Duurzaamheid

De verduurzaming van de economie vertraagt, en dat komt door het bedrijfsleven

Een medewerker van het bedrijf Grunn Dak legt een groendak aan op een schuur in het Groningse Haren.  Beeld Kees van de Veen
Een medewerker van het bedrijf Grunn Dak legt een groendak aan op een schuur in het Groningse Haren.Beeld Kees van de Veen

Het schiet niet op met een groenere en socialere economie. De voortgang is te langzaam om de doelen in 2030 te halen.

Esther Bijlo

De verduurzaming van de Nederlandse economie vertraagt. Het bedrijfsleven stapt niet snel genoeg over op schonere productie. De ontwikkeling van de circulaire economie stagneert zelfs helemaal.

Dat blijkt uit de Nieuwe Economie Index die MVO Nederland, platform voor duurzaam ondernemen, naar buiten brengt. De economie is nu voor 15,4 procent duurzaam. Dat is weliswaar iets hoger dan de 14,1 procent van vorig jaar, maar de winst is zeer beperkt. Zo zijn er door de coronapandemie minder fossiele brandstoffen voor transport gebruikt. “Dat betekent minder uitstoot van CO2 en stikstof, maar die winst is weg zodra de economie weer gaat aantrekken”, constateert Maria van der Heijden, directeur van MVO Nederland. “Dan ga je niet vooruit, maar achteruit.”

Om het groene en sociale gehalte van de Nederlandse economie te bepalen, heeft MVO Nederland zeven indicatoren bedacht. De Stichting voor Economisch Onderzoek (SEO) rekent ze ieder jaar door. Als beste komt dit jaar ‘inclusiviteit’ uit de bus. Door de toename van het aantal vrouwen op hogere posities steeg de inclusiviteit van 33,8 naar 39,8 procent. Dat komt vooral door de wet die voorschrijft dat een derde van de leden van raden van commissarissen vrouw moet zijn en bedrijven moeten rapporteren over hun ambities.

40 procent van de bedrijven krijgt een onvoldoende

Het cijfer voor de circulaire economie stagneert op 12,9 procent. “Dat H&M een circulaire collectie heeft en BMW reclame maakt met circulaire auto’s is dus niet representatief”, constateert Van der Heijden. “Er zijn kennelijk niet genoeg prikkels om de lineaire productie te vervangen door circulaire.” Volgens MVO Nederland zou de index in 2025 op minimaal 20 procent moeten staan, maar dat wordt nu moeilijk. “Die 20 procent is nodig om in 2030 aan de klimaatdoelen te voldoen en aan de doelen voor duurzame ontwikkeling van de VN”, legt Van der Heijden uit.

Cijfers van Rabo Research bevestigen het sombere beeld. Ook Rabo doet onderzoek naar de ‘nieuwe economie’, maar dan vanuit bedrijven. Nederlandse bedrijven scoren dit jaar een rapportcijfer van 5,8 tegen 5,7 vorig jaar. Slechts 9 procent van de bedrijven scoort een 8 of hoger, 40 procent krijgt een onvoldoende. “Uit beide onderzoeken blijkt dat de kloof tussen de koplopers en het peloton groter wordt”, zegt Van der Heijden. “Dat is zorgelijk. Het hele midden- en kleinbedrijf moet ook mee kunnen komen.”

Regels handhaven, helpt ook

Bedrijven zijn in de eerste plaats zelf aan zet om meer daadkracht te tonen in plaats van vooral groene woorden te spreken, vindt Van der Heijden. “Maar de overheid kan wel helpen. Met subsidies en kenniscentra bijvoorbeeld, maar ook met strengere normen. Bij ‘inclusiviteit’ zie je dat wetgeving helpt. Dat is op meer terreinen noodzakelijk: striktere milieuregels, of ze in ieder geval handhaven – wat nu geregeld niet gebeurt.”

Ook de verantwoordelijkheid aanscherpen van fabrikanten voor het afval dat hun producten na gebruik opleveren, helpt. Daar wordt vanuit Brussel aan gewerkt. Overheden zouden ook groener en socialer kunnen inkopen. “Rijkswaterstaat koopt nu koffie in waarbij de hele keten is gescreend op zaken als leefbaar loon en milieu. Als alle overheden echt duurzaam zouden inkopen, zoals is beloofd maar wat ze onvoldoende doen, zou dat een enorm effect hebben.”

Bedrijven die duurzaamheid omarmen, doen het financieel beter, ziet Van der Heijden in het onderzoek van Rabo Research. “Voor de rest geldt dat ze meer het ongemak op moeten zoeken. Het is een hele transformatie die eerst ook met pijn gepaard gaat. In bestuurskamers, raden van bestuur en raden van commissarissen, moet het veel meer over de lange termijn gaan dan over het financiële rendement op korte termijn.”

Bedrijven die volgens MVO Nederland al wel duurzaam op weg zijn

• Cosun Beet Company is een coöperatie van bietentelers die de bedrijfsnaam veranderd hebben van Suikerunie naar Beet Company, om de totale biet te benutten. Niet alleen de suiker, ook de pulp en het blad krijgen een bestemming. De coöperatie probeert hun telers mee te nemen naar een kringlooplandbouw.

• Emma Footwear, maker van beschermende bedrijfskleding, heeft het aantal materialen van schoenen teruggebracht van meer dan honderd naar vijf, zodat schoenen uit elkaar gehaald kunnen worden en materialen hergebruikt.

• Schijvens Textiel, maker van bedrijfskleding, werkt met eerlijke en transparante handelsketens, weet precies waar alle materialen vandaan komen

• Peeze Koffie produceert duurzame koffie, doet aan transparante inkoop, berekent echte prijzen en gebruikt volledig recyclebare materialen

Lees ook:

Vier belangrijke trends die in 2022 klimaatverandering moeten tegengaan

Alom alarm rond klimaat en natuur in 2021. Het ene sombere rapport is nog niet verschenen of de volgende negatieve cijfers zijn alweer daar. Vier belangrijke trends die in 2022 voorbij zullen komen om het tij voor de planeet te keren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden