Jelle's huisdierDe huismuis

De wieg waarin een muisje ter wereld komt, bepaalt of hij wordt verdelgd of verzorgd

Er zijn weinig dieren die zowel in naam als in habitat zo innig met het huis zijn verbonden als de huismuis. Een van de wetenschappelijke namen van het diertje is dan ook Mus domesticus, waar het Latijnse woord domus (huis) in is terug te vinden. De naam Mus musculus wordt vaker gebruikt en er is discussie over welke naam voor de Nederlandse huismuis van toepassing is.

In 1999 verscheen ‘The Atlas of European Mammals’ waarin onderscheid wordt gemaakt tussen Mus musculus die ten oosten van een denkbeeldige lijn tussen Denemarken en Griekenland leeft, en Mus domesticus die ten westen daarvan voorkomt en dus ook in Nederland. De in 2016 gepubliceerde ‘Atlas van de Nederlandse zoogdieren’ rept echter over Mus musculus.

Mij zal het een biet zijn hoe de diertjes heten, want er is iets veel gekkers aan de hand dan hun naamgeving en dat is hun wettelijke status.

Het blijkt dat de huismuis meerdere juridische gedaanten kent. Ten eerste is daar de muis die als ongedierte wordt gezien. Samen met ratten en kakkerlakken worden muizen beschouwd als te bestrijden plaagdieren. Muizen kunnen ziektes overbrengen en voedselvoorraden aantasten. Ze vallen derhalve onder het regime van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) op wier website we lezen: ‘De NVWA controleert horeca en levensmiddelenbedrijven op ongedierte zoals muizen en ratten in verband met de voedselveiligheid. We bestrijden ongedierte als dat nodig is.’ De huismuis moet dus worden verdelgd, waarbij de enige restrictie is dat de diertjes tijdens hun executie geen onnodig leed mogen ervaren.

Afgezien van het sinistere feit van die ene dierproef, leven de muizen als God in Frankrijk

Er zijn ook muizen die onder een heel andere jurisdictie vallen: de wet op de dierproeven (formeel de Wet van 12 januari 1977, houdende regelen met betrekking tot het verrichten van proeven op dieren). Huismuizen en mensen zijn voor 95 procent genetisch identiek. Het zijn dan ook veel gebruikte proefdieren voor onderzoek naar medicijnen en vaccins. Er zijn strenge regels betreffende hun huisvesting en verzorging. Afgezien van het sinistere feit dat op een individuele muis eenmaal een wetenschappelijke proef mag worden uitgevoerd (herhalingen zijn verboden), leven ze derhalve als God in Frankrijk.

De ene Mus musculus moet op grond van wettelijke regels als ongedierte worden verdelgd (maar bij voorkeur op humane wijze), de andere moet op grond van andere regels zo optimaal mogelijk worden gehuisvest en verzorgd (maar krijgt één keer een dierproef te verduren). Het hangt er dus helemaal vanaf in welke wieg het muisje ter wereld kwam. Ook wat dat betreft zijn het net mensen.

Ooit had ik een muis in huis. Hij (of zij) leefde achter de kasten naast de schuifdeuren en vertoonde zich op rustige avonden af en toe in de kamer. Eenmaal heeft hij zich gewaagd aan het beklimmen van de kerstboom om zich daar tegoed te doen aan een chocolade kerstballetje. De krasjes van de snijtanden in de zachte melkchocolade verraadden de dader feilloos. De aandoenlijkheid van die culinaire euveldaad maakte dat ik het muisje als huisdier beschouwde, niet als ongedierte.

Jelle Reumer is paleontoloog. Voor Trouw bespreekt hij iedere week een dier dat het nieuws haalt, tijdens de coronacrisis schrijft hij over huisdieren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden