dierenwelzijn / ’Verdoving is beter voor de big, maar duurder voor de boer’

De politiek heeft gesproken: voorlopig komt er geen verbod op het onverdoofd castreren van biggen.

door Jeroen den Blijker

Maar verdoofde castratie is bewezen beter, zegt wetenschapper Hans Hopster. Het kost de boer alleen geld.

Iedere week worden er in Nederland zo’n 250.000 biggetjes onverdoofd gecastreerd. Vlees van mannelijke varkens (beren) kan namelijk een onaangename geur krijgen als de teelballen niet bijtijds worden verwijderd. De ’berengeur’ wordt onder andere veroorzaakt door een geslachtshormoon (androstenon) dat de beer op een bepaalde leeftijd ontwikkelt, legt dr. Hans Hopster uit. Hij is onderzoeksleider Dierenwelzijn bij de Animal Sciences Group van Wageningen Universiteit en Researchcentrum.

Maar lang niet alle mannelijke varkens ontwikkelen deze geur. „Het percentage schommelt tussen de 0 en 13 procent van de ongecastreerde beren”, zegt Hopster. „En lang niet iedere consument is er gevoelig voor. Vrouwen signaleren het bijvoorbeeld vaker dan mannen.” De Noord-Europese consument wil er evenwel niets van weten. Maar aan de berengeur is wel wat te doen. Zo is al langer bekend dat een schone stal de kans erop vermindert. „Wij zijn nu aan het onderzoeken hoe de berengeur in een vroeg stadium, bijvoorbeeld in het slachthuis, is te ontdekken”, zegt Hopster. „Van dat vlees zou je dan geen ham of karbonade moeten maken maar gekruide worst. De geur is te camoufleren.”

Verder is voortijdige slacht, nog voordat de hormonen opspelen, te overwegen. Nu gaan de varkens naar de slachterij als ze zo’n 110 kilo zwaar zijn, tussen de 5 à 6 maanden oud. „Maar als ze jonger worden geslacht, wegen ze minder en benut je het groeipotentieel niet ten volle”, wijst Hopster op een (financieel) nadeel voor varkenshouders.

Andere methoden om de berengeur te beteugelen zijn het selectief fokken: beren met een verhoogde aanleg zou je moeten uitsluiten van fokprogramma’s. „Of, wat al in de rundveehouderij gebeurt, spermaselectie”, zegt Hopster. In dat geval zouden zeugen alleen nog maar biggetjes van het vrouwelijke geslacht op de wereld brengen. „Maar deze techniek is voor varkens nog heel erg experimenteel.”

Zolang er geen echte oplossing is, is verdoofde castratie te prefereren, meent Hopster. LTO Nederland voelt daar evenwel niets voor: het zou te veel stress opleveren en de hoeveelheid pijn nauwelijks verminderen. Het zetten van de injectie in de teelbal is inderdaad pijnlijk, erkent Hopster. „Maar uit onderzoek blijkt dat de castratiepijn het grootst is bij het doorknippen van de zaadstreng. Het verdovingsmiddel is drie minuten na het toedienen van de injectie juist in die zaadstreng actief; verdoofde biggetjes schreeuwen daarom ook minder intens.”

Bovendien, onderstreept Hopster, speelt in deze discussie ook de integriteit van het dier een belangrijke rol. In de samenleving neemt de weerstand toe tegen het verwijderen van lichaamsdelen van dieren als er alternatieven bestaan.

Blijft een probleem over dat tot nu toe in alle debatten onderbelicht is gebleven: de verdovingskosten. Boeren mogen hun biggetjes zelf onverdoofd castreren, maar voor verdoofde castratie moet de dierenarts langskomen; het toedienen van een verdoving valt namelijk onder de Wet op de Diergeneesmiddelen. Inclusief dierenartsbezoek kost zo’n verdoving rond 1 euro per big. „Dan gaat het op jaarbasis voor de gehele varkenssector al snel om meer dan 10 miljoen euro”, schat Hopster. En wie gaat dat betalen? Het is voorstelbaar dat de Nederlandse varkenshouders, die stevig concurreren op de wereldmarkt, niet enthousiast zullen worden bij de gedachte dat zij hiervoor opdraaien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden