De slag om de pulsvisserij nadert zijn ontknoping

Pulsvissers aan het werk op de Noordzee.Beeld ANP

De strijd om de pulsvisserij verhardt: een groeiend aantal vissers en milieuorganisaties keert zich tegen vissen met elektrische schokken. Vandaag begint het politieke eindspel.

De stad ligt honderden kilometers van de dichtstbijzijnde haven, en het land wordt aan alle kanten door land omringd. Toch is Luxemburg vandaag de visserijhoofdstad van Europa. De visserijministers van de EU komen er bijeen, en zowel vissers als milieuorganisaties kijken gespannen toe. Zij hebben de messen geslepen, want het is het begin van de laatste ronde van het gevecht om de pulsvisserij.

Pulsvisserij is een methode om platvis zoals tong te vangen. Die vis, die zich ingraaft in de zeebodem, wordt opgeschrikt met schokjes die uitgezonden worden vanaf elektrodes aan het visnet. De vis springt verkrampt op, buigt zich in een u-vorm en kan dan gemakkelijk gevangen worden. De techniek is in principe verboden, maar de EU heeft sinds 2009,na een Nederlandse lobby, ontheffingen verleend voor pulsvisserij. Door deze vismethode onder voorwaarden toe te staan, is te onderzoeken wat het effect ervan is op de gevangen vis, andere zeedieren en de zeebodem. Tot 2020 hebben 84 Nederlandse, 10 Belgische en 12 Britse viskotters een ontheffing.

Milieuorganisaties, aangevoerd door het Franse Bloom, stellen dat stroomstoten van de pulsvissers grote schade aanrichten aan het zeeleven.

De vissers stellen daar tegenover dat een schip met pulsvistuig veel minder brandstof verbruikt en de zeebodem veel minder omwoelt dan het alternatief, de boomkor. "Dat is een verkeerde vergelijking", vindt directeur Claire Nouvian van Bloom. "De boomkor is een van de meest schadelijke vismethoden. Dan lijkt puls misschien beter, maar wij vinden dat alle vormen van vissen met sleepnetten verboden moeten worden. Het gebruik van staande netten is veel duurzamer."

Schade

Eerder dit jaar stemde het Europees Parlement tot ontzetting van Nederlandse vissers voor een verbod op pulsvisserij. Dat zou een strop betekenen voor de vissers die tienduizenden euro's hebben geïnvesteerd in het visgerei. De vissers hebben nog een minieme kans om het verbod af te wenden, want een besluit daarover kan het Europarlement niet eigenstandig nemen. De beslissing komt tot stand in samenspraak met de Europese Commissie en de visserijministers van lidstaten. Minister Schouten beloofde de vissers dat zij op haar kunnen rekenen.

Op verzoek van Nederland heeft de in Kopenhagen gevestigde Internationale Raad voor Onderzoek der Zee (ICES) onlangs een vergelijking gemaakt tussen pulsvisserij en boomkorvisserij. Conclusie: pulsvissers veroorzaken minder schade aan de natuur dan hun collega's die een boomkor gebruiken. "Ik vind het van belang dat dit advies breed onder de aandacht komt, ook bij mijn EU-collega's", stelde minister Schouten vorige week. Ze heeft het onderwerp pulsvissen daarom speciaal op de agenda laten zetten van de vergadering vandaag in Luxemburg.

Claire Nouvian van Bloom hecht geen enkele waarde aan het ICES-onderzoek, zegt ze. "Het is gedaan in opdracht van de Nederlandse regering en dus niet onafhankelijk."

Die opmerking doet Pim Visser, voorman van de Nederlandse kottervissers, in woede ontsteken. "Door te suggereren dat ICES voor een Nederlands karretje wordt gespannen plaatst Bloom zich buiten de orde. Ook de suggestie dat wij als vissers deze onderzoekers zouden hebben beïnvloed of zelfs omgekocht, is een ongefundeerde aantijging."

Visser heeft zo zijn vermoeden van de werkelijke achtergronden van de bezwaren van het Franse Bloom tegen de pulsvisserij. "De pulskor is een Nederlandse uitvinding, die een Nederlands probleem oplost. Andere landen, op België na, waren niet in puls geïnteresseerd." En nu de Nederlanders succes hebben met de puls - goede vangsten, minder brandstofkosten, minder natuurschade - kunnen de Fransen dat volgens Visser niet velen.

Nee, nee, bezweert Claire Nouvian, zo ligt het beslist niet. "Het is geen kwestie van Frankrijk tegen Nederland. Het is een zaak van grootschalige vissers tegenover kleine. De grote visserij-industrie heeft veel politieke invloed en heeft de pulskor weten door te drukken. Maar nu zij met lichtere schepen vissen dan vroeger, komen ze ook in de ondiepe viswateren van de kleinschalige kustvissers. Van hen horen wij dat alle vis dood is als een pulskotter voorbijgekomen is. En als de kleine vissers daar dan wat van zeggen, worden ze geïntimideerd. Bijna niemand durft zijn mond open te doen."

Desastreus

Wie dat wél durft, is kustvisser Andries Visser uit IJmuiden. "Pulsvissers roeien al het leven in zee legaal uit", zegt hij. "Dit is desastreus. Op tweehonderd meter afstand van een pulskotter komt de vis bovendrijven. De kusten zijn kaal, je vindt alleen nog dode sterren en scharren. De pulskor is een moordmachine."

Eerder sprak garnalenvisser Matthijs van der Ploeg uit Zoutkamp zich in Trouw al uit tegen de pulsvisserij. "Je vangt wekenlang geen garnaal op plekken waar de tongvissers met hun puls zijn geweest", zei hij. "De garnalenstand loopt terug sinds er met puls op tong wordt gevist. Het lijkt wel of de vrouwtjesgarnalen onvruchtbaar worden van de sterke puls."

Pim Visser van de kottervissers vraagt zich af of de pulskor inderdaad de oorzaak van het probleem is. "Het is ontegenzeggelijk waar dat de vangsten in de kustzone teruggelopen zijn ten opzichte van vijftien jaar geleden. Maar dat is een trend die ruim voor de introductie van puls is ingezet. Een directe link met de pulsvisserij kan niet worden gelegd. Op dit moment loopt een onderzoek naar de effecten van zandsuppleties, en ook naar de impact van het opwarmen van het zeewater wordt veel onderzoek gedaan."

Kustvisser Andries Visser: "Een pulskotter vangt vijf keer zoveel als de boomkottertjes van vroeger. Ze vissen ons brood weg en hebben daar de afgelopen jaren miljoenen mee verdiend. Echt hoor, er is niet één pulsvisser die minder dan een miljoen per jaar besomt. En ze blijven maar doorharken."

Klaagbrief

Andries Visser schaart zich daarom achter het protest van Bloom tegen de pulsvisserij. Datzelfde geldt voor meer dan twintig Europese organisaties, van zowel vissers als natuurbeschermers. In de aanloop naar de visserij-vergadering in Luxemburg vandaag hebben zij zich per brief bij de EU beklaagd over de Nederlandse pulsvissers.

Pim Visser van de kottervissers relativeert dat protest. "De gezamenlijke achterban van al deze organisaties bestaat uit maar enkele vissers", zegt hij. "Als je de organisaties bekijkt die de brief mede ondertekend hebben, dan zie je dat het bijvoorbeeld Ierse natuurbeschermers zijn. Maar pulsvisserij is bij Ierland helemaal niet aan de orde, want het mag alleen maar in de zuidelijke Noordzee worden toegepast."

En, valt Visser op, de brief is níet ondertekend door organisaties als het Wereld Natuur Fonds, Greenpeace en Natuurmonumenten.

De kottervissers hebben hun hoop gevestigd op minister Schouten. Om duidelijk te maken dat het pulstuig maar een heel lichte elektrische schok afgeeft, nodigden de vissers de minister al eens uit op een schip. Daar stak ze haar hand in een bak water waar een puls doorheen ging. Ze merkte er maar weinig van. Dus datzelfde zou dan ook wel gelden voor platvissen op de zeebodem.

"Vind je het gek dat ze niks voelt", zegt Andries Visser uit IJmuiden. "De sterkte van de stroomstoot kunnen vissers regelen met een knop. Reken maar dat ze die op zee op de maximale stand zetten. Dat moet ook wel, want zout water geleidt elektriciteit veel slechter dan zoet water."

Wie echt wil ervaren wat puls is, zegt Visser, moet eens samen met hem aan boord van een pulskotter gaan. "En dan draai ik aan de knop."

Lees ook: Het is visser tegen visser, vandaag in IJmuiden

Tussen Nederlandse vissers heerst een onderlinge sfeer van ruzie en wantrouwen. Dat mondt vandaag uit in een protest van de ene groep vissers tegen de andere in de havens van onder meer IJmuiden en het Noord-Franse Boulogne-sur-Mer.

Goed nieuws voor vissers: pulstechniek is voor de natuur de beste optie

Vissen met de pulstechniek is gunstiger voor de natuur dan het alternatief, waarbij een net met kettingen over de zeebodem wordt gesleept. Dat stelt de Internationale Raad voor Onderzoek der Zee (ICES) in een onafhankelijk advies

Pulsvisserij verdient een echte kans

Het naderend EU-verbod op de pulskor pakt slecht uit voor de Nederlandse vissersvloot én voor het milieu, vreest Annie Schreijer-Pierik, Europarlementariër namens het CDA en woordvoerder visserij in de EVP-fractie.

Europarlement stemt voor ban op pulsvisserij

Een klap voor de Nederlandse pulsvissers: het Europees Parlement stemde afgelopen januari in met een totaalverbod op vissen met stroomstoten.

Duurzaam vissen met een stroomstootwapen?

Het Europees Parlement stemde in januari tegen het toestaan van de hightech-pulsvisserij. Maar wat is het eigenlijk?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden