Klimaatdoelen

De voetprint kan sneller omlaag, zeggen bedrijven als Unilever en Ikea

Beeld Ilse van Kraaij

Een ambitieuzer Europees klimaatdoel? Doen, zegt een deel van het grote bedrijfsleven dat zelf ook sneller af wil van fossiele brandstoffen.

Bedrijven buitelen de laatste weken over elkaar heen met nieuwe klimaatplannen. Gerichte strategieën om niet meer afhankelijk te zijn van fossiele brandstoffen, investeringen in schonere technologieën en meer circulair produceren. Doelen worden scherper, de horizon is niet te ver weg, tussen nu en tien jaar. Een open brief van 150 topbestuurders van bedrijven belandde afgelopen week op de mat van de Europese Commissie. De boodschap: ding niet af op de Europese Green Deal, maak coronaherstelplannen groen en scherp de Europese klimaatdoelstelling aan naar 55 procent minder broeikasgassen in 2030. Dat laatste is nu gebeurd. Afgelopen woensdag bevestigde Commissievoorzitter Von der Leyen het nieuwe doel dat als voorstel naar het Europees Parlement zal gaan.

Het zijn niet alleen de bedrijven die al op het groene pad waren, zoals Ikea, maar ook bijvoorbeeld tech en online giganten als Microsoft, Google, Facebook en Amazon die hun klimaatbeleid verstevigen. “Er is inderdaad een versnelling gaande”, ziet Folkert van der Molen van adviesbureau Sustainalize.

Daar zijn verschillende redenen voor, denkt Van der Molen. Allereerst de urgentie van klimaatverandering: het dringt steeds meer door dat actie nu noodzakelijk is om de doelstellingen van het Klimaatakkoord van Parijs nog te halen. Dat is niet voor iedereen genoeg, maar die vertaalt zich de laatste tijd in meer pressie van investeerders. “Er is grotere druk van beleggers op bedrijven om transparant te zijn. De Europese Unie heeft dit jaar criteria vastgesteld voor groen beleggen om greenwashing tegen te gaan. En ook zijn de eisen voor duurzaam ondernemen, de ESG-criteria, aangescherpt.”

Willen bedrijven dus soepel toegang houden tot kapitaal van grote beleggers, investeerders en banken, dan zullen ze hun voetafdruk moeten verkleinen. Voeg daarbij de miljardenplannen die de economie er na corona weer bovenop moeten helpen en in veel landen gepaard gaan met eisen aan duurzaamheid. “Een heleboel factoren komen nu samen.”

Eigen toko eerst, die houding werkt niet meer

Bedrijven komen er ook niet meer mee weg om alleen naar hun eigen toko te kijken. “De trend is om de CO2-uitstoot in de gehele levenscyclus van alle producten die het bedrijf koopt, vervaardigt en verkoopt mee te nemen”, constateert Van der Molen. “Bedrijven eisen daarbij dan ook transparantie en klimaatambities van hun leveranciers. Dan gaat het hard. Een vijfde van de wereldwijde uitstoot komt uit de toeleverende keten van multinationals.”

Niet alleen vanuit de financiële sector is de blik op klimaatbeleid kritischer, ook het bedrijfsleven zelf ziet de noodzaak om de klimaatbeloftes afrekenbaar te maken. Dat heeft geleid tot de zogeheten ‘science-based targets’, ofwel reductiedoelen die wetenschappelijk aantoonbaar in lijn zijn met wat in Parijs is afgesproken: de opwarming van de atmosfeer moet liefst beperkt blijven tot 1,5 graden en in ieder geval onder de 2 graden blijven. Bedrijven die daaraan voldoen, krijgen een soort goedkeurend klimaatstempel. Het is een snel uitdijende groep van 2500 bedrijven. Vanuit Nederland zijn 25 bedrijven betrokken, waaronder Eneco en KPN. Ook de Bijenkorf, “als enige warenhuisketen in de wereld”, doet mee.

Alleen een brief schrijven is niet genoeg

Een deel van het bedrijfsleven is op de goede weg, ziet ook Rob van Tilburg, directeur programma’s bij Natuur en Milieu. “Zo’n brief en nieuwe plannen, dat juichen we toe. Het is goed dat de private sector de Europese Commissie steunt om het doel voor 2030 aan te scherpen.”

De ambities van grote bedrijven als Unilever en Ikea ogen ook serieus, vindt Van Tilburg. “Maar ik mis de vertaling van deze oproep naar nationaal beleid van sommige bedrijven. Op nationaal niveau zijn maatregelen nodig om die doelstelling te bereiken. Een CO2-heffing bijvoorbeeld, waarvan economen hebben vastgesteld dat dat een effectief instrument is en bovendien economisch niet schadelijk. Lever dan boter bij de vis en geef openlijk steun aan zo’n CO2-heffing.”

De Nederlandse regering heeft juist deze week in de Miljoenennota de voorgenomen CO2-heffing op een laag pitje gezet, om bedrijven in coronatijden te ontzien. “Een verkeerd signaal. Dat werkt juist remmend om die nieuwe klimaatdoelstelling te halen. Het zou helpen als het grote bedrijfsleven meer steun uitsprak voor maatregelen die landen allemaal moeten nemen om de klimaatdoelen te halen. Het is niet genoeg om met een brief een Europese doelstelling aan te moedigen.”

Ikea

De ecologische voetafdruk van Ikea moet in 2030 naar nul. Om dat te bereiken investeert De Ingka Group, moederbedrijf van het woonwarenhuis, de komende twaalf maanden 600 miljoen euro extra, maakte het eerder deze maand bekend. In totaal investeert het bedrijf 3,8 miljard euro in duurzaamheid. De investeringen gaan onder meer naar innovatieve bedrijven waar Ikea banden mee heeft en het terugbrengen van het gebruik van fossiele brandstoffen naar nul. In 2030 wil Ikea meer CO2 uit de lucht halen, dan het erin blaast met de hele productieketen. Het bedrijf slaagde er het afgelopen jaar in de ecologische voetafdruk met 4,3 procent te verkleinen, terwijl de groei in euro’s 6,5 procent was.

Philips

Tegen 2025 komt driekwart van het totale energieverbruik van Philips uit hernieuwbare bronnen, zo beloofde het bedrijf deze week in nieuwe plannen. De inkomsten uit de circulaire economie moeten omhoog van 15 procent naar een kwart van de omzet. En alle producten worden voortaan volgens de normen van ecodesign ontworpen zodat met name het energieverbruik door de klant, na de verkoop dus, omlaag gaat. Philips brengt de eigen activiteiten en ook die van de toeleveranciers in overeenstemming met de klimaatdoelen van Parijs. De uitstoot die nog wel zal plaatsvinden, compenseert de onderneming met milieuprojecten. Het inruilprogramma, voor bijvoorbeeld medische apparatuur, wordt uitgebreid.

Lego

De maker van de bouwblokjes investeert de komende jaren ruim 330 miljoen euro om in de toekomst de plastic steentjes zonder fossiele brandstoffen te kunnen maken, liet het bedrijf deze week weten. Over twee jaar wil Lego klimaatneutraal produceren, drie jaar later geen niet-herbruikbare plastic verpakkingen meer gebruiken en tegen 2030 de bouwblokjes van duurzame materialen kunnen maken. Het bedrijf is al jaren bezig een duurzame grondstof te zoeken voor de Legostenen, uit plantaardige en recyclebare materialen, maar intensiveert nu dat onderzoek. Het is al wel gelukt om flexibeler figuren, zoals planten, van bio-kunststof uit suikerriet te maken.

Unilever

Schoonmaakmiddelen zonder fossiele brandstoffen: multinational Unilever investeert een miljard euro om dat in 2030 voor elkaar te hebben. Het is een nieuw plan dat het bedrijf begin deze maand bekendmaakte en een bewuste zet om ‘afscheid te nemen van de fossiele brandstofeconomie’, aldus Unilever. Het geld gaat onder andere naar biotechnologisch onderzoek naar koolstofarme chemicaliën en het ontwikkelen van meer biologisch afbreekbare ingrediënten. Unilever kijkt in het duurzaamheidsbeleid verder dan alleen de eigen activiteiten. Het wil de emissies in de gehele levenscyclus van producten, van leverancier van materialen tot gebruik door de klant, in 2039 met de helft verminderd hebben.

Google

Het eerste grote bedrijf dat koolstofvrij opereert. Dat wil internetbedrijf Google bereiken ‘tegen 2030’, maakte het begin deze week bekend. Bovendien heeft de onderneming alle CO2 die het ooit uitstootte weggepoetst met de aankoop van compensatierechten. Met terugwerkende kracht een voetafdruk van nul dus. Google is daarnaast van plan om vijfhonderd steden te helpen de CO2-uitstoot te verminderen. Ook werkt het samen met gemeentes als Amsterdam en Utrecht om met burgers luchtkwaliteit te meten. De energie voor het grote datacenter in Nederland, in de Eemshaven, is volgens het bedrijf al voor 100 procent terug te voeren op hernieuwbare bronnen.

Lees ook:

Hoe Ikea de massa aan een groen product krijgt

Uitleggen dat producten duurzaam zijn, is niet genoeg om groen leven te promoten, merkt Ikea. Soms werkt het beter om de spullen op een berg bij elkaar te leggen en goedkoop te maken.

Een Europese klimaatmuur tegen vieze import

De EU wil hindernissen opwerpen tegen producten van buiten Europa die met te veel CO2-uitstoot zijn gemaakt. Die barrières zouden achterblijvende landen kunnen prikkelen meer aan klimaatbeleid te doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden