De wasbeer is niet welkom in Limburg, dus wordt het dier afgeschoten, maar het kan ook anders

De wasbeer komt oorspronkelijk uit Noord-Amerika, maar de exoot zorgt nu voor flink wat overlast in Limburg Beeld Buiten-beeld

Limburg wil wasberen afschieten. Maar meteen het geweer pakken is te makkelijk, zegt milieufilosoof Floris van den Berg. 

Er is de halsbandparkiet, de roodwangschildpad, de tijgermug en de Amerikaanse vogelkers. En dan is er ook nog de wasbeer. De fraaie namen doen het al vermoeden: dit zijn exoten, soorten die aanvankelijk niet in Nederland voorkwamen maar nu wel. 

In Limburg is de wasbeer niet langer welkom. Op advies van de faunabeheereenheid Limburg gaat de provincie vijftig tot honderd wilde wasberen afschieten. Dat moet voorkomen dat het dier zich definitief vestigt in Nederland. 

Sinds enkele jaren steken de van oorsprong Noord-Amerikaanse dieren via Duitsland de grens over naar Nederland. In de jaren dertig van de vorige eeuw zijn de wasberen voor de jacht naar Europa gehaald. De meeste wasberen zijn te vinden rond Maastricht en Sittard. Ze eten eieren en jonge vogels, maar ook volwassen vogels als de grutto en de kievit. Ook kunnen ze ziekten verspreiden en schade aanrichten aan tuinen en landbouw. Eind vorig jaar werd een vrouw uit Maastricht gebeten toen een wasbeer haar konijn had gevangen, en zij die wilde redden.

Intussen koloniseert de halsbandparkiet grote delen van de Randstad en niemand legt de vogel een strobreed in de weg. Hoe zit dat? Volgens dierethicus Bart Gremmen van de universiteit Wageningen is het antwoord niet zo simpel. “Er spelen verschillende vragen mee. Kan het individuele dier leven volgens zijn natuurlijke behoeftes? En kan het ecosysteem het dier verdragen?”

Overlast

Het is logisch dat als een nieuw dier nadelen met zich meebrengt, we die bestrijden, zegt Gremmen. “Bij dieren die schade of overlast kunnen veroorzaken, grijpen we in. Maar ze allemaal afschieten, vind ik geen oplossing. Dat is alleen geoorloofd als laatste redmiddel.”

Er zijn andere, diervriendelijke oplossingen voor de wasbeer, zegt Gremmen. Hij denkt aan verdoven of de dieren ergens anders introduceren. In een dierentuin bijvoorbeeld. Of ze steriliseren zodat ze geen nakomelingen kunnen krijgen.

De kwestie lijkt op die van de wolf, waarover een heftige maatschappelijke discussie ontvlamde. Landbouwvereniging LTO en de directeur van nationaal park De Hoge Veluwe vonden dat het afschieten van de wolf tot de mogelijkheden moest behoren. 

Stichting AAP, die opvang biedt aan uitheemse zoogdieren uit Europa, hekelt het besluit om de wasberen af te schieten en biedt aan opvang voor gevangen wasberen te regelen. De provincie vindt dit alternatief te duur.

Dat is de rode draad: we kiezen te vaak voor de makkelijkste oplossing, die de mens het best uitkomt, zegt Floris van den Berg, dierethicus en milieufilosoof aan de Universiteit Utrecht. “We houden er een despotische houding tegenover de natuur op na. Wij zijn de heer en meester, en bepalen wat er gebeurt. Bijna altijd gaat het kortetermijnbelang van de mens voor. We vinden het belangrijk dat onze vuilniszakken niet worden leeg gevreten, dat onze schapen geen gevaar lopen, dat de vos onze kippen in de achtertuin niet opeet.”

Knuffelfactor

Tegen het afschieten klinkt intussen verzet. Gistermiddag hadden ruim 26.000 mensen de petitie getekend om het afschieten te voorkomen. Op zich vindt Van den Berg dat mooi, maar het heeft iets willekeurigs, zegt hij. “Welke dieren we zielig vinden, heeft met de knuffelfactor te maken. Een wasbeer ziet er schattig uit, een parkiet vinden we leuk. Over muskusratten die op grote schaal worden afgemaakt hoor je mensen niet. Als je consequent bent, moet je ook opstaan voor die ratten.”

Over de halsbandparkieten bestaan ook zorgen. Volgens het platform Stop Invasieve Exoten vormen ze een bedreiging voor inheemse soorten als de boomklever en de vleermuis. Hun schelle gekrijs zou geluidsoverlast opleveren en fruittelers lopen schade op. “Maar naar deze vogels wordt met verwondering gekeken”, zegt Van den Berg. “Waarom kunnen we de wasbeer ook niet als een verrijking zien?”

We zouden ons ook kunnen aanpassen aan de wasbeer, zegt Van den Berg. “Die kramp om meteen te gaan schieten is kenmerkend voor de mens. Dat is te makkelijk. Dieren hoeven maar iets te doen en we halen het geweer boven. Nederland is kennelijk aantrekkelijk voor de wasbeer. Hij heeft het naar zijn zin hier. Wie zijn wij als mens om hen dat te ontzeggen?”

Lees ook: 

Wilfred Reinhold is een eenzame strijder tegen tijgermuggen én een lakse overheid

Sinds 2006 strijdt Wilfred Reinhold tegen de invasieve exoot. Voorlopig is zijn strijd nog niet ten einde. ‘Ik ga door tot ik niet meer kan.’

‘Het domste dat je kunt doen, is de wolf gaan zien als een knuffeldier’

Nu de wolf zich definitief lijkt te vestigen in ons land, neemt de onrust onder schapenhouders toe. Toch lijkt samenleven met wolven goed mogelijk, zoals Nederlanders in Canada laten zien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden