Dieren zijn in de vrije natuur mogelijk 2500 keer gevoeliger voor ‘bijengif’ dan gedacht, maar die ontdekking komt te laat

Honingbijen. Beeld ANP

Nederland moet in Europa pleiten voor een verbod of een beperking op het gebruik van de insecticide thiacloprid. Beestjes, zoals watervlooien, zijn in de natuur 2500 keer gevoeliger voor het landbouwgif dan tijdens laboratoriumtesten, zegt de Leidse hoogleraar ecotoxicologie Martha Vijver. Zij vraagt de Nederlandse toezichthouder op bestrijdingsmiddelen (Ctgb) om ingrijpen.  

Het Ctgb meldde maandag in het tv-programma ‘Zembla’ dat het verzoek van Vijver te laat komt. Volgende week wordt thiacloprid door de Europese voedsel- en warenautoriteit besproken, over enkele maanden volgt de definitieve herbeoordeling. De studie van de Leidse hoogleraar wordt daarin niet meegewogen, hoewel haar onderzoek in maart 2018 werd gepubliceerd.

Thiacloprid (van Bayer) doodt plaaginsecten als luizen, witte vlieg, bladvlooien, wantsen en kevers. Het middel wordt in de landbouw toegepast op tal van gewassen. Het insecticide is een zenuwgif uit de groep van neonicotinoïden, waarvan ­bekend is dat ze niet alleen plaagdieren doden. Ook wilde bijen zouden op grote schaal sterven door deze middelen. Om die reden mag één van de neonicotinoïden (imidacloprid) sinds 2014 alleen op niet-bloeiende gewassen worden gebruikt.

Minipolder aangelegd voor onderzoek

Volgens Vijver blijkt uit haar studies met watervlooien dat dieren die in oppervlaktewater leven, maar liefst 2500 keer gevoeliger zijn voor thiacloprid, dan dieren die onder gecontroleerde ¬omstandigheden in een laboratorium worden gehouden. De concentraties uit lab-onderzoek worden echter als uitgangspunt genomen bij de beoordeling of een middel voldoende veilig is.

Vijver en haar collega’s hebben in Leiden een minipolder aangelegd van 36 smalle slootjes van 10 meter lang. In het water zijn de concentraties thiacloprid gebracht die doorgaans in oppervlakwater worden aangetroffen. In de bassins van het lab bleven de watervlooien netjes binnen de norm, maar de dieren in het oppervlaktewater hadden veel hogere concentraties van het insecticide. Dat komt volgens de onderzoekers doordat watervlooien en het lab kunstmatig worden gevoerd met algen, maar in de vrije natuur moeten zij zelf aan voedsel zien te komen. Zij krijgen daardoor veel meer van het landbouwgif binnen.

Vijver vindt dat de neonicotinoïden als complete groep van stoffen moet worden beoordeeld door de Europese experts. Het Ctgb meldde vandaag dat het gaat bekijken of het Leidse onderzoek moet worden ­opgenomen in de richtlijnen voor het beoordelen van landbouwgif.

Lees ook: 

Kan de bietenboer zonder bijengif?

Een Europees verbod op zogenoemd bijengif moet insecten helpen, maar telers van suikerbieten kunnen niet zonder en ze doen er geen bij kwaad mee, zeggen ze.

Europa verbiedt ‘bijengif’

Het gebruik van bestrijdingsmiddelen die schadelijk zijn voor bijen wordt in de Europese Unie verboden.

230 wetenschappers in Science: Verbied ‘bijengif’ wereldwijd

Het Europese verbod op zogenoemd ‘bijengif’ moet wereldwijd navolging krijgen. Dat schrijft een groep van 230 wetenschappers in een ingezonden brief in het wetenschappelijke tijdschrift Science.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden