan aan de verantwoorde hapjes van kikkererwten en soja. Want JBS, was dat niet dat bedrijf dat meewerkt aan vernietiging van het regenwoud om een stukje vlees te kunnen produceren?

Pensioengeld belegd in bomenkap

De Wageningen Universiteit stelde een paar weken geleden nog in een opmerkelijke stellingname dat het pensioenfonds van het universiteitspersoneel, ABP, het geld uit ondernemingen zoals JBS terug zou moeten trekken. Bossen zijn zeer belangrijk voor het klimaatbeleid, stelden honderden wetenschappers die zich er deels dag in dag uit mee bezig houden. Het is niet te verkopen dat ons pensioengeld belegd wordt in excessieve – geregeld illegale – bomenkap, lieten ze ABP weten.

De vraag komt nu op of een stapeltje vegetarische hamburgers van JBS een bedrijf maakt dat wel door de beugel kan. Het heeft, afgezien van het bos, sowieso niet zo’n beste reputatie. Omkoping om bedorven vlees te kunnen verkopen, corruptie, fouten in de boekhouding, coronagolven in de slachthuizen: het concern heeft een aardig strafblad. Toch kreeg de topman vorige maand bij de presentatie van de jaarcijfers de bewering uit zijn strot dat ‘duurzaamheid de kern van de strategie is’.

Minder vrolijk

Dat Vivera zich door zo’n bedrijf laat overnemen, maakt het er voor de consument niet makkelijker op. Die legt toch een verband tussen vleesvervangers – bewust bezig – en verantwoord ondernemen. ‘Het leven is mooier als je geen vlees eet’, is de slogan van Vivera. Dat de euro’s voor je plantaardige kruimgehakt voortaan bij door corruptie en illegaal hakken bezoedelde munten in één bak belanden, maakt het wat minder vrolijk.

De leiding van Vivera ziet geen probleem. Die denkt onder de vleugels van een groot bedrijf ‘het merk Vivera te kunnen versnellen’. Geen hele gekke gedachte. De wegbereider van de vleesvervangers, Jaap Korteweg, liet zijn bedrijf De Vegetarische Slager in 2018 overnemen door multinational Unilever. Sindsdien groeien de kipstuckjes en bratwursten als kool. In 2020 steeg de omzet van De Vegetarische Slager met maar liefst 70 procent, bleek bij de presentatie van de jaarcijfers van Unilever.

Vegetarische slager

Bij deze overname klonk ook wel kritiek: moet zo’n kleine eigenwijze ondernemer zich wel laten opslokken door een gigant? Ja, zei Korteweg zelf toen, zo is een betere vuist te maken tegen de grote vleesindustrie. Het is te simpel om er van uit te gaan dat klein mooi en authentiek is, en groot per definitie verdorven en in dienst van het grote geld. Unilever hoort in de voedselindustrie bij de duurzame koplopers en heeft een verantwoorde reputatie hoog te houden. De Vegetarische Slager laat zich ook niet de mond snoeren en blijft zich inzetten voor ‘Schnitzelgate’, de strijd die de vleesindustrie nog steeds voert om namen als ‘burgers’ voor producten zonder vlees te verbieden.

Bij de overname van Vivera door JBS zou je kunnen denken: wat maakt het uit. De markt voor vleesvervangers moet groeien om de druk op klimaat en milieu te verminderen, de rekensommen daarover zijn duidelijk. JBS is daarnaast niet gek. Die ziet de vraag van consumenten groeien en wil erbij zijn. Maar peinzend voor het schap in de supermarkt levert het toch een groot dilemma op.

Lees ook:

Vegaschnitzel, linzenlap - of zal het de burger worst wezen?

Van de VVD mag een vegaschnitzel zo niet meer heten, want het is geen schnitzel. ‘Dit is hilarisch, er is geen probleem.’

Redacteur Duurzaamheid & Natuur Esther Bijlo schrijft elke twee weken een column. Eerdere afleveringen vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden