De verkeerstoren van Lelystad Airport.

De weg naar Lelystad Airport ligt vol hobbels

De verkeerstoren van Lelystad Airport. Beeld ANP

Minister Cora van Nieuwenhuizen (infrastructuur en waterstaat) heeft niet genoeg aan één list om volgend jaar al Lelystad Airport open te laten gaan. De drie belangrijkste obstakels op een rij.

Wie het weet mag het zeggen: hoe kan Lelystad Airport nog open op 1 april 2020? Alsof Brussel en de eigen coalitie het minister Cora van Nieuwenhuizen nog niet moeilijk genoeg hadden gemaakt, kwam daar onlangs de Raad van State bij, die het stikstofbeleid van het kabinet door de shredder haalde. Vanavond debatteert de Tweede Kamer over de gesneuvelde Programmatische Aanpak Stikstof (Pas). De Kamer zal willen weten of dit leidt tot nieuw uitstel, of zelfs afstel van de opening van het vliegveld. Vaststaat dat de uitspraak het derde grote obstakel is voor Lelystad.

1. Stikstofregels

Sinds de uitspraak van de Raad van State blijkt Lelystad Airport, zoals veel infrastructuurprojecten, op drijfzand gebouwd. Eind mei kraakte de hoogste bestuursrechter de Pas, die inhield dat wegen en gebouwen mogen worden gebouwd, mits er daarna stikstofcompenserende maatregelen getroffen werden. In de praktijk kwam daar vaak weinig van terecht.

Vliegtuigen stoten grote hoeveelheden stikstof uit. Het gas is schadelijk voor de kwetsbare natuurgebieden rond Lelystad, zoals De Veluwe en de Oostvaardersplassen.

Met het sneuvelen van de Pas is er een nieuwe hobbel bijgekomen voor Lelystad, erkende Van Nieuwenhuizen in de Tweede Kamer. “Misschien kunnen we nog een list verzinnen.”

Zo’n list kan de zogeheten ‘ADC-toets’ zijn, waarvoor onder meer moet worden aangetoond dat een project van ‘groot openbaar belang is’ en alternatieven ontbreken. Anders moet het kabinet een vergunning aanvragen voor extra stikstofuitstoot. GroenLinks zal vanavond het kabinet oproepen te stoppen met de voorbereidingen van de opening van het vliegveld, zolang er geen zicht is op een vergunning. Kamerlid Suzanne Kröger: “De minister suggereert dat ze verder gaat met de besluitvorming. Maar het is maar de vraag of er überhaupt een vergunning komt.”

2. De Europese Commissie

Het klonk zo mooi, toen het kabinet Rutte-III aantrad. Lelystad Airport zou uitbreiden om goedkope vakantievluchten over te nemen van het volle Schiphol. Zo kon Schiphol zich richten op lucratieve intercontinentale vluchten en vracht.

Al twee keer haalde de Europese Commissie een streep door de zogeheten verkeersverdelingsregel van het kabinet. Van de Commissie mag Nederland maatschappijen niet tot een overstap dwingen.

Daarom stuurde Van Nieuwenhuizen een nieuwe variant naar Brussel, waarin Lelystad opnieuw een aantal vluchten direct van Schiphol overneemt. Zij deed daarbij het verzoek aan de Commissie om in mei te antwoorden. Dat is niet gelukt, inmiddels is het de vraag of de verkeersverdelingsregel nog voor het zomerreces goedgekeurd is. Als de regeling pas na de zomer in de Tweede Kamer behandeld wordt, wordt opening in april 2020 bijzonder lastig. Zeker als het Brusselse oordeel opnieuw negatief is. SP’er Cem Lacin, wiens partij tegen opening van Lelystad is, zou het niet erg vinden. “Wat mij betreft komt het antwoord na de zomer.”

3. De verhoudingen in de coalitie

Sinds de Pas-uitspraak is opmerkelijk genoeg de toon van de VVD over Lelystad Airport getemperd. Voorheen wees de partij onvermoeibaar op het belang van meer vluchten voor de Nederlandse economie. Opening van Lelystad volgend jaar was daarvoor volgens de liberalen cruciaal.

Nu klinkt VVD-Kamerlid Remco Dijkstra bedachtzamer. Hij wil het debat van vanavond afwachten, voor hij zich uitlaat over het vliegveld. “We wachten op uitsluitsel van Brussel. Daar is de Pas-uitspraak bovenop gekomen. Het streven blijft om Lelystad te openen, maar we moeten eerst alles op een rij zetten.”

De Pas zou zomaar het argument kunnen worden waarmee het obstakel van dreigende onenigheid in de coalitie wordt afgewend. Het kabinet kan dan zeggen dat het alles heeft geprobeerd, maar dat het niet lukt om Lelystad in 2020 te openen.

Binnen de coalitiepartijen D66 en ChristenUnie zeggen ze het niet hardop, maar daar zouden ze nieuw uitstel niet vervelend vinden. De twee kleinste coalitiefracties zitten in hun maag met Lelystad. De opening van het vliegveld staat weliswaar in het regeerakkoord, maar het is moeilijk te rijmen met hun groene ambities. Bovendien vrezen veel ChristenUnie-kiezers op de Veluwe geluidsoverlast door laagvliegende vliegtuigen.

Toenmalig CDA-leider Sybrand Buma schaarde zich eind vorig jaar bij D66 en ChristenUnie, die vinden dat Lelystad géén vluchten mag aantrekken die niet al op Schiphol landen. Recht tegen de eis van Europa in. Jan Paternotte (D66): “We willen geen tweede Eindhoven, wat in korte tijd een vakantieluchthaven geworden is.”

Vorige week sprak CDA-Kamerlid Harry van der Molen als eerste coalitie-Kamerlid vrijuit over uitstel tot 2023, wanneer het luchtruim opnieuw wordt ingedeeld. Alleen gaat hij niet over luchtvaart. Desgevraagd zegt luchtvaartwoordvoerder Mustafa Amhaouch dat van uitstel geen sprake kan zijn. “Dat zorgt voor problemen op Schiphol. Dan komt er geen enkele vlucht bij tot 2023, terwijl Schiphol nu al tegen zijn grenzen aanloopt.” Het geluid dat eerder bij de VVD te horen was.

Lees ook:

Bonje in de coalitie om Lelystad Airport

De opening van Lelystad Airport in 2020 wordt steeds onwaarschijnlijker.

Het lijkt zo goed als onvermijdelijk: de opening van vliegveld Lelystad loopt opnieuw vertraging op

De gloednieuwe terminal van luchthaven Lelystad is spookachtig leeg: 7900 vierkante meter wachtruimte zonder wachtenden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden