Luchtvervuiling

De uitstoot van fijnstof uit houtkachels in huizen is veel groter dan gedacht

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Houtkachels vervuilen meer dan gedacht. Niet 10, maar 23 procent van alle fijnstof uit Nederlandse bronnen komt bij huizen uit de schoorsteen.

Van alle Nederlandse fijnstofuitstoot, oorzaak van luchtvervuiling en longklachten, komt een kwart uit de pijp van houtkachels en open haarden in huizen. Dat is veel meer dan tot nu toe vermeld door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid & Milieu (RIVM). Dat schreef tot dusver 10 procent van het fijnstof uit Nederlandse bronnen toe aan bewoners die de kachel oppoken. Niet 90 procent, maar driekwart van de fijnstof komt naar nu blijkt van andere bronnen, zoals verkeer, industrie en landbouw. Een nieuwe telmethode, die het RIVM sinds maandag hanteert, verklaart het toegenomen aandeel in de vervuiling door houtstook.

Geen rookreinigers

“We tellen nu ook condenseerbare fijnstof die uit de schoorsteen van huizen komt mee”, zegt RIVM-expert Margreet van Zanten. Dat zijn ook vuile deeltjes, maar die vliegen als gasvorm de pijp uit, en niet als vuile stofdeeltjes. “Na een paar meter nemen die gasdeeltjes ook vaste vorm aan”, zegt Van Zanten. Die deeltjes komen terecht in de buurt waar iemand de kachel stookt. Geen reden dus om ze niet mee te tellen in de luchtvervuiling. Toch liet het RIVM ze tot dusver buiten beschouwing in de fijnstofcijfers. Nederland volgt nu het voorbeeld van een aantal EU-lidstaten, die al wel álle fijnstofdeeltjes van houtkachels optelden, of ze nu in vaste vorm of als gas uit de pijp vliegen.

Dat de miljoen Nederlandse houtkachels en -haarden alleen in koude perioden branden, maar tóch zo hoog scoren in de ranglijst van luchtvervuiling, is volgens Van Zanten te verklaren door het ontbreken van rookreinigers. “Bij fabrieken en auto’s zie je dat vanaf de jaren negentig steeds betere filters worden toegepast.” Daardoor daalde hun aandeel in de Nederlandse fijnstofemissie. Omdat houtkachels, afgezien van de meest moderne (pellet)kachels geen filter hebben, neemt het aandeel binnen de totale fijnstofuitstoot toe.

Onterecht gecriminaliseerd

De Stichting Houtrookvrij is blij met de nieuwe RIVM-cijfers, waarmee houtstook een slechte beurt maakt. Deze actiegroep strijdt tegen rookpluimen die in woonwijken blijven rondhangen. Bij gemeenten komt houtstook als bron van luchtvervuiling de laatste jaren ook op de radar te staan. Lokaal gaan in het gemeentelijk bestuur stemmen op om het stoken van de houtkachel of open haard aan banden te leggen, omwille van milieu en gezondheid. Onderzoek naar houtstookvrije nieuwbouwwijken loopt. In bestaande wijken pogen gemeenten overlast te beperken. Ze dringen aan op stook met schoon, droog hout. Op windstille dagen geven milieudiensten negatief stookadvies af. Dit tot tevredenheid van het Longfonds, dat zeer kritisch is over houtstook door particulieren.

Een deel van de eigenaren van kachels voelt zich onterecht in het verdachtenbankje gezet. Afgelopen week nog beet stichting De Groene Stoker van zich af. Dat initiatief komt op voor het belang van kachelstokers, die bepleiten dat zorgvuldige en beperkt vervuilende stook mogelijk is met schoon hout. Een petitie van De Groene Stoker werd op internet al snel 15.000 keer ondertekend. Deze groep kachelbezitters voelt zich onterecht gecriminaliseerd.

Buitenlands fijnstof

Uitstoot van fijnstof door biomassacentrales, grote energiecentrales die hout verbranden voor elektriciteit of warmte, telt niet mee in de 23 procent die het RIVM nu aan houtstook toekent. Die emissies rekent het RIVM tot de industrie. Daarbij wijst Van Zanten erop dat een deel van de Nederlandse fijnstof, zeker die uit hoge fabriekspijpen komt, ver weg kan waaien. Omgekeerd komt grofweg de helft van het fijnstof in de Nederlandse lucht oorspronkelijk uit buitenlandse schoorstenen en uitlaatpijpen.

Lees ook:

De knusse houtkachel is eigenlijk een no-go

Houtkachels thuis dragen ook bij aan luchtvervuiling. Niet aanschaffen dus , zegt Milieu Centraal. Heb je er al een? Stook dan bewust.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden