Deze keurmerken zijn heel betrouwbaar. Die van palmolie te weinig

Deze tien keurmerken zijn volgens Milieu Centraal 'toppers': EKO, Msc, Demeter, Asc, Biologisch, Planet proof, Fairtrade, Beter Leven, UTZ Certtified en Rainforest Alliance. Beeld -

Het keurmerk voor duurzame palmolie is niet langer een Topkeurmerk. 

Om consumenten de weg te wijzen in het woud van keurmerken heeft consumentenorganisatie Milieu Centraal, op verzoek van de overheid, een lijst samengesteld met ‘echte toppers’. Het keurmerk van de Ronde Tafel voor Duurzame Palmolie (RSPO), dat als palm op een verpakking te herkennen is, valt nu van die erelijst af.

Milieu Centraal noemt meerdere redenen. De eisen van de huidige standaard zijn niet scherp genoeg. Het keurmerk is nauwelijks te vinden op producten in de supermarkt. In veel Nederlandse producten zit wel duurzame palmolie, maar de fabrikanten zetten het niet op de verpakking.

10 van de 95 keurmerken zijn top

Drie jaar geleden selecteerde Milieu Centraal de beste voedselkeurmerken op verzoek van het ministerie van economische zaken. Nu heeft de voorlichtingsorganisatie opnieuw 95 keurmerken en bedrijfslogo’s onder de loep genomen, voor het ministerie van landbouw, natuur en voedselkwaliteit. “Tien keurmerken bleken echte toppers te zijn”, zegt woordvoerster Kirsten Palland. Dat zijn onder meer Fairtrade, Beter Leven (2 en 3 sterren) en Eko.

Voor de lijst Topkeurmerken kijkt Milieu Centraal naar de eisen die een keurmerk stelt op het gebied van milieu, eerlijke handel, dierenwelzijn, controle en transparantie. Ook moeten keurmerken zich continu verbeteren en sancties heffen als een producent niet aan de eisen voldoet.

Onder vuur

Palmolie wordt geassocieerd met ontbossing, landroof en mensenrechtenschendingen. Het keurmerk RSPO, in 2004 opgericht door onder meer Unilever, ligt regelmatig onder vuur van organisaties zoals Milieudefensie. Palmolieproducenten die lid zijn van RSPO blijken zich soms toch schuldig te maken aan wanpraktijken. Als consumentenlabel heeft RSPO zich nog niet bewezen. Op veel supermarktproducten met palmolie, zoals shampoo, chips, pindakaas en koekjes, is het niet te zien.

RSPO stelt te weinig harde milieu-eisen, volgens Milieu Centraal. De eisen zijn gericht op het minimaliseren van problemen en het verbeteren van de situatie. Maar vaak is er geen hard verbod. Zo zijn er uitzonderingen mogelijk bij het verbod op plantages in waardevolle natuurgebieden. De strengere eisen die RSPO in november heeft aangenomen moeten nog worden ingevoerd en zijn dus niet beoordeeld. De organisatie RSPO erkent dat het logo weinig wordt vermeld. Voorbeelden van producten met het keurmerk zijn stroopwafels van Daelmans, spritsen van Continental Bakeries en noodles van Yum Yum, laat Inke van der Sluijs van het Europese RSPO-kantoor weten.

Onbekend

Ze verwijst naar recent onderzoek in Groot-Brittannië waaruit blijkt dat vrijwel geen consument het logo herkent. Volgens Van der Sluijs is het keurmerk nooit zo gericht geweest op consumenten. Bovendien willen niet alle producenten van levensmiddelen met een logo de aandacht vestigen op het ingrediënt. Wel ziet ze een toename in het gebruik van het keurmerk-logo.

De Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie laat weten dat palmolie in samengestelde producten vaak niet het belangrijkste ingrediënt is. “Als fabrikanten keurmerken voor alle ingrediënten zouden willen vermelden, ontstaat er een oerwoud aan keurmerken op het etiket.”

Het Wereld Natuur Fonds, RSPO-lid sinds 2008, vindt het jammer dat producenten het keurmerk amper vermelden. “Het keurmerk helpt bij het maken van een bewuste keuze. Nu zie je dat sommige consumenten voor ‘palmolievrij’ willen kiezen. Daar zijn wij geen voorstander van. Er is dan geen stimulans voor de palmolie-industrie om de situatie te verbeteren. En de problemen kunnen verschuiven omdat ook andere oliën en vetten duurzaamheidsissues kennen”, zegt palmolie-expert Sandra Mulder van het WNF. Palmolie is een efficiënte plantaardige olie, bij alternatieven is meer grond nodig voor dezelfde opbrengst. Stoppen met palmolie is dus geen wondermiddel tegen ontbossing.

De Nederlandse industrie gebruikt veel gecertificeerde palmolie, maar in andere landen is dat niet zo. Laat het verschil duidelijk zien in de supermarkt, stelt WNF, door het keurmerk of door een duidelijke vermelding in de ingrediëntenlijst. Mulder: “Het is de verantwoordelijkheid van het bedrijf om transparant te zijn”.

Lees ook:

Aegon belegt niet langer in palmolie, een product dat in de helft van de ­supermarktproducten zit 

De palmoliesector wordt in verband gebracht met ontbossing, landroof, mensenrechtenschendingen en klimaatverandering. ‘De afgelopen vijftien jaar is de palmoliesector onvoldoende in staat gebleken om de situatie te verbeteren’, meent verzekeraar Aegon.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden