Duurzaamheid Duurzame 100

De wijk wordt 50 tinten groen: van binnen en van buiten

Adriaan Mosterman en Kirsten Notten op een van de groene daken in de Zwolse wijk Assendorp. Beeld Patrick Post

Nummer 72. Een hovenier en een filosoof hebben in Zwolle dezelfde ambitie: de wijk letterlijk en figuurlijk vergroenen.

 De Zwolse anjer staat op de Nederlandse rode lijst van beschermde planten. Hij geldt als ‘vrij zeldzaam’ en ‘matig afgenomen’. De plant, die bloeit van juni tot de herfst, groeit in het stroomgebied van de Overijsselse Vecht en de Dinkel. En óók op het dak van het fietsenschuurtje van Marion Dijkstra in de Zwolse wijk Assendorp. Dat was een idee van hovenier Adriaan Mosterman samen met de Assendorpse tuinarchitect Harry Pierik. Hij legde op het schuurtje een groen dak aan, als een van vele kleine stapjes om de wijk groener te maken.

Toen Zwolle eind negentiende eeuw eerst een treinstation en daarna een spoorwegwerkplaats kreeg, zorgde dat voor een flinke uitbreiding van de arbeiderswijk Assendorp, tussen het spoor en het stadscentrum. Ruim een eeuw later is het karakter van de wijk nog grotendeels intact. Aan het Assendorperplein staat nog steeds het schoolgebouw uit 1910. Kinderen spelen in de muziektent op het plein. De straten in de buurt zijn smal, de huizen bescheiden en dicht tegen elkaar gebouwd met de voordeur vrijwel op de stoep. Voortuintjes zijn er hoegenaamd niet, bomen weinig.

Verzamelen van kruipruimteverhalen

“De buurt is versteend”, zegt Kirsten Notten. “In de zomer wordt het daardoor erg warm.” Samen met hovenier Mosterman zit Notten in het buurthuis op het plein. Ze zijn twee van de drijvende krachten achter ‘50 Tinten groen Assendorp’, een project om met buurtbewoners de wijk te verduurzamen. Waar hovenier Mosterman zich met het letterlijke groen bezighoudt (in de vorm van geveltuintjes en groene daken), richt Notten – die opgeleid is als filosoof - zich op het figuurlijke groen: ze probeert buren enthousiast te maken voor vloerisolatie en zonnepanelen. “Woorden als ‘energietransitie en isolatie’ klinken veel mensen saai in de oren”, zegt ze. “Dat begrijp ik wel. Daarom probeer ik het tastbaar en gezellig te maken. Om mensen enthousiast te krijgen voor het isoleren van hun vloer ben ik kruipruimteverhalen gaan verzamelen. Dan vroeg ik ze wat ze zoal hadden beleefd in de kruipruimte onder de vloer. Ik heb verhalen gehoord over vermiste katten en verdwaalde postduiven. Zoiets opent een gesprek, het breekt het ijs. Energietransitie gaat over het dagelijks leven, over je koude voeten die je bij je partner op schoot legt.”

‘50 Tinten groen Assendorp’ wil het voor buurtbewoners zo eenvoudig mogelijk maken om hun huis en straat te verduurzamen, zegt Notten. “Met een groep buren die techniek interessant vinden doen we het uitzoekwerk wel, dan hoeven mensen alleen maar te tekenen bij het kruisje op de offerte van de zonnepanelen.”

Om te laten zien wat het project tot nu toe heeft bereikt, gaan Mosterman en Notten de wijk in. Vanuit het buurthuis links, rechts naar het huis van Maarten Epema. Zijn achtertuin grenst aan de blinde muur en het platte dak van de speelgoedwinkel in de Assendorper-straat. Op zo’n groot dakoppervlak, legt hij uit, komt bij regen heel veel hemelwater terecht. “Dat verdwijnt via de regenpijp rechtstreeks in het riool. Dat is jammer. Op droge momenten kunnen we dat water goed gebruiken om de tuin mee te sproeien. Daar hoef je geen drinkwater voor te gebruiken.”

Aan het denken gezet door ‘50 Tinten groen’ vroeg Epema de speelgoedwinkel of hij het afvoerwater van het dak mocht opvangen. Hij legde een ingenieus systeem aan met vijftien pijpen van tweeënhalve meter hoog, die tezamen 850 liter water kunnen bergen. Ze passen precies tussen zijn schuurtje en de achtergevel van de winkel. Onderaan de installatie zit een aftapkraantje waaraan hij een tuinslang kan koppelen. “Zo sproei ik nu mijn tuin. De sering vindt het heerlijk.”

Elk hoekje en gaatje

Epema ging nog verder. “In deze wijk hebben veel huizen geen achterom. Daarom hebben we ook geen kliko voor het groenafval. Dat wordt nu met het restafval afgevoerd, terwijl dat niet nodig is.” Epema plaatste in zijn tuin een wormenhotel: een bak waarin wormen het gft-afval verwerken tot compost. Als hij het deksel van de bak opent, gruwelt buurtbewoner Notten bij de aanblik van de krioelende beestjes. “De tijgerwormen eten als tijgers”, grijnst Epema. Dan, serieus: “Ik heb dankzij het wormenhotel minder afval. En ik hoef niet naar het tuincentrum om compost te kopen.”

Hovenier Mosterman wil graag naar het volgende tastbare resultaat van ‘50 Tinten groen’: het groene dak op het schuurtje van Marion Dijkstra. Het is géén sedumdak, benadrukt hij. “Dat heeft namelijk niet zoveel ecologische waarde. Wij hebben een groen dak met bloemen gemaakt, want dat trekt meer insecten aan.” Het zaadmengsel is met zorg samengesteld en bestaat uit soorten die van nature in de omgeving voorkomen, zoals de Zwolse anjer.

Het roer om

Twintig jaar lang, vertelt Mosterman, zat hij beroepsmatig binnen, op kantoor. Liever werkte hij buiten, met zijn handen, maar dan weer niet in de bouw, zoals zijn vader en opa. Drie jaar geleden gooide hij het roer om, werd hovenier en besloot zich te gaan inzetten voor ‘50 Tinten groen Assendorp’.

Notten kwam er iets later bij. Het eerste wat ze deed, was een nieuwe naam bedenken voor het initiatief. “Het heette eerst ‘Klimaatactief Assendorp’. Vond ik reuzesaai.” Met een groepje buurtbewoners kwam ze op ‘50 Tinten groen’. “Iedereen moest daar om lachen en iedereen kon zich er iets bij voorstellen.”

Voor Mosterman drukt de naam ook uit dat iedereen kan bijdragen aan het verduurzamen van de wijk, alle verschillende talenten zijn bruikbaar. En: alle kleine beetjes helpen; al zijn het maar twee stoeptegels die plaatsmaken voor een boompje.

Notten: “Onze droom is om elk hoekje en gaatje in de buurt nuttig te gebruiken.” Mosterman: “Maar veel praten en vergaderen doen we niet graag. We komen liever in actie.”

Meer lezen over de Duurzame 100? Kijk op trouw.nl/duurzame100. Bekijk de lijst, luister naar de podcast en lees meer verhalen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden