De wolf is in Nederland, wat kunnen we ervan verwachten?

Beeld Trouw

De wolf lijkt zich te gaan vestigen in Nederland. Wat kan van het roofdier worden verwacht? Vijf vragen over de komst van de wolf.

Het is bijna zeker. Sinds dit weekend is een van de twee wolven die zich ophoudt op de Veluwe precies een half jaar in Nederland. Onder deskundigen heet dat: de wolf heeft zich officieel gevestigd. De afgelopen dagen verzamelden onderzoekers het DNA-materiaal dat over enkele weken uitsluitsel moet bieden. Vijf vragen over de komst van de wolf.

1. Wat zoekt de wolf in Nederland?

In Europa hebben altijd wolven geleefd. Volgens het Wolvenmeldpunt van de Zoogdiervereniging, die alle wolvenwaarnemingen bijhoudt, hebben in 2018 tien wolven Nederland bezocht. Drie roofdieren lijken zich op termijn permanent in Nederland te vestigen. Terwijl een in de buurt van Drenthe en Overijssel doolt, vonden twee een thuis op de Veluwe, een boven en de ander onder de A1. De rest zwerft nog rond, is doorgelopen naar Vlaanderen, terug naar het buitenland of aangereden. Dat de wolf zijn territorium uitbreidt dankt hij aan de goede bescherming die hij in Europa geniet. In 1982 werd hij een beschermde diersoort op de Conferentie van Bern. Doordat de wolf minder bejaagd wordt, groeit de Europese populatie en zoekt hij Nederland op.

2. Wat valt er te verwachten van de wolf?

De wolf gaat niet meer weg, weet Glenn Lelieveld, ecoloog en nationaal coördinator van het Wolvenmeldpunt. Op termijn ziet hij hier meer wolven neerstrijken. Maar hoe ver reikt hun expansiedrang? “Wolven reguleren zichzelf. Ze zijn zo territoriaal, dat hun grootste natuurlijke sterfte veroorzaakt wordt door soortgenoten. Dus zouden het er nooit te veel kunnen worden.”

Lelieveld deed onderzoek naar de ecologische draagkracht van de wolf. Daaruit bleek dat in Nederland ruimte is voor 40 roedels. Dat komt neer op een kleine 300 wolven. Dringen ze weldra stedelijk gebied binnen? Ecoloog Mark Zekhuis van Landschap Overijssel: “Op geen enkele plek in de wereld waar wolven voorkomen, vertoeven wolven langdurig in steden. Dat is wel het geval bij de vos, maar de wolf verkiest rust.”

De wolf is een relatief schuw dier voor mensen. Vooral schapen lijden onder zijn komst. Volgens de website Bij12.nl beten wolven vorig jaar zeker 166 schapen dood, vooral in Overijssel en Drenthe. Dat moet het werk zijn van een jonge zwervende wolf, zegt Zekhuis. “Pas als wolven hun territorium hebben afgebakend richten ze zich op natuurlijke prooien zoals de ree en veroorzaken ze minder schade.”

Met de schade zal het wel meevallen, denkt Zekhuis. “In Italië, Spanje, Oost-Europa, Turkije en Griekenland leven al eeuwenlang wolven in harmonie met schapenhouders. Het kan dus gewoon, ook in landen die economisch minder welvarend zijn. De wolvenschade in Duitsland de afgelopen 17 jaar is even hoog als de jaarlijkse schade van mezen in de Nederlandse fruitteelt. Dat is economisch bijna een futiliteit.”

3. Waarom maakt de wolf zulke emoties los?

Of het nu ontzag of angst is, de wolf doet iets met de mens. We hebben een bijzondere relatie opgebouwd met het dier, zegt milieufilosoof Martin Drenthen van de Radboud Universiteit: “De mens bewoont de planeet van pool tot pool, en de wolf is een van de weinige dieren die dat ook kan. In vele opzichten identificeren we ons ermee. Het is een hoogintelligent en enorm flexibel dier. Dat verklaart ook de angst.”

De wolf is een van de grootste en sterkste dieren in Europa, zegt Lelieveld. “Wereldwijd zien we dat die eigenschappen in de natuur verering opleveren.” Hij ziet het bij wolfwaarnemers. “Komen die een wolf tegen, en loopt hij gewoon weg, dan is er niets gebeurd, maar zijn ze toch euforisch. Dat is net een spannend achtbaanritje.”

Beeld Brechtje Rood

4. Is de komst van de wolf wenselijk?

Dat hangt van je perspectief af, zegt Drenthen. “Natuurliefhebbers zien in de wolf een icoon van de wilde natuur. Maar op het platteland spelen andere belangen. Daar willen ze een goed beheerde en georganiseerde natuur, waar alles in harmonie kan samenwerken. Daar past de wolf niet in.” Lelieveld denkt dat de wolf juist een belangrijke rol in de natuur en biodiversiteit kan vervullen. “Hij biedt een natuurlijke oplossing voor het grote aantal herten, reeën en zwijnen. Een teveel dat nu door jagers wordt geschoten”.

5. Welke voorzorgsmaatregelen zijn geboden?

Verschillende partijen roeren zich in de discussie rond het terugkerende fenomeen. Zelfs de Jagersvereniging , die compensatie wil voor hun nieuwe ‘concurrent’. Donderdag stelden de provincies het Wolvenplan op, een draaiboek dat veehouders en hobbydierhouders moet voorbereiden op de komst van de wolf. Zij krijgen ook de komende drie jaar nog wolvenschade vergoed. Aangeraden wordt onder meer de inzet van kuddewaakhonden, het plaatsen van stroomdraad, en het ’s nachts op stal houden van vee.

In navolging van de directeur van Nationale Park De Hoge Veluwe bepleitte ook landbouworganisatie LTO een wolvenquotum en het neerschieten van de beschermde soort. Het wolvenplan sluit dat laatste op termijn niet uit. Maar ecoloog Zekhuis vindt dat onzinnig. “Schieten lost niets op, toont Amerikaans onderzoek. Stel, je doodt een vader, dan raakt een hele roedel het spoor bijster. Die gaan dan rondzwerven, en moeten makkelijke prooien als schapen het ontgelden.” Jaarlijks verwonden honden en vossen tussen 4.000 en 13.000 schapen. “Nou”, zegt Zekhuis, “gaan we die dan ook afschieten?”

Lees ook:

De wolf is bezig aan een opmars in Europa, maar als hij Zwitserland aandoet heeft hij pech

Op veel plekken in Europa wordt de terugkeer van de wolf toegejuicht. Maar in sommige landen is hij niet welkom.

Zijn kuddehonden de oplossing voor de oprukkende wolven?

Schapenhouders vrezen voor hun dieren nu de wolf zich in Nederland vestigt. Kuddehonden bieden mogelijk uitkomst. In Salland wordt geëxperimenteerd met deze agressieve dieren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden