ColumnEsther Bijlo

De wereldelite schrikt wakker van een zieke planeet

De gebruikelijke foto’s van de privé-jets gingen rond. Wel minder sneeuw deze keer. En een stelletje loodgieters bleek Russische spionnen.

Het gaat over Davos, de jaarlijkse bijeenkomst in het Zwitserse bergdorp, waar ‘de wereldelite’ de toestand in de wereld doorneemt. Het is heel makkelijk cynisch te doen over dat Wereldeconomisch Forum en over te gaan tot de orde van de dag. Maar laten we voor de grap eens kijken wat daar dit jaar op de agenda staat.

Het forum brengt ieder jaar voor de sneeuwconferentie een rapport uit over de risico’s die de wereldeconomie bedreigen. Het is de eerste keer dat de gevaren in de topvijf allemaal uit dezelfde hoek komen: de toestand van de planeet. Op één extreem weer, op twee falend klimaatbeleid, gevolgd door natuurrampen en verlies van biodiversiteit en op vijf door de mens veroorzaakte milieuschade. Wisten afgelopen jaren nog internetveiligheid en datafraude tot de top vijf door te dringen, nu zijn het allemaal groene zorgen.

Planetaire noodtoestand

‘Klimaatverandering slaat harder en sneller toe dan velen verwachtten’, stelt het rapport. De temperatuurstijging bevindt zich op het verontrustende spoor van plus drie graden aan het eind van deze eeuw.

Er is sprake van ‘een planetaire noodtoestand, die zal leiden tot verlies van leven, tot sociale en geopolitieke spanningen en negatieve economische gevolgen’. Daar komt het verlies van soortenrijkdom dan nog bovenop. ‘Het huidige tempo van uitsterving is tientallen tot honderden keren hoger dan het gemiddelde over de afgelopen 10 miljoen jaar – en het tempo versnelt.’ Voedselsystemen dreigen in te storten, de gezondheid van de mens staat op het spel.

Poeh, na lezing hiervan is het misschien niet zo gek even een hellinkje te skieën om niet helemaal gedeprimeerd te raken. Om daarna met frisse zin in al die vergaderzaaltjes over oplossingen te praten, hopelijk. Of ‘Davos’ het aanpakken van de wereldproblemen echt versnelt, is lastig vast te stellen. De staat van de planeet op deze manier agenderen, schudt sommige bedrijven en overheden wellicht alsnog wakker.

Het World Economic Forum in Davos. Beeld AFP

Nieuwe beloftes van het bedrijfsleven

De gang naar Zwitserland is in ieder geval aanleiding voor bedrijven om vlak ervoor te melden wat zij anders gaan doen om de wereld in veilig vaarwater te houden. Zo meldde Microsoft dat het in 2030 CO2-negatief wil zijn. Ofwel meer broeikasgas uit de lucht halen dan erin blazen met zijn activiteiten. En de grootste vermogensbeheerder ter wereld, BlackRock, schreef in zijn jaarlijkse brieven aan bedrijven en klanten dat duurzaamheid voortaan het beleggingsbeleid bepaalt. Klimaatverandering dwingt de financiële sector anders naar risico’s te kijken, schreef topman Larry Fink van BlackRock. Het fonds voegt de daad bij het woord en gaat zich terugtrekken uit de kolensector.

Er valt over te twisten hoe groen de reeks beloftes is die het bedrijfsleven voorafgaand aan Davos uitstrooit. De stap van Microsoft werd alom bejubeld, BlackRock kreeg een wat sceptischer bejegening. De vermogensbeheerder heeft nog grote belangen in olie- en gasbedrijven als ExxonMobil, Shell en BP. Die staan vooralsnog niet ter discussie. Fink vond het bovendien niet nodig de afgelopen jaren klimaatresoluties op aandeelhoudersvergaderingen van die bedrijven te steunen. Fossiele bedrijven aanzetten tot klimaatbeleid zonder het geld erin terug te trekken, was dus al een brug te ver.

Maar toch, vorig jaar draaide de boodschap van Fink nog helemaal om het bereiken van rendementen, geld verdienen dus. De topman kan nu niet om de gevolgen van klimaatverandering heen en verwacht een ‘fundamentele hervorming van de financiële sector’. Toch al enigszins wakker geschud.

Redacteur Duurzaamheid & Natuur Esther Bijlo schrijft elke twee weken een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden