null Beeld

Groene GidsEen groen pensioen

De speurtocht naar een pensioen dat de klimaatcrisis helpt op te lossen

Pensioenzaken uitzoeken klinkt saai en lastig. Toch loont het om er even goed voor te gaan zitten. Hoe een pensioenfonds je geld beheert, heeft grote gevolgen voor het klimaat, negatief óf positief. ‘Schrijf samen met collega’s eens een pittige brief.’

Saaie paperassen over spaargeld voor later, weggestopt in multomappen? Laat dat stoffige imago van pensioenen maar gauw los, zegt Marjolein van Dillen van het burgerinitiatief Groen Pensioen, de nummer 24 van de Trouw Duurzame 100. Wie het milieu wil verbeteren kan veel bereiken met een frisse blik op de oudedagsvoorziening, legt zij uit. Ingelegde euro’s liggen niet zomaar ergens te wachten, fondsen beleggen ze. Hoé dat gebeurt heeft een grote klimaatimpact. Als een pensioenfonds het beheerde kapitaal – al snel honderden miljoenen tot miljarden – investeert in kolencentrales en olie, dan schaadt een pensioenpot het klimaat. Andersom kan het ook: steekt een fonds het geld in zonnepanelen en windparken, dan helpt zo’n pensioenpot de duurzame economie vooruit.

“Zoek eerst uit bij welk fonds je pensioen opbouwt”, tipt Van Dillen. Dat lijkt een open deur, maar deze stap kan al het nodige uitzoekwerk vergen. In Nederland bestaan zo’n 170 pensioenfondsen. Niet iedereen zit bij een grote speler zoals het ABP, dat het pensioen regelt voor 3 miljoen Nederlanders in het onderwijs en de ambtenarij. “Bovendien: werkte iemand eerder in een andere sector, dan heeft die persoon geld uitstaan bij meerdere fondsen”, zegt Van Dillen. Gelukkig is daar een register van. Even inloggen op mijnpensioenoverzicht.nl en er plopt in beeld van welke fondsen je afhankelijk bent. Daarna is het zaak om de duurzame doelen en taaie verslagen van pensioenfondsen over hun koers op waarde te schatten. Informatie daarover staat online of is op te vragen. Schaadt een pensioenfonds het klimaat, of valt het mee? Sla je stijl achterover van de ‘foute’ beleggingen, dan is opstappen geen optie: de meeste pensioenfondsen zijn wettelijk verbonden aan branches.

Laat van je horen

Sommige fondsen staan erom bekend dat ze onvoldoende in lijn handelen met de klimaatdoelen van Parijs. Daarvoor vraagt de nummer 1 van de Duurzame 100, het burgercollectief ABP Fossielvrij, aandacht. Van de 500 miljard euro die APB als grootste pensioenfonds in beheer heeft, gaat er nog 17 miljard naar fossiele energie. Wie als ABP-lid het klimaat een warm hart toedraagt en wil dat haar of zijn pensioen milieuvriendelijk wordt opgepot, kan volgens woordvoerder Hiske Arts van ABP Fossielvrij verschillende acties ondernemen. “Het belangrijkste is: laat van je horen”, zegt zij.

Te snel bekruipt werknemers volgens haar het gevoel: een pensioenfonds is een log instituut waar ik geen grip op heb. “Je kunt wél invloed hebben. Spreek je werkgever aan op schadelijke beleggingen van je pensioenfonds, of de vakbond. Zij kunnen hun toegang tot de top van het pensioenbestuur aanwenden om druk uit te oefenen.”

FNV kondigde aan te gaan ijveren voor groene pensioenen. ABP Fossielvrij wil binnenkort een rechtszaak beginnen om ABP te verplichten tot klimaatvriendelijke beleggingen. Het fonds belooft in 2022 een groenere strategie op papier te zetten. “Het duurt ons te lang, de klimaatcrisis wacht niet”, zegt Arts. Zij roept ABP-deelnemers op om de rechtszaak te steunen, bijvoorbeeld via crowdfunding.

Met spandoeken voor het kantoor staan blijft óók zinvol, zegt Arts. “Houd het actievoeren altijd inhoudelijk en respectvol”, zegt Marjolein van Dillen van Groen Pen­sioen, dat ‘groene’ pensioenleden adviseert en begeleidt. Woeste brieven schrijven of een directeur uitjoelen helpt niets, volgens haar. “Pak het liever constructief aan. Tik op een vrij moment even een e-mail aan je pensioenfonds, om opheldering te vragen over de beleggingen. Dring daarin aan op duurzame beleggingen.”

Voor de kledingbranche kan het stoppen van kinderarbeid hét speerpunt zijn

In de ene sector kan het zwaartepunt anders liggen dan in de andere. “Ik ken artsen die willen dat hun pensioenfonds allereerst stopt met beleggingen in de tabaksindustrie”, zegt Van Dillen. Voor de kledingbranche kan het stoppen van kinderarbeid hét speerpunt zijn, voor dierenartsen staat een eerlijke behandeling van dieren bovenaan. Groen Pensioen draagt het oplossen van de klimaatcrisis aan als speerpunt, omdat daarin veel (milieu)baten samenkomen. “Bepaal je eigen concrete eis, plus een gewenst tijdspad”, zegt Van Dillen. “Bijvoorbeeld: ik wil een fossielvrije pensioenregeling binnen vijf jaar.” Een hele waslijst met eisen indienen kan verlammend werken. Wat een pittige brief extra kracht bijzet is als de werkgever hem namens het personeel indient bij een pensioenfonds.

Tijdrovender maar mogelijk effectiever, is het om in plaats van brieven posten in gesprek te gaan met een pensioenfonds. Niet met de klantenservice, maar met het bestuur. Dat kan door toe te treden tot het zogeheten vertegenwoordigingsorgaan. Wie daarin zit kan punten agenderen. “Het is een misvatting dat je met velen moet zijn om invloed te hebben”, zegt Van Dillen. Het pensioenfonds PME (van de metaalsector) besloot onlangs alle fossiele beleggingen te stoppen, nadat een clubje werknemers zowel bij ASML als Auping daarop aandrong. Het pensioenfonds van de horeca kiest ook voor duurzaamheid, na acties van en gesprekken met bevlogen duurzame horeca-ondernemers. Pensioenfondsen dubben steeds vaker zelf al over de vraag: moeten we niet duurzamer worden? “Precies de oproep die je zélf doet kan de doorslag geven.”

Groen Pensioen geeft 25 oktober en 3 november een gratis webinar over een groen pensioen. Info: groen-pensioen.nl

Lees ook:

De onvermoeibare burgers van ABP Fossielvrij zijn de winnaars van de Duurzame 100 van Trouw

Het burgercollectief ABP Fossielvrij is de nieuwe nummer 1 van de Duurzame 100 van Trouw. Deze leraren, ambtenaren en agenten oefenen samen druk uit op pensioenfonds ABP. Ze eisen dat hun afgedragen pensioengeld niet meer in vervuilende industrieën wordt belegd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden