Delta: Trek de stekker uit alle Nederlandse kolencentrales

De energiecentrale van RWE in de Eemshaven.Beeld Kees van de Veen, HH

Na Obama moet ook Nederland leiderschap tonen in het energiedossier, zegt de baas van energiebedrijf Delta. Om te beginnen: 'Schakel ook de nieuwste kolengestookte centrales uit.'

De rekensom past op de achterkant van een sigarendoosje, zegt topman Arnoud Kamerbeek van het Zeeuwse energiebedrijf Delta. Door in één klap alle Nederlandse kolencentrales te sluiten, kan Nederland in korte tijd voldoen aan de afgesproken terugdringing van het broeikasgas CO2.

Dan nog blijft er voldoende capaciteit over om ruim aan de vraag naar elektriciteit te kunnen voldoen, stelt hij. Gasgestookte centrales liggen nu noodgedwongen stil, omdat kolen goedkoper zijn. Het is tijd voor een radicale ommekeer, vindt Kamerbeek. Zeker nu de VS het voorbeeld geven. Zijn concurrenten, die de elf Nederlandse kolencentrales exploiteren, staan niet te juichen.

Volgens Kamerbeek is sluiting van de kolencentrales de meest kosteneffectieve manier om op korte termijn milieudoelstellingen te halen. "De rechtbank in Den Haag bepaalde onlangs in de zaak die Urgenda aanspande, dat Nederland zich behoort te houden aan de EU-afspraken over terugdringing van CO2. Onduidelijk is nog of de staat in beroep gaat. Maar het vonnis ligt er, er zal toch iets moeten gebeuren."

Investeringsrisico
Het uitzetten van alle kolengestookte centrales kost geld. Twee splinternieuwe in de Eemshaven bij Delfzijl en op de Maasvlakte bij Rotterdam, draaien nog maar net. Maar dat is een investeringsrisico dat voor rekening komt van de energiebedrijven, vindt hij.

"We leggen in Nederland de komende jaren achttien miljard euro opzij om windparken op zee mogelijk te maken. Dat is ook veel geld. Het gaat nog jaren duren voordat wind op zee iets oplevert. Bovendien, windenergie levert in verhouding niet heel veel besparing op. Door nu de kolencentrales stil te leggen kunnen we de CO2-uitstoot in de energiesector al heel snel met de helft terugdringen en wellicht kunnen we dan een deel van de miljarden voor wind op zee uitsparen."

Delta heeft zelf een oudere kolengestookte centrale in Borssele. Die wordt op 1 januari stilgelegd, met nog vier oudere kolencentrales elders in het land. Zes kolencentrales blijven vooralsnog draaien.

Doordat partijen van het Energieakkoord in ruil voor sluiting van de vijf centrales overeenkwamen dat een belasting op steenkool wordt afgeschaft, is het opwekken op gas duurder, maar volgens Kamerbeek vallen die extra kosten in het niet bij de investeringen in wind op zee.

Kolencentrales in NederlandBeeld Trouw

Capaciteit is er in Nederland meer dan voldoende, zegt hij. "Er zijn in de afgelopen vijf jaar negen nieuwe, moderne gascentrales, gebouwd die noodgedwongen goeddeels stil staan."

Nu de Amerikaanse president Obama met nieuwe klimaatplannen is gekomen, moet ook Nederland grote stappen zetten, vindt Kamerbeek. "Ik weet het, Nederland alleen lost het klimaatprobleem niet op. Maar we kunnen niet op elkaar gaan wachten. De westerse beschaving heeft het CO2-probleem veroorzaakt, we zullen dit ook moeten oplossen. Nederland moet niet achterblijven, nu zeker niet."

Energiemix
De topman van energiebedrijf Eon, Frits Bruijn, noemt het voorstel van Kamerbeek 'onzin'. Eon exploiteert drie kolengestookte centrales op de Maasvlakte. Twee oudere gaan dicht, de derde zit in de testfase. "In het Energieakkoord is afgesproken dat vijf oudere centrales dichtgaan. Wat overblijft zijn kolencentrales van de nieuwste generatie, met een veel lagere uitstoot. We hechten aan de afspraken in het akkoord. Voor een goede energiemix is de goedkope stroom van kolencentrales straks hard nodig."

Ook Essent/RWE, onder meer eigenaar van een nieuwe kolencentrale in de Eemshaven, reageert afwijzend. "Haastige beslissingen zijn niet verstandig", aldus een woordvoerder. "Om veilig, betrouwbaar en duurzaam te kunnen produceren, zijn de kolencentrales hard nodig."

Iedere vergelijking met de VS gaat mank, vindt Essent. "Daar wordt elektriciteit opgewekt in kolencentrales die in meerderheid meer dan 35 jaar oud zijn. Dat is een heel andere situatie dan in Nederland."

Vijf van de elf kolencentrales gaan sluiten

De totale capaciteit van de energiecentrales in Nederland ligt rond de 41 gigawatt (GW). Eén gigawatt is duizend megawatt, oftewel een miljoen kilowatt. Een centrale met een vermogen van 1 megawatt kan per uur 1000 kilowattuur elektriciteit leveren, genoeg voor 1000 huishoudens. De gezamenlijke kolencentrales hebben opgeteld een vermogen van 7,3 GW. Gascentrales kunnen ruim 20 GW leveren.

Door uitval en onderhoud liggen sommige centrales stil. De werkelijke opwekcapaciteit in Nederland is daardoor geen 41 maar 32,6 GW. Daarvan is een kleine 20 GW nodig voor de binnenlandse vraag van industrie en huishoudens. De marge is dus bijna 13 GW. Als alle kolencentrales worden stilgelegd, blijft er nog 5,4 GW aan reservecapaciteit over.

Er zijn nu nog elf kolencentrales in Nederland. Daarvan gaan op grond van de afspraken in het Energieakkoord vijf oudere exemplaren dicht.

Op 1 januari sluiten drie centrales, Amercentrale 8 in Geertruidenberg van Essent (uit 1981, 645 megawatt), Borssele van Delta (uit 1988, 406 MW) en Nijmegen van GDF Suez (uit 1981, 602 MW). Op 1 juli 2017 sluiten dan nog Maasvlakte 1 en 2 van Eon (uit 1988 en 1989, totaal 1000 MW).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden