De vernieuwingen in de landbouw raken boer, consument én dier

Minister Carola Schouten (landbouw, natuur en voedselkwaliteit) voor aanvang van de presentatie van haar landbouwplan. Beeld ANP

De consument die hoge eisen stelt aan de producten van boeren, zal ook meer moeten betalen, vindt minister Schouten.

Minister Carola Schouten van landbouw presenteerde maandag een stapje op weg naar kringlooplandbouw. Een stapje, omdat haar streven is om te komen tot ‘een complete omschakeling’ in het denken over landbouw en voedsel. Schouten: “Een collega-minister zei tegen mij: tsjonge, ga je dat echt allemaal doen?”

Niet meteen. Het zal nog decennia duren voordat de landbouw een gesloten kringloop is, voorspelt Schouten. En dat zal, als het aan de minister ligt, niet alleen de boer merken. Ook de consument zal een eerlijke bijdrage moeten leveren, en dat kost geld: “Als de samenleving hoge eisen stelt aan hoe boeren moeten produceren en vervolgens voor het goedkoopste stukje vlees gaat, dan leg je de verantwoordelijkheid terug bij de boer. Wij zijn allemaal verantwoordelijk voor hoe we met voedsel omgaan.”

Zo bezien kwamen haar plannen op een saillant moment: maandag maakte het Centraal Bureau voor de Statistiek bekend dat de voedselprijzen in tien jaar tijd nog niet zo snel stegen als in 2018.

Daarvan zijn niet landbouwhervormingen de oorzaak, maar vooral de verhoging van de btw op voedsel. Wat Schouten betreft is het een voorbode van wat de consument de komende jaren te wachten staat. Zij wees er vandaag op dat Nederlanders vroeger 20 procent van hun inkomen aan voedsel uitgaven. Nu is dat 10 procent.

Om te zorgen dat de boeren een eerlijke prijs krijgen, wil Schouten dat die zich kunnen organiseren om prijsafspraken te maken met supermarkten. Nu bepalen vooral de supermarkten hoeveel zij betalen. Schouten wil dat de Autoriteit Consument en Markt (ACM) erop toeziet dat boeren geen slachtoffer worden van oneerlijke handelspraktijken.

Voor boeren geldt dat zij in de toekomst ‘niet langer zoveel mogelijk, zo goedkoop mogelijk produceren’. In plaats daarvan moeten agrariërs gaan boeren ‘met zo min mogelijk verlies aan grondstoffen en een zorgvuldig beheer van bodem, water en natuur’. De plannen kosten het ministerie honderden miljoenen, ongeveer een zesde van de totale begroting.

Om de kringloop te bereiken, moeten boeren veel minder kunstmest gebruiken. Voor een kunstmestverbod vindt de minister het nog te vroeg, maar zij wil het gebruik ervan wel ontmoedigen.

Ook het vee zal merken dat de landbouw hervormd wordt. Koeien en kippen krijgen in de toekomst algen en insecten op het menu. “Zeewier heeft de potentie dé duurzame eiwitbron van de toekomst te worden.” Op dit moment importeert Nederland nog driekwart van de plantaardige eiwitten waarvan voer wordt gemaakt. Dat gaat vooral om soja.

Inkrimping

Vandaag klonk ook al kritiek op de plannen van Schouten, van onder meer natuurorganisaties, Partij voor de Dieren en GroenLinks. Er staat niets over het grootschalig inkrimpen van de veestapel in de landbouwvisie. Volgens de critici is dat nodig om de Nederlandse landbouw echt te verduurzamen. Zij voelen zich gesterkt door de Raad van State, die onlangs bepaalde dat het Nederlandse stikstofbeleid niet deugt. De overheid moet op zoek naar oplossingen om de stikstofuitstoot terug te brengen. Vee stoot veel stikstof uit.

De veestapel inkrimpen is volgens Schouten geen doel op zich. “Het gaat erom dat wat we produceren in balans is met de leefomgeving.” De overheid bestudeert de uitspraak van de Raad van State nog. Donderdag staat er een debat gepland over het stikstofbeleid.

Wat er nog meer staat in het landbouwplan

Experimenteergebieden

In vijf gebieden mogen agrariërs afwijken van bestaande wet- en regelgeving. Zo wordt er in de Achterhoek geëxperimenteerd met het sluiten van landbouwkringlopen en wordt in Noord-Nederland meer verbinding gezocht tussen de natuur en landbouw.

Voorlichting

Jongeren, de horeca en bedrijven zullen met campagnes en presentaties advies krijgen hoe ze voedselverspilling kunnen tegengaan. Nederlanders verspillen nu 2 miljoen ton voedsel per jaar. Minister Schouten wil dat halveren.

Innovatie

Het ministerie wil boeren aanmoedigen om met vernieuwingen te komen. Er komt een programma voor precisielandbouw, waarbij gewassen heel specifiek de voeding en behandeling krijgen die ze nodig hebben. Ook moeten er meer robots aan de slag gaan bij het verzorgen en telen van gewassen.

Lees ook: 

Minister Schouten reserveert een zesde van haar budget voor kringlooplandbouw

De landbouw moet op de schop, vindt minister Carola Schouten. Ze wil voortaan zo werken dat niets verloren gaat, zodat overschotten van mest en ander afval verleden tijd zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden