De Staat van de Boer 2 Resultaten

De Staat van de Boer 2 in vijf minuten

Beeld Suzan Hijink

Dagblad Trouw publiceerde in juni 2018 ‘De Staat van de Boer’, het grootste opinieonderzoek onder boeren ooit. Na de stikstofdiscussie en het verzet tegen maatregelen, besloot de redactie opnieuw de stemming te peilen, door een deel van de vragen te herhalen, maar ook nieuwe toe te voegen, vooral over de actiebereidheid en de nieuwe politieke initiatieven in de agrarische sector. In totaal deden 2162 boeren mee, evenwichtig verspreid over de sectoren. Het onderzoek is volgens hoogleraar Han Wiskerke van de Wageningen Universiteit representatief.

Over de acties

Bijna alle boeren (95,3 procent) vinden het terecht dat agrariërs actie ondernemen als door overheidsmaatregelen hun bedrijf in gevaar komt. Ze zijn verdeeld over de vraag of harde acties de zaak van boeren schaden: 47 procent is het hiermee oneens, 45 procent is het eens met deze stelling.

- Ik voel me goed vertegenwoordigd door de actievoerende collega’s, vindt 71,2 procent.
- Ik voel me goed vertegenwoordigd door Farmers Defence Force, vindt 65,3 procent.
- Farmers Defence Force is te radicaal, daar is 62 procent het mee oneens.

Over de actiemethoden

We legden de boeren verschillende soorten acties voor, en zij konden aankruisen welke zij acceptabel vonden. Meerdere antwoorden waren toegestaan.

- Gratis uitdelen agrarische producten: 79,3 procent
- Tractors met spandoeken in de berm: 77,7 procent
- Met tractors blokkeren gemeente- of provinciehuis zodat vergadering niet door kan gaan: 56,9 procent
- Langzaam rijdende tractors op de snelweg: 54,2 procent
- Met tractors blokkeren van de Tweede Kamer, zodat de vergadering niet door kan gaan: 51,8 procent
- Het ontregelen van de voedselvoorziening door wegen naar distributiecentra van supermarkten te blokkeren: 43,1 procent.
Schiphol maximaal één dag plat leggen: 31,7 procent.

Over het vertrouwen in de politiek

- Volgens 56 procent van de boeren is er in Nederland ruimte voor een nieuwe boerenpartij die meedoet aan de Tweede Kamerverkiezingen. Die heeft zich ook aangediend, in de vorm van de BoerBurgerBeweging: 72 procent van de boeren die vinden dat daarvoor ruimte is, zegt hierop waarschijnlijk te stemmen.

Op dit moment vinden boeren zich het best bediend door de SGP (21,2 procent), Forum voor Democratie (18,0 procent) en CDA (17,3 procent). Bijna een kwart van de boeren voelt zich totaal niet thuis bij een van de partijen.

Ruim 9 op de 10 boeren heeft behoefte aan een sterke man of vrouw die het voor zijn beroepsgroep opneemt. Minister Carola Schouten (landbouw) krijgt van de boeren een 3,6 (was in 2018 nog 6,4). Premier Rutte ontvangt het rapportcijfer 3,2, Marc Calon van LTO een 4,4 en Mark van den Oever van Farmers Defence Force een 7,1.

Over jonge boeren

Opvallend in het onderzoek is de positie van jonge boeren (tot 40 jaar). Die zijn in alle opzichten extremer of radicaler dan de boeren die ouder zijn.

Bijvoorbeeld: Bijna 70 procent van de jonge boeren voelt zich thuis bij Farmers Defence Force (tegen 65 procent gemiddeld), 63,1 procent vindt dat het parlement met tractors mag worden afgesloten (52 procent gemiddeld) en bijna een kwart van de jongeren voelt zich thuis bij Thierry Baudet (18,5 procent gemiddeld)

Over de toekomst

Maar 26,4 procent van de boeren is bereid te stoppen bij een goede opkoopregeling, 77,8 procent is het oneens dat de veestapel moet worden ingekrompen. Stikstof is in hun ogen een ‘niet-bestaand probleem’ (73,5 procent).

Hoogleraar Han Wiskerke van de Wageningen Universiteit heeft de ‘Staat van de Boer’ wetenschappelijk begeleid, en analyseerde ook dit vervolg. Hij komt tot de volgende impressies:

-Er lijkt sprake te zijn van verdere polarisatie van opvattingen: actievoeren in plaats van dialoog en samenwerking; verscherping tegenstellingen boer-burger en stad-platteland. Typering van de stedeling door sommige boeren net zo stereotiep als burgers die boeren afschilderen als milieuvervuilers en dierenbeulen (en intensieve veehouderij vergelijken met holocaust).

-Tegelijkertijd zie je ook een andere beweging (maar die hoor je veel minder) gericht op samenwerking en verbinding zoeken, het niet ontkennen van problemen en de rol van de landbouw daarin en groeiend besef dat het echt anders moet (zoals ook is verwoord in de kringlooplandbouw visie van minister Schouten (tijd van zoveel mogelijk produceren voor een zo laag mogelijke prijs is voorbij) en het Remkes stikstofrapport (‘Niet alles kan’). Maar dat krijgt veel minder media aandacht dan blokkades en holocaustvergelijkingen.

-Boeren die het over een andere boeg hebben gegooid (biologisch, al dan niet multifunctioneel) staan duidelijk anders in dit debat en zien de noodzaak (en mogelijkheden) van een ander landbouwsysteem.

-Frappant genoeg staan jongere boeren (tot 40 jaar) extremer en radicaler in dit debat (zo stelt maar liefst 82 procent dat het stikstofprobleem niet bestaat) dan oudere boeren (vanaf 60 jaar)

-Behoefte aan toekomstvisie blijft (blijkbaar wordt kringlooplandbouw visie niet of onvoldoende gezien als toekomstvisie), maar dan duidelijker gekoppeld aan verdienmodel. Suggestie van Cees Veerman om brede commissie in het leven te roepen is prima, maar dan moet dit een commissie zijn die zich richt op het voedselsysteem als geheel (eerlijke beloning, rol/macht van industrie en supermarkten) en overige (naast voedselvoorziening) diensten die landbouw levert (landschap, natuur, biodiversiteit, zorg, waterberging en het vastleggen CO2).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden