De specht krijgt toch koppijn van al dat getik

Een grote bonte specht Beeld Koos Dijksterhuis

De specht tikt zo hard tegen de boom, krijgt hij daar geen koppijn van? Nou, misschien wel meer dan we dachten.

De specht die zijn voedsel uit de boomstam ramt, heeft model gestaan voor helmen, nekbanden en allerlei andere beschermingsmiddelen in sport en dagelijks verkeer. Want de vogel heeft indrukwekkende mechanismen ontwikkeld om de zware klappen van zijn snavel te overleven, zonder hersenschade. Dat werd althans aangenomen. Maar daar is nooit goed naar gekeken. Amerikaanse onderzoekers hebben nu de hersenen van verscheidene spechten onderzocht, en zagen tot hun verbazing sporen van wat een dokter hersenletsel noemt.

Medici van de Boston University, in de VS lichtten de schedeltjes van tien spechten die een natuurlijke dood waren gestorven. En daarin zagen ze opeenhoping van tau-eiwitten. Bij vijf merels, die ze ter controle onderzochten, zagen ze die tau-eiwitten niet.

Tau-eiwitten zijn belangrijk voor het goed functioneren van de hersenen. Maar ze kunnen ook in onoplosbare vorm neerslaan, en gaan de hersenen dan hinderen. Dat gebeurt langs natuurlijk weg met het klimmen der jaren, en de geriater ziet de gevolgen. En het gebeurt bij chronische hersenschade, ook als die het gevolg is van een opeenstapeling van kleine klapjes op het hoofd.

Geen mensenbrein zou het overleven

Nu zijn bij de specht die klapjes zo klein niet. De vogel tikt tegen de boom met een kracht die duizend keer sterker is dan de zwaartekracht. Geen mensenbrein zou het overleven. De specht wel, onder meer dankzij aanpassingen zoals een bijzondere snavel die een deel van de klap opvangt en een tongbeen dat helemaal om de schedel loopt en die beschermt.

Maar dat betekent niet, dat in de kop van de specht niets gebeurt, zeggen de onderzoekers uit Boston in vakblad PLOS. Wat de ophoping van tau-eiwitten die ze vonden zegt over het welbevinden van de specht, weten ze niet. Het evolutionaire succes van de vogel heeft die blijkbaar niet gehinderd. Maar, zeggen de wetenschappers, denk niet te gemakkelijk dat het kopiëren van de specht perfecte helmpjes en nekbanden oplevert. Er kan, ook bij de specht, meer schade optreden dan we denken.

Hun pleidooi voor verder onderzoek is nu eens niet het bekende cliché, maar ernstig. Hersenschade komt, ondanks beschermende middelen, veel voor bij sporters. Vooral bij American footballers, die voortdurend met de koppen tegen elkaar slaan, maar ook bij ijshockeyers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden