Commissie-Remkes

De stikstofvoornemens van het kabinet krijgen een onvoldoende

Minister Carola Schouten van landbouw, natuur en voedselkwaliteit (rechts) en voorzitter Johan Remkes tijdens de presentatie van het eindrapport van het Adviescollege Stikstofproblematiek.Beeld ANP

Johan Remkes oordeelt snoeihard over het stikstofbeleid van het kabinet. Dat kon de regering er net even niet bij hebben.

Net nu het coronavirus een beetje naar de achtergrond verdwijnt, staat de vorige crisis ineens weer centraal in Den Haag. Met een buitengewoon hard slotrapport wil de stikstofcommissie van Johan Remkes ook waarschuwen: vergeet stikstof niet.

Want die crisis is nog niet opgelost, ook niet nu er door economische inactiviteit minder stikstof uitgestoten wordt door wegverkeer en industrie. Remkes: “Dit is naar alle waarschijnlijkheid een tijdelijk effect. Ik ga ervan uit dat de activiteiten grotendeels zullen hervatten.” En dan kan de stikstofuitstoot weer zo fors zijn, dat sommige economische activiteiten niet kunnen plaatsvinden. Geen prettig vooruitzicht, in een recessie.

Precies voor dat scenario waarschuwde minister Carola Schouten van landbouw eind april toen zij haar definitieve stikstofplan presenteerde. Stikstof mag het economisch herstel niet belemmeren, zei zij toen. Ook daarom wilde zij de maatregelen al eind april presenteren, en niet pas als de coronastorm wat meer zou gaan liggen.

Te vrijblijvend

Pijnlijk voor Schouten en het kabinet; de voornemens krijgen van Johan Remkes een onvoldoende. Veelzeggend: tijdens een rookpauze tussen de persgesprekken door laat de commissievoorzitter zich maandagmiddag ontvallen dat het kabinetsplan “niet alléén maar ellende” bevat. Op wat passages over natuurherstel na, vindt hij het stikstofpakket te vrijblijvend en de ambities te laag. “Het begint er een beetje op te lijken dat we dezelfde fouten maken als in het verleden.”

Ruim een jaar geleden schoot de Raad van State het vorige stikstofbeleid af, omdat daarin vergunningen verleend werden op basis van toekomstige stikstofvermindering. Zo’n toestemming vooraf mag niet, vond de hoogste bestuursrechter.

Bij de meeste voornemens van het kabinet kraakt Remkes harde noten. Het kabinet wil de Europese Commissie vragen om natuurgebieden te schrappen waar het halen van de natuurdoelen nagenoeg onmogelijk is. Remkes’ commissie ging te rade in Brussel en concludeert, in de woorden van Remkes: “Naar onze inschatting heeft dit heel weinig kans.” Boeren alleen vrijwillig laten stoppen? “Als het vrijwillig kan, is het mooi. Maar de plannen van het kabinet zijn veel te algemeen geformuleerd. Het lost niets op als je wat boerderijen opkoopt, het heeft pas zin als je uitkoopt in de buurt van Natura 2000-gebieden.”

De linkse oppositiepartijen voelen zich gesteund door Remkes. Roepen zij niet al maanden dat het kabinet te weinig doet? Volgens GroenLinks-leider Jesse Klaver kunnen de stikstofplannen van het kabinet “de prullenbak in.” Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren) noemt Schouten “hardleers” en SP’er Frank Futselaar voelt ‘bijna plaatsvervangende schaamte’: “Het kabinet slaat een modderfiguur.”

Minister Carola Schouten gaat ondanks de felle kritiek nog niet op zoek naar een plan-B of naar hogere ambities. Haar stikstofwet ligt voor advies bij de Raad van State, dat advies wacht zij eerst af. En sommige passages uit het bijna 180 pagina’s tellende rapport-Remkes, bijvoorbeeld over de invloed van stikstof uit het buitenland, wil zij eerst lezen, voor zij er uitspraken over doet.

Boze boeren

Na de presentatie herhaalt Schouten een paar keer dat het stikstofbeleid wel ‘in evenwicht’ moet zijn: “De maatregelen moeten wel te doen zijn. Het vraagt veel van de samenleving. We zien nu al discussie over de snelheid en de omvang van maatregelen.” Schouten is niet vergeten dat het Malieveld vol stond met boze boeren.

Ook is zij niet vergeten hoe coalitiepolitici openlijk met elkaar overhoop lagen over stikstof. Direct na de presentatie van het rapport-Remkes tekenden die scheidslijnen zich alweer af. D66-Kamerlid Tjeerd de Groot roept op er “een flinke schep bovenop” te doen. Voor VVD en CDA voelde het stikstofbeleid hiervoor al als strafwerk, door de verlaging van de maximumsnelheid en de maatregelen voor boeren. Nieuwe onderhandelingen over stikstofmaatregelen en meer geld voor natuur zijn zéér onaantrekkelijk tijdens de zwaarste recessie van de afgelopen eeuw.

Remkes maakt zich daar niet zo druk over. “Er komt ook nog een herijking van dit beleid aan, en er is volgend jaar een nieuwe kabinetsformatie. Dan ligt stikstof gewoon weer op tafel.”

Lees ook:

Johan Remkes: Stikstofplan van het kabinet is onvoldoende

De uitstoot van stikstof in Nederland moet de komende tien jaar halveren. Alleen dan zal de staat van de Nederlandse natuur verbeteren. ‘Goede natuurbescherming vraagt soms om pijnlijke economische keuzes.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden