BoekbesprekingenBoeken voor in de tuin

Deze boeken zijn perfect voor de luie tuinier: gewoon nergens aankomen

Maai je gazon minder, zaai wat kruiden en laat je moestuin zijn gang gaan: een bijvriendelijke tuin creëren is een makkie.Beeld Getty Images/iStockphoto

Een tuin vol bloeiend spul en eetbare lekkernijen, wie wil dat niet? Bij deze twee (moes)tuinierboeken kunnen zelfs tuinlozen heerlijk wegdromen. ‘Duurzaam handboek voor de luie tuinier’ van Loethe Olthuis en ‘Het grote moestuinierboek’ van Elbrich Fennema.

Duurzaam handboek voor de luie tuinier

Eén groot pleidooi voor zo min mogelijk uitvoeren, dat is ‘Duurzaam handboek voor de luie tuinier’ van Loethe Olthuis. ‘Een tuin waar elk onbekend sprietje wordt uitgetrokken en alles wordt gemaaid, gespit, gewied en gesnoeid, is een saaie tuin,’ schrijft ze, ‘Je kunt beter de natuur een beetje zijn gang laten gaan, dan gebeurt er juist van alles. En elk jaar is het weer anders.’

Loethe Olthuis, Duurzaam handboek voor de luie tuinier. Spectrum, € 24,99.


U kent haar wellicht als onderzoeksjournalist die schrijft over voeding en duurzaamheid, of van haar kookboeken, of het handige naslagwerk ‘Zin en onzin in de supermarkt’. Haar eigen jarenlange (moes)tuinervaringen heeft ze nu overzichtelijk samengevat in dit even vrolijke als praktische boek.

Leermomenten: Snoeien hoeft helemaal niet zo grondig. Spitten moet je vooral niet doen, net zomin als de tuin winterklaar maken. Maaien mag, maar liefst niet al te vaak, dan is je gras beter bestand tegen droogte (het nieuwe normaal) en je krijgt bovendien van die gezellige bloemetjes.

Kijk, zo wordt een tuin ineens heel behapbaar. Die ‘luie tuinier’ staat niet voor niks in de titel. Maar ook dat duurzame komt overal terug. ‘Klimaatverandering, wen er maar aan’, aldus Olthuis. Je tuin onttegelen is een goede eerste stap. Tuinprogramma’s op de Nederlandse televisie hebben ons doen geloven dat je de achtertuin het beste kunt bestraten, schutting eromheen, loungebank erin plus een assortiment potplanten. Dit boek ziet liever een bloeiende, weelderige tuin met het hele jaar door kleur, inclusief volop vlinders en bijen, maar ook vogels en egeltjes.

Olthuis vertelt uitgebreid over de nadelen van gif en kunstmest, en juist het nut van bijen, mieren, pissebedden en oorwurmen. Zelfs de wesp heeft onvermoede positieve punten: ‘Wespen nemen namelijk meer ellende weg dan ze ons bezorgen. Een gemiddeld wespennest jaagt per jaar vijfduizend kilo hinderlijke insecten als muggen en vliegen over de kling.’ Nou vooruit, dus voortaan niet meppen, maar trakteren op wat overrijp fruit aan de andere kant van de tuin. Of zet een potje basilicum op tafel, daar hebben ze een hekel aan. Nog zo’n praktische tip: word vrienden met je onkruid, eet het gewoon op, bijvoorbeeld met de recepten aan het einde van elk hoofdstuk, van brandnetelrisotto tot paardenbloemsalade.

Overigens wordt ook de balkonbezitter beslist niet vergeten. Elk hoofdstuk behandelt ook specifieke zaken voor mensen zonder tuin. Zoals handige tips om klimplanten (lees: een hoop gedoe met opbinden) te gebruiken als hangplanten (gaat vanzelf) of de ‘lasagnemethode’ voor bloembollen in laagjes in potten, zodat je er maandenlang plezier van hebt.

Het boek bevat geen foto’s, alleen illustraties, maar die zijn van Deborah van der Schaaf en alles wat zij maakt is altijd prachtig. Achterin het boek staan volop handige lijstjes, van eetbare tot bijvriendelijke bloemen, van tuinkruiden tot typische klei- of zandgrondplanten. En bodembedekkers, want die zijn veel leuker dan zo’n saai gazon.

Het grote moestuinierboek

U zou Elbrich Fennema kunnen kennen als vertaalster van de Japanse schrijver Haruki Murakami, of anders van dat geweldig leuke kookboekje ‘Gescheiden, wat nu?’, over wat een mens allemaal kan met losse eiwitten en eidooiers. Alleen nog antiquarisch verkrijgbaar, helaas.

Elbrich Fennema, Het grote moestuinierboek. Atlas Contact, € 22,99, e-book € 6,49.

Diezelfde Fennema heeft nu een bundel geschreven over moestuinieren, dat overigens een stuk handzamer is dan de titel ‘Het grote moestuinierboek’ doet vermoeden. Een heerlijk geschreven boek, met bovendien een ongebruikelijke indeling. Ze gaat namelijk eerst uitgebreid in op wat voor tuinierstypes je bent, want dat bepaalt wat de meest geschikte planten zijn. Zo wil de culi-tuinier vooral lekkere ingrediënten die de groentewinkel zelden heeft, zoals palmkool of aardpeer. De siertuinier piekert er niet over om weelderige cottage-borders in te ruilen voor rijtjes prei en andijvie, maar gelukkig zijn er genoeg planten die sierlijk en eetbaar tegelijk zijn, van Oost-Indische kers tot gekleurde snijbiet. En voor de educatieve tuinier hoeft het allemaal niet zo groots en meeslepend, die wil gewoon sukkelproof aardbeien en radijsjes kweken met de kinderen. En zo zijn er ook nog de wereldverbeteraar, de dierenvriend, de taoïst, de absolute beginner, de calculerende tuinier, de theeleut en zelfs de tuinloze tuinier, want ook op een balkon of binnen zijn er genoeg mogelijkheden. Natuurlijk is niemand precies één type, maar de indeling helpt enorm bij het maken van keuzes. Alle types zijn verwerkt in een uitgebreide matrix, inclusief concrete tips welke planten voor wie het meest geschikt zijn, variërend van drie sterren (perfect toepasselijk) tot één ster (best leuk maar met kanttekeningen). Klinkt ingewikkeld, is het beslist niet. Het boek blinkt juist uit door overzichtelijkheid. Zo staan alle groente- en fruitsoorten in vetgedrukt groen en worden ze verderop per soort uitgebreid besproken. Van Aardappel tot Zeekool, inclusief al hun (on)hebbelijkheden.

Ook in dit boek lijkt de luie tuinier het uitgangspunt, want spitten, verspenen en schoffelen mogen we vergeten. De nadruk ligt op hoe je je je tuin of balkon vooral lekkerder kunt maken. Daarom ook hier een warm pleidooi voor liefst biologisch zaad of plantjes en een waarschuwing voor insecticiden en kunstmest. Volop praktische tips, maar voor een gedetailleerde teelthandleiding verwijst Fennema je liever door naar internet. Echte recepten zijn er niet, wel suggesties als ‘prak een schaaltje aardbeien fijn, meng dat met geklopte slagroom en een beetje suiker en laat dit opvriezen. Als je het “semi-freddo” noemt klinkt het toch nog best ingewikkeld.’

Een heerlijk nuchter boek dat adviseert om de lat niet idioot hoog te leggen. Om die reden zijn ook hier bewust geen foto’s, maar alleen vage groene illustraties. Foto’s zijn een momentopname en leiden alleen maar tot teleurstelling, aldus Fennema, terwijl volgens haar het hele doel van een tuin juist is: ‘geniet van het zaaien, van het kijken, van de verrassingen, van de wonderen, van het verval, de kringlopen, de variaties, de grilligheid, de cadeautjes.’

Lees ook: 

Modern moestuinieren: je telefoon zegt wat je moet doen

Dankzij hippe bloggers en een slimme app weten steeds meer jonge mensen de weg naar de moestuin te vinden.

Zo lok je ook in een droge zomer meer soorten naar je tuin of balkon

Tips voor wie dezer dagen de tuin of het balkon eens goed onder handen wil nemen. Maak je groen waterbestendig en vooral niet te netjes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden