Zes vragenUitspraak RvS

De uitbreiding van meerdere snelwegen is uitgesteld vanwege de stikstofuitstoot. Hoe nu verder?

De snelweg A27 bij het Utrechtse landgoed Amelisweerd. Tegen uitbreiding van deze weg bestaat veel weerstand. Beeld ANP
De snelweg A27 bij het Utrechtse landgoed Amelisweerd. Tegen uitbreiding van deze weg bestaat veel weerstand.Beeld ANP

De uitbreiding van meerdere snelwegen is voorlopig uitgesteld. De Raad van State wil dat verkeersminister Cora van Nieuwenhuizen haar stikstofaanpak beter uitlegt. Viel dat te verwachten? Zes vragen en antwoorden.

1. Wat is het oordeel van de Raad van State?

De hoogste bestuursrechter van het land sprak zich in januari uit over enkele tientallen bezwaarschriften tegen de uitbreiding van de snelwegen A12 en A15 bij Arnhem. De meeste bezwaren zijn afgewezen, maar één punt van Natuur en Milieu Gelderland is gehonoreerd: de minister heeft weliswaar oog voor negatieve gevolgen voor de natuur van de wegverbreding (namelijk: extra neerslag van stikstof), maar alleen binnen een straal van vijf kilometer.

2. Wat is het bezwaar tegen die vijfkilometergrens?

De Raad van State roept zijn eigen vonnis over de Nederlandse Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) in herinnering. Die uitspraak, uit mei 2019, maakte duidelijk dat Nederland zich moet houden aan de Europese natuurbeschermingswet, die eenvoudigweg stelt dat de toestand van beschermde natuurgebieden niet mag verslechteren. Nooit, nergens.

De Raad van State vraagt zich af of de minister wel kan garanderen dat beschermde natuur op meer dan vijf kilometer afstand van de Arnhemse snelwegen niet verslechtert.

3. Waarom kijkt de minister niet voorbij die grens?

De redenering is hier dat buiten een straal van vijf kilometer niet meer vast te stellen is of de stikstof die daar neerslaat nu afkomstig is van de ene snelweg of de andere.

Daar zijn vraagtekens bij te plaatsen, want bij boerderijen wordt de stikstof wél van veel grotere afstand herleid tot de bron. Maar een boerderij staat stil, zegt de minister, en het wegverkeer verplaatst zich. Daarom hanteert Nederland voor boerderijen en snelwegen twee verschillende meetmodellen voor stikstofuitstoot. Een commissie van deskundigen stelde vorig najaar dat dit ‘niet verdedigbaar’ is.

4. Kon de minister haar besluit dan niet aanpassen?

Een woordvoerder van minister Van Nieuwenhuizen blijft erbij dat de afwijkende meetmethode voor het wegverkeer “het beste wat we hebben” is. Bovendien was het besluit over de A12 en de A15 al genomen vóór publicatie van het deskundigenrapport in het najaar van 2020, en ook voor het PAS-vonnis van mei 2019. Het doorlopen van alle bezwaarprocedures heeft enkele jaren geduurd.

5. Zijn er na het PAS-vonnis wel andere wegenbouwprojecten goedgekeurd?

Ja. Het tracébesluit voor de A27, traject Houten-Hooijpolder, is onherroepelijk geworden met een uitspraak van de Raad van State op 26 augustus 2020. Ook bij deze snelweg is voor de stikstofeffecten niet verder gekeken dan vijf kilometer. Alleen: bezwaarmakers hebben dat punt niet of te laat naar voren gebracht, waardoor de Raad van State het buiten beschouwing heeft gelaten.

Je zou dus kunnen zeggen dat de verkeersminister hier gemazzeld heeft.

6. Hoe nu verder?

De minister zal de Raad van State duidelijk moeten maken dat zij, ondanks het hanteren van de grens van vijf kilometer, tóch kan garanderen dat de natuur nergens verslechtert. Elke “redelijke wetenschappelijke twijfel” moet zij wegnemen.

Voor de A12 en de A15 krijgt Van Nieuwenhuizen hiervoor een half jaar de tijd. Voor twee andere wegenbouwprojecten (bij Den Haag en bij Hoevelaken) stonden tracébesluiten op stapel, maar die heeft de minister nu uitgesteld.

Dan is er nog de verbreding van de A27 (tot twee keer zeven rijstroken) bij het Utrechtse landgoed Amelisweerd. Dit plan roept veel protest op. Minister Van Nieuwenhuizen heeft in november hiervoor een tracébesluit vastgesteld, waartegen tot half januari beroep kon worden aangetekend. Een groep van acht bezwaarmakers wijst ook hier op de ‘onterechte afkap’ bij vijf kilometer. De Tweede Kamer vroeg minister Van Nieuwenhuizen hoe zij tegen dit bezwaar aankijkt. Ze antwoordde schriftelijk: “Omdat de beroepsprocedure nog loopt, ga ik richting uw Kamer niet in op de inhoud”.

Lees ook:

Snelwegen voorlopig niet uitgebreid, minister Van Nieuwenhuizen moet haar stikstofhuiswerk overdoen
Uitbreidingsplannen van diverse wegen gaan terug naar de tekentafel. De Raad van State vindt dat de minister moet uitleggen waarom zij maar beperkt kijkt naar de natuur rond de snelwegen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden